سفرنامه حاج علیخان اعتماد السلطنه صفحه 70

ص: 81

ارک عالی و سربازخانه و توپخانه و مریض خانه‌های کشوری و لشکری و مکاتب اعدادیه و رشدیه و ابتدائیه جدیدالوضع، و اصلاح خانه و سایر اماکن عالیه راجع به عموم دارد، چون طبقات حکم‌داران «حلب» و «شامات» را «کاتب چلبی» مرحوم، مفصلًا در ذیل فصل «شام» بیان نموده، حقیر هم اجمال آن را در ذیل توصیف «شام» بیان خواهد کرد.

مصطفی مظهر پاشا

«مصطفی مظهرپاشا»، بعد از کشته‌شدن «بحری پاشا»، از «حلب» معزول و به والی‌گری «ارْزَنةُ الرُّوم» (1) منصوب شد، این شخص دشمن نجباء و اعیان و اشراف بود، همیشه‌آرزوی این داشت که در محل حکومتش متعرضی نباشد که مستبدانه حکومت نماید، آنگاه که به «ارزنة الروم» والی شد، بنای حکومت مستبدانه را گذاشت. اعیان و اشراف چون مانع اجراآت کیفیه و خودسرانه او شدند، به دربار دولت از آنها بد نوشت، و از برای نفی و اجلای (2) دوازده نفر از اشراف بلده، فرمانی از دربار استحصال نمود و نفی کرد.

اما اهالی از این حرکت مشارالیه سخت رنجیده، پنج‌هزار تومان جمع کرده، با بعضی بی پروایان به «اسلامبول» روانه ساختند، آنها در باب عالی از او شاکی شده، در سال (1265) فرمان معزولی آن وزیر را روانه ساختند، و «طولوم باجی باشی» «اسلامبول»، که از اهالی قریه «هنیزیک» مِن قرای (3)«ارزنة الروم» و موسوم به «مصطفی آقا» بود، مبلغی به او رشوت داده، هدف تیر آتش نمودند. (4)

«یالی» (5) آن وزیر که با موبل (6)، دویست و بیست و پنج هزار تومان ارزش داشت و همیشه به آن فخر می‌نمود، التماس کردند، همان روز که بیچاره «مظهر پاشا» در کشتی نشسته، داخل «بوغاز (7) اسلامبول» شد، دید که «یالی» خود از چهار طرف آتش گرفته، می‌سوزد، همان آن سکته کرده وفات یافت.

1- ارز روم‌
2- تبعید
3- از روستاهای‌
4- از روستاهای‌
5- مأخوذ از ترکی به معنی مکان خاص، منزل، منزل کنار دریا
6- صحیح آن مبل است به معنی اسباب خانه از قبیل میز و صندلی و سایر اشیاء چوبی.
7- صحیح آن بُغاز و به معنی تنگه است.