سفرنامه حاج علیخان اعتماد السلطنه صفحه 39

ص: 50

تومان باشد، پول و شال و اسب و مروارید، تعارف کردند.

توضیح‌

غازی اسم سکّه طلای خوش وضعی است، از مسکوکات «سلطان محمود خان ثانی»، وزن آن هشت نخود، و در صد، پنج بار نقره دارد. این سکه‌ها را، زن‌های اهالی «آناطولی» و «عربستان» (1) و «کردستان»، در جای حلّیات، (2) استعمال می‌نمایند و اکنون از ایدی تداول (3) برداشته شده است.

چون این سکّه بعد از جنگ «روس»- که در سال (1243) واقع شد و «سلطان» به لقب (غازی) ملقب گردید- زده شد، لهذا موسوم به غازی نمودند. (انتهی)

و همچنان سایر شهرها که در این صفحات بود، طمع خودش این بود که، الی «اسلامبول» باید صد هزار تومان تعارف به من برسد. به جهت آن که خود سلطان زبانی فرمود، این دفعه صد هزار تومان به تو از والی‌های خودم انعام دادم. دیگر جوانی بود، سی‌سال بیشتر نداشت، لیکن بسیار عاقل و دانا، حرّاف، (4) ولی طمع زیاد داشت، حضرات حکّام، زیاد باطناً اوقاتشان تلخ بود، ولی ظاهراً می‌پرستیدند، زیرا می‌دانستند که به محض شکایت، معزول خواهند شد، و به جهت این که امین سلطان است، و بخصوص دست آن مانیجی را والی‌ها زیارت می‌کردند، که به تن سلطان رسیده است!!

تواریخ راجعه به موصل‌

بعد از انقراض دولت «نمارده» و «آثوریه» و «بابلیه»، «کیانیان» و «سلوسیدها» و «اشکانیان» و «ساسانیان» حکومت کردند. گاهی هم به دست «قیاصره» افتاد و در سال شانزدهم هجری «عیاض بن غنم» فتح کرد. بعد از «امویان»، «عباسیان» تا سال سیصد و بیست و سه، حکومت نمودند، اما در سال مذکور، «عبداللَّه بن حمدان» ظاهر شد، حکومت «آل حمدان» را تأسیس نمود، و در سال سیصد [و] هشتاد «ابوالروّاد» که از

1- خوزستان‌
2- زیور آلات‌
3- دست به دست گشتن و رایج بودن‌
4- تیز زبان، فصیح‌