سفرنامه حاج علیخان اعتماد السلطنه صفحه 34

ص: 45

و فقرا و مساکین وابنای سبیل را اطعام می‌کرد و اکسا (1) می‌نمود و انعام می‌داد. مدرسه واسعی بنا نموده؛ مدرّسی از حنفی و شافعی مأمور به تدریس کرده بود. در هر هفته به همان مدارس رفته، به طلاب انعام می‌داد، و «خانقاهی» از برای صوفیان معین کرده بود، و صوفیان را نیز اکرام می‌کرد.

در هر سال دو دفعه به لنگرگاهها مال وافر فرستاده، اسرای اسلامیه را از کفار خریده، و مخارج راه آنها را داده به ممالکشان می‌فرستاد، در هر سال از برای فقرای حرمین، پنج هزار تومان ارسال می‌داشت، آب جبلِ «عرفات» را این حکمران عالیقدر جاری نمود، و چند برکه عالی در این کوه بنا کرد.

این پادشاه حرمت زیاد به عید ولادت «حضرت فخر عالم» می‌نمود، و روایت می‌کنند که از برای جشن عید مزبور، که این پادشاه برپا می‌کرد، انبوهی از قُرّاء و علما و ادبا و شعرا و حکما و صاحبان فنون و صنایع، از «عراق» و «شامات» و «کردستان» و «ایران» و سایر ممالک متجاوره آمده، در «اربیل» جمع می‌شدند. و این پادشاه نیز یک ماه قبل از عید مولود، بیست قُبّه (2) از تخته، نصب می‌کرد و تمام این قبّات عبارت از چند طبقه بودند، و آنها را مزّین به انواع اسباب ذی قیم می‌نمود، در این طبقات خنیاگران (3) خوش صوت، و سازنده‌ها و سایر صاحبان صنایعِ نفیسه نشسته، آهنگ ساز و آواز و اجرای صنعت می‌کردند. اهالی از داد و ستد دست می‌کشیدند و این قبه‌ها، از دروازه شهر تا به «خانقاه» مثل خیابان، روبرو نصب می‌گردید.

هر روز بعد از عصر، این پادشاه از این خیابان آمده، در یکی از این قباب نشسته، تماشای صنایع بدیعیه صاحبان فنون را می‌کرد، خیمه شب‌بازی‌های خوب، به نظر این پادشاه می‌رسانیدند. و شب‌ها در «خانقاه» وجد و سماع صوفیان را تماشا کرده، در آنجا

1- می‌پوشاند
2- گنبد
3- نوازندگان‌