- پیشگفتار 1
- ماجرای قتل امیر کبیر 12
- ویژگیهای این سفرنامه 19
- مقدّمه مؤلّف 20
- سفرنامه میرزا علی خان اعتماد السلطنة 20
- حرکت از بغداد 24
- درگیری در دلی عباس 26
- حاجی نجیب پاشا 28
- قره تپّه 29
- دلی عباس 29
- نیکجه 29
- کرکوک 30
- کفری 30
- توادق 30
- زرماتی 30
- آلتون کوپری 31
- اربیل 32
- حکمران با همت 33
- قوری درّه 35
- موصل 36
- توضیح 36
- توضیح 39
- تواریخ راجعه به موصل 39
- اسعد پاشا 41
- دلیب 48
- جزیرة العمر 49
- زاخو 49
- توضیح 49
- بدرخان بیک 50
- مسین 50
- دیرته 50
- ماردین 51
- توضیح 52
- منزل هجدهم 52
- شیخان 52
- دیار بکر 54
- احوال ملوک دیار بکر 56
- والی دیار بکر 57
- سیورک 58
- خیرالدین پاشا 58
- خرپوت 59
- توضیح 59
- عمر بن خالد 60
- اورفه 60
- راس العین 60
- ویژگیهای اورفه 61
- توضیح 62
- توضیح 63
- منزل بیست و چهارم قولپلر «2» 65
- منزل بیست و سیم بیرهجک 65
- شهر حلب 65
- توضیح 65
- حَلَب الشّهباء 68
- مصطفی مظهر پاشا 70
- معرّة النّعمان 71
- «سلمی» 71
- «خان تومان» 71
- خان شیخون 72
- توضیح 72
- شهر حُما 72
- شهر حُمْص 73
- توضیح 73
- توضیح 74
- «چشمه امام زین العابدین علیه السلام» 75
- ایکی قپولی 75
- شهر شام 76
- قطیفه 76
- مداین صالح 78
- نامق پاشا 78
- حرکت حاجیان از شام 79
- امیر حاج دولت روم 80
- مُزیرب 82
- مُعان 83
- معان 84
- تبوک 84
- عین زرقا 84
- حدیبیّه حشمتی 85
- مدینه منوّره 85
- مداین صالح 85
- بدر و حنین 85
- توضیح 86
- اهالی بدر و حنین 86
- مسجد شجره 87
- جُدیده 88
- رابُغ 89
- در بیان منازل شام الی مکّه معظّمه و احوال و عادات امرای حاج 89
- عین زرقاء 90
- معان 91
- مکّه معظّمه 94
- کعبةاللَّه العُلیا 96
- گفتگو در مسجد الحرام 98
- احرام حج تمتع 101
- توضیح 103
- توضیح 104
- توضیح 104
- مکّه مکرّمه 106
- شریف مکه 108
- توضیح 109
- شیخ محمود 109
- مدینه منوره 110
- حدیبیه حشمتی 112
- مقبره حمزه سید الشهداء علیه السلام 112
- مرقد مطهر پیغمبر خدا صلی الله علیه و آله 112
- «حضرت سکینه خاتون علیها السلام» 113
- شهر دمشق شام 113
- زینبیّه 113
- تاریخ مختصر راجع به شامات 116
- وضع ترتیب لشکر عثمانی 121
- اردوی اول 121
- اردوی پنجم 122
- اردوی دوّم 122
- اردوی ششم 122
- اردوی سیّم 122
- اردوی چهارم 122
- فرقه عسکریه افریقا 123
- سلانیک و سرفیجه 123
- توپچیهای قلاع ساحلیّه و جزایر 123
- اردوی هفتم 123
- فرقه عسکریه کرید 123
- مجموع قوای حربیّه دولت «علیّه عثمانی»، 124
- اصناف 124
- حرکت از شام 125
- استطراد 126
- ابراهیم پاشای مصری 127
- تحصّن وهابیان 128
- منزل اول اخضرین 129
- منزل پنجم آسمان 130
- منزل دویم بیکلر بیکی 130
- منزل چهارم بیره جک 130
- منزل سیم سراز 130
- منزل هشتم سیورک 131
- منزل ششم هاونگ، 131
- منزل هفتم قره چوران 131
- منزل نهم قراباغچه 132
- منزل دهم دیاربکر 132
- منزل دوازدهم قُرطی 133
- منزل یازدهم 133
- منزل سیم المدین 134
- منزل دویم بسمل 134
- از موصل به عتبات 134
- توضیح 135
- منزل هفتم بتلیس 135
- منزل چهارم کان بشیری 135
- منزل ششم خان 135
- [منزل هشتم] دلیکلی طاش 135
- منزل پنجم اویس قرن 135
- توضیح 136
- منزل نهم گوگ میدان 136
- باغژ 137
- منزل دهم تاتوان 139
- دریاچه وان 139
- منزل یازدهم اخلاط 140
- توضیح 141
- منزل دوازدهم ارین 142
- منزل سیزدهم عادی جواز 143
- منزل چهاردهم ارجیش 143
- توضیح 143
- توضیح 143
- این قریه 144
- منزل پانزدهم بیسگری 144
- درّه محمودی 145
- منزل شانزدهم محمودی 145
- به قشلاق مقوری 146
- منزل هفدهم شروک 146
- برخملو 146
- منزل هجدهم شهر خوی 147
- توضیح 147
- منزل نوزدهم المَاسرای: 148
- مایان: 148
- دیزَج خَلیل: 148
- منزل بیستم شهر تبریز 148
ص: 101
از «مزیرب» الی شام بیست [و] چهار فرسخ راه است، حجاج در سه منزل طی مینمایند و در این جا از پنج الی ده روز اوتراق میشود، که حجاج جمع شوند و اکمال نقصان لوازم سفر نمایند، زیرا اردوبازار معتبری برپا نموده، همه چیز را به قیمت «شام» بل از آن ارزانتر میفروشند.
قبر «شیخ سعد الاسمر تکروری» در «مزیرب» است، و «مزیرب» وقف خانقاه او است، اگرچه در غرب جنوبی «مزیرب» دهی است موسوم به «کتیبه»، هوادار و دارای آب خوب، چون از راه دور افتاده است، مجبوراً از «مزیرب» میروند.
از «مزیرب» الی «ازْرَعات» (1) دهی است چهار فرسخی، آبهای آن از چاه و از آنجا «مَفرق»، چون جایی است بیآبادانی و دشت درّهوار، و ترس سیل دارد، و حجاج پیش نرفته در «ازرعات» منزل میکنند، از ازرعات دوازده فرسخ راه رفته (به عین زرقاء) میرسند.
عین زرقاء
«عین زرقاء» آب جاری دارد، جایی است با صفا، از «مزیرب» الی «عین زرقاء» بیست [و] چهار فرسخ و سه منزل [است]، قلعه و آبادی دارد، یک روز اوتراق [میکنند]، در یک منزلی شرق شمالی این منزل، قلعه «ازرق» است که آب خوب و نخیل دارد.
از ازرق به «عمری» که دو سنگ آب از «عمان» آمده، به سمت «غور» جاری میشود و در عرض راه «دوما» واقع است و از آنجا به «بلقا» که جائی است بی آب، «مشتا» و «بلاط» هم میگویند.
و از «بلقا» هم بعد از عبور هفت عقبه به «قطرانی» (2) (که سلطان سلیمان قانونی، سی هزار تومان حالیه «ایران» خرج کرده، آب انبارش را تعمیر نمود، و یک قلعه ساخت) (3) میرسند، گاهی میشود که آب این آب انبار کفایت نمیکند، حجاج یک فرسخ به غرب
1- در اطلق تاریخ اسلام «ازرع» نوشته شده است.
2- قطرانه.
3- پرانتز از مولف است