سفرنامه حاج علیخان اعتماد السلطنه صفحه 87

ص: 98

تفنگ‌چی خوب بیرون می‌آید، و اطاعت به احدی ندارند، مگر به مشایخ خودشان، هر ساله قریب ده هزار تومان از جانب دولت «روم» مستمری دارند، به اعتقاد اعراب باجِ حاج است، هرگاه «امین صُرّه»، که خزانه‌دار دولت است، دو ساعت پیش از ورودِ حاج، این وجه را به مشایخ مزبور تسلیم نکند، عبور حاج مقدور نیست، جمعیت می‌کنند، هر گاه رأیشان تاختِ حاج بشود، پنجاه هزار تومان در آن واحد از حاج مطالبه می‌کنند.

مسجد شجره‌

از «مدینه منوّره» الی «مسجد شجره» بیست ساعت است، لابد از اعمال واجبه است، و ابتدای واجبات است که در مذهب جعفری میقات‌گاه است، آن مسجد خرابه که یک دیوار دارد، حکماً جمیع حاج- مگر اهل سنّت- و از اهل سنّت هم «طایفه شافعی»، در این باب با «اهل تشیّع» متّفق است، که باید در آن مکان شریف لخت و برهنه گشت، «1(1) » جمیع مردم؛ الا طایفه زنانه [که] برای آن تغییر لباس لازم نیست، اگر چه پاره‌ای زنهای قشنگ، رخوت (2) سفید سراپا می‌پوشند. ولی تکلیف زن در عالم احرام صورت نپوشاندن است، چون صورت پوشاندن عادت شده است، یک نوع اظهار شرم گشته است، یک اسباب از علف از لیف خرما می‌سازند، ترکیب چلوصاف‌کنِ چشمه گشاد، و به صورت می‌بندند و روبند بر روی آن اندازند، ترکیب خانم بزرگ می‌شوند.

هرگاه از حقیر زنی همراه بود در این سفر خیریت اثر «مکه معظمه»، ابداً مانع از گرفتن می‌شدم، به دلیل آن که آیا نیت احرام به جز این است که احرام می‌بندند، در حج تمتع قربَةً الی اللَّه؟ یعنی خودم را از جمیع محرّمات بری می‌کنم، و آنچه که خدا حرام کرده، آلوده نخواهم شد، در بین احرام هرگاه به محرّمات آلوده گردد، عمل باطل خواهد شد، بعد از آن که عمل احرام باطل گشت، ناقص و باطل است. بعد از آن که شخصی زحمت کشیده، پول خرج کرده، به آب های متعفن متحمّل گشته، سفر یک ساله نموده،