- پیشگفتار 1
- ماجرای قتل امیر کبیر 12
- ویژگیهای این سفرنامه 19
- مقدّمه مؤلّف 20
- سفرنامه میرزا علی خان اعتماد السلطنة 20
- حرکت از بغداد 24
- درگیری در دلی عباس 26
- حاجی نجیب پاشا 28
- دلی عباس 29
- نیکجه 29
- قره تپّه 29
- کفری 30
- توادق 30
- زرماتی 30
- کرکوک 30
- آلتون کوپری 31
- اربیل 32
- حکمران با همت 33
- قوری درّه 35
- موصل 36
- توضیح 36
- تواریخ راجعه به موصل 39
- توضیح 39
- اسعد پاشا 41
- دلیب 48
- جزیرة العمر 49
- توضیح 49
- زاخو 49
- دیرته 50
- مسین 50
- بدرخان بیک 50
- ماردین 51
- منزل هجدهم 52
- توضیح 52
- شیخان 52
- دیار بکر 54
- احوال ملوک دیار بکر 56
- والی دیار بکر 57
- خیرالدین پاشا 58
- سیورک 58
- خرپوت 59
- توضیح 59
- عمر بن خالد 60
- اورفه 60
- راس العین 60
- ویژگیهای اورفه 61
- توضیح 62
- توضیح 63
- منزل بیست و سیم بیرهجک 65
- منزل بیست و چهارم قولپلر «2» 65
- شهر حلب 65
- توضیح 65
- حَلَب الشّهباء 68
- مصطفی مظهر پاشا 70
- معرّة النّعمان 71
- «سلمی» 71
- «خان تومان» 71
- توضیح 72
- خان شیخون 72
- شهر حُما 72
- شهر حُمْص 73
- توضیح 73
- توضیح 74
- «چشمه امام زین العابدین علیه السلام» 75
- ایکی قپولی 75
- شهر شام 76
- قطیفه 76
- نامق پاشا 78
- مداین صالح 78
- حرکت حاجیان از شام 79
- امیر حاج دولت روم 80
- مُزیرب 82
- مُعان 83
- عین زرقا 84
- معان 84
- تبوک 84
- مداین صالح 85
- بدر و حنین 85
- حدیبیّه حشمتی 85
- مدینه منوّره 85
- توضیح 86
- اهالی بدر و حنین 86
- مسجد شجره 87
- جُدیده 88
- رابُغ 89
- در بیان منازل شام الی مکّه معظّمه و احوال و عادات امرای حاج 89
- عین زرقاء 90
- معان 91
- مکّه معظّمه 94
- کعبةاللَّه العُلیا 96
- گفتگو در مسجد الحرام 98
- احرام حج تمتع 101
- توضیح 103
- توضیح 104
- توضیح 104
- مکّه مکرّمه 106
- شریف مکه 108
- توضیح 109
- شیخ محمود 109
- مدینه منوره 110
- مقبره حمزه سید الشهداء علیه السلام 112
- حدیبیه حشمتی 112
- مرقد مطهر پیغمبر خدا صلی الله علیه و آله 112
- «حضرت سکینه خاتون علیها السلام» 113
- زینبیّه 113
- شهر دمشق شام 113
- تاریخ مختصر راجع به شامات 116
- وضع ترتیب لشکر عثمانی 121
- اردوی اول 121
- اردوی پنجم 122
- اردوی سیّم 122
- اردوی دوّم 122
- اردوی ششم 122
- اردوی چهارم 122
- فرقه عسکریه افریقا 123
- توپچیهای قلاع ساحلیّه و جزایر 123
- فرقه عسکریه کرید 123
- اردوی هفتم 123
- سلانیک و سرفیجه 123
- اصناف 124
- مجموع قوای حربیّه دولت «علیّه عثمانی»، 124
- حرکت از شام 125
- استطراد 126
- ابراهیم پاشای مصری 127
- تحصّن وهابیان 128
- منزل اول اخضرین 129
- منزل دویم بیکلر بیکی 130
- منزل پنجم آسمان 130
- منزل سیم سراز 130
- منزل چهارم بیره جک 130
- منزل هشتم سیورک 131
- منزل ششم هاونگ، 131
- منزل هفتم قره چوران 131
- منزل نهم قراباغچه 132
- منزل دهم دیاربکر 132
- منزل یازدهم 133
- منزل دوازدهم قُرطی 133
- منزل سیم المدین 134
- از موصل به عتبات 134
- منزل دویم بسمل 134
- منزل ششم خان 135
- منزل هفتم بتلیس 135
- [منزل هشتم] دلیکلی طاش 135
- توضیح 135
- منزل پنجم اویس قرن 135
- منزل چهارم کان بشیری 135
- منزل نهم گوگ میدان 136
- توضیح 136
- باغژ 137
- دریاچه وان 139
- منزل دهم تاتوان 139
- منزل یازدهم اخلاط 140
- توضیح 141
- منزل دوازدهم ارین 142
- منزل چهاردهم ارجیش 143
- توضیح 143
- منزل سیزدهم عادی جواز 143
- توضیح 143
- منزل پانزدهم بیسگری 144
- این قریه 144
- منزل شانزدهم محمودی 145
- درّه محمودی 145
- به قشلاق مقوری 146
- منزل هفدهم شروک 146
- برخملو 146
- منزل هجدهم شهر خوی 147
- توضیح 147
- منزل نوزدهم المَاسرای: 148
- مایان: 148
- منزل بیستم شهر تبریز 148
- دیزَج خَلیل: 148
ص: 32
تابناکِ خورشید شهریاران، به سیر مقاماتِ سعادات جاودان موفق آمد.
بوالعجب من عاشق این هر دو ضد
زهی ذاتِ ملکوتی صفاتِ ملوکانه، که در اطوار (1) سیاست او، انواع سعادت نهانی پیدا است.
چاکرِ شاکر «علی بن الحسین»
بعد از آن که به اشارت أعلی، زیارت «عتبات مُعلّی» را حدِّ ترخّص یافت، و به نیل آن سعادت فایز گشت؛ به فحوای وَلَئِنْ شَکَرْتُمْ لأَزِیدَنَّکُم (2)
چون در شکر این نعمت حقشناسی کرد، لابد به دولت اصل و نعمت راه یافت.
شکر نعمت نعمتت افزون کند.
از راه بیابان همّت، عزم زیارت حرمِ عزّت کرده ... إِنِّی ذَاهِبٌ إِلَی رَبِّی سَیَهْدِینِ (3)
. در قطع طریق، از قاطعان طریق، (4) رنج دید [و آن را] گنج دانست؛ زحمت و آزار را رحمت کردگار شناخت.
زِمیر قافله گاهی تغافلی شرط است که بینصیب نمانند قاطعان طریق
شبها مرحله پیمود، تا به «حلب شهبآء (5)» رسید؛ و به آبادیِ آن از قاطعان راه، آزادی جست.
1- حالات، حدّ و اندازه
2- ابراهیم: 7- اگر شکر کنید نعمت خود را بر شما زیاد میکنیم.
3- صافات: 99- همانا من به سوی خدا هجرت میکنم و او به زودی راه را به من بنماید.
4- دزدان راه
5- حلب یکی از شهرهای سوریه است که قدمت آن به هزاره پیش از میلاد باز میگردد. و از آنجا که در سرراه کاروانهایی قرار گرفته که از سرزمین شام به عراق مسافرت میکردند، لذا شهرت خاصی یافته است. شهباء نیز به معنی سفیدی آمیخته به سیاهی است و از آن جهت حلب شهباء نامیده شده، که اغلب سنگهای ساختمانهای آن شهر، با گچ سفید رنگ است.