سفرنامه حاج علیخان اعتماد السلطنه صفحه 140

ص: 151

أرامنه است و یکی از آن جزایر «جزیره سیرک» است، در این جزیره هم کلیسائی است قدیم، جز عمله جات کلیسا، کسی در آنجا نیست، آب این دریاچه بسیار تلخ است، و ذی روحی در این دریاچه از صدفیّه و سَمَکیّه پیدا نمی‌شود، مگر در مصبّ رودخانه‌ها، ماهی کوچکی موسوم به «طریخ» پیدا می‌شود و دیوان صید ماهی را هر سال به الزام، ملتزمی (1) در مقابل مبلغی می‌دهد، و به قدری ماهی صید می‌کنند که تا به «کردستان» و «آذربایجان» می‌برند.

و یک محصول این هم، نوعی «ازبورق» است، در تابستان آب از دریا کشیده به گرداب‌ها می‌ریزند، آبش از تابش آفتاب محو شده، در گرداب‌ها تخته تخته به ورق می‌ماند، برای صابون بهتر از آهک است، می‌توان گفت نوعی (از سُود) است، یک فروند «استنپوط» است که کشتی‌های شراعی را می‌کشد، در این جا از جانب دولت موجود است (انتهی)

منزل یازدهم اخلاط

منزل یازدهم اخلاط (2)

پنج ساعت، راهش خوب و بی عیب، سابقاً شهری بوده است در کنار دریاچه «وان»، حالا هم علامت مقبره‌ها و بعضی عمارات عالی که از سنگ بوده، از شهر قدیم‌اش دیده می‌شود، بالمرّة مخروبه شده است، مگر پنج محله، که هر کدام به قدر ربع ساعت از هم فاصله دارد، و هر کدام به قدر صد خانه‌وار رعیّت، از کُرد و تُرک، داخل این محلّات، بسیار خوش آب و هوا، مثل دهات کوچک به نظر می‌آید، یک ماه از نوروز متجاوز گذشته بود، باز برف در زمین‌ها دیده می‌شد، با وجودی که درخت بادام، زرد آلو و سایر درختان سردسیری در آنجا فراوان بود. و این شهر در کنار دریا هست، آثار شکوفه در درختان ظاهر نبود، می‌گفتند که در تابستان بهترین ییلاقات است، این اوقات حکم شده است که «والی دیار بکر»، با مهندسین فرنگی و عثمانی در آنجا آمده، به طرز فرنگستان عمارات و سربازخانه، و قهوه خانه، و مکان ده هزار قشون نظام، و کوچه و بازار بنا کنند،