سفرنامه حاج علیخان اعتماد السلطنه صفحه 143

ص: 154

منزل سیزدهم عادی جواز

منزل سیزدهم عادی جواز (1)

ما بین منزل است، دهی است با صفا، یک سمت آن دریاچه، و آن دو سمتش متّصل به کوه، مثل دیوار سنگی، قلعه مضبوطی است، دروازه‌ها دارد.

توضیح‌

این قصبچه خیلی قدیم و تاریخی است، نصف قلعه و قصبچه را دریاچه گرفته است، اکنون مرکز قضا است، اگر چه در نظر عربی می‌آید، امّا نیست، در زبان «کلدانی» معنی «اعادة العجوز» را دارد، زیرا «شمیرام» «ملکه بابل» این جا را از دست «ارامنه» گرفت، و موسوم به این کرد، اکنون سه هزار جمعیّت دارد. (انتهی)

منزل چهاردهم ارجیش‌

اسم بلوک است، یکی از دهات آن منزل ما بود، جای پر آب علف و سبزه، هفت ساعت راه دارد، بسیار هموار.

توضیح‌

در قدیم الّایام، از شهرهای معروف و معتبر حکومت ارامنه بود، این شهر را «آرشاک» نامی، از حکم داران ارامنه ساخت، و قلعه معتبری هم بنا نمود.

«شاپور دوم ساسانی»، «ارمنستان» را که ضبط کرد، این «آرشاک» را به اعیان دولتش اسیر نموده به «ایران» آورد، اعیان دولتش را فرمود به «قاولوغه» زده کشتند، و «آرشاک» را در زندان کرد، آن هم متحمّل اذیّت و جفای زندانبان‌ها شده، در سال (381) میلادی خود را مقتول ساخت.

پسرش «باب» که در «قسطنطنیه» [سکونت] کرد و دین «عیسی» را قبول کرده بود، از برای استرداد ممالک مورثه خود، با «قشون یونانیان» رو به «ارمنستان» آورد.

چون غالب ارامنه، میل به قبول «دین عیسی» نداشتند، و باز از هجوم «ایرانیان»