سفرنامه حاج علیخان اعتماد السلطنه صفحه 84

ص: 95

فرسخ‌های عرض راه، از «شام» الی «مکّه» از این قرار، یعنی منازل معروفش اسماً عرض شد، سایر منازل، زبان عربی، ترکی بود، خاصه وقت رفتن [و] برگشتن هم تخلف می‌کرد، چرا که آبادی نبود، هر جا آب بود یا نبود، منزل می‌کردند، به یک نوع نیست اسامی که به تفصیل عرض شده، مگر جاهای معروف؛ و فرسخ‌ها معلوم نیست الا به ساعت، که هر ساعتی را به پای شتر، یک فرسخ می‌دانند.

از «شام» الی «مزیرب» سه منزل است، بیست و چهار ساعت، هشت روز اوتراق است، «مزیرب» جای وسیع است، آب فراوان دارد، بدترین آب و هوای دنیا است، عرب از خارج می‌آید، برای خرید و فروش.

عین زرقا

عین زرقا (1)

سه منزل [است.] بیست و چهار ساعت، توقف نیست، جای بسیار خوب است، آب صحیح دارد، آبادی و قلعه محقر است.

معان‌

پنج منزل است، شش ساعت تمام، یک روز اوتراق است، دو قلعه و دو آبادی دارد، بسیار جای معموری است، انار خوب دارد.

تبوک‌

پنج منزل است و شصت و شش ساعت، قلعه محقری از عرب دارد، منزل‌گاه حجاج شام است، نخلستان زیادی دارد، «حضرت فخری‌مآب» در سال نهم، جهت غزا، به این جا تشریف آوردند، چون آب نهرش کم بود، از آب نهر گرفته، باز به نهر ریختند، چشمه‌ای نابع (2) شده، آب نهر را افزود، قلعه تبوک را «سلطان سلیمان قانونی» فرمود، از