سفرنامه حاج علیخان اعتماد السلطنه صفحه 86

ص: 97

عرضاً قریب پانصد قدم، طولًا سه ساعت راه است؛ و این دهات مزبور در میان آن درّه واقع است، آب زیاد دارد، نخل دارد، و پاره‌ای سبزی‌آلات و هندوانه کوچکِ بد هم پیدا می‌شود، نارنج خوب و بزرگ، که خودشان لیم می‌گویند، در باغاتشان عمل می‌آید، بسیار آب دارد، خوش چاشنیِ زراعت زیادشان، حنا است، حنای «مکه» که مشهور است، مال «بدر و حنین و جُدیده» است.

توضیح‌

این «حنین» آن «حنین» نیست که بعد از «فتح مکه» «حضرت فخری مآب» صلی الله علیه و آله فتح فرمودند، در این جا چشمه‌ای است که از آن آب فراوان جاری می‌شود، در جایی معروف به «غلیب» که در این درّه واقع است، در صدر اسلام واقعه‌ای در این جا اتفاق افتاد، حالا آن موضع نخلستان است و قبور «شهدای بدر» زیارت می‌شود، دو عدد دریاچه است که ساحل آنها باغات و نخلستان و بساتین است، این منزل، منزل «حاج شام» است، از «رابغ» چهار مرحله، و از «مدینه» نیز چهار مرحله دور است. اما «حجاج شام» در دو روز قطع (1) می‌نمایند، در این درّه کوهی است، عبارت از شن بسیار سفید، که به کار بلورسازها می‌آید، طایفه «مزدار» از قبیله «زبید» در این ناحیه ساکن‌اند، و حق حراست از حجاج دارند، اما حالا دولت [حراست] می‌دهد. از «بدر» الی «مستوره»، مواضع منازل گاهی اختلاف به هم می‌رساند، و در «بدر» دو تپه عالی است که در بعض اوقات صدای طبل شنیده می‌شود، و به آن صدا، صدای طبل «حضرت سیّدالکونین» می‌گویند، و فقره (2) صدا امری است مشهور و متواتر. اما آب «حنین» از آب «بدر» گوارا [تر] است، و در این ناحیه از اشراف، چهار طایفه مسکون، و آنها نیز به اسامی «محاسنه» و «قوایده» و «شکره» و «عتق» موسوم‌اند.

اهالی بدر و حنین‌

کلًا اهلش عربِ پابرهنه زبان نفهم هستند، قریب سی چهل هزار از این دهات،