سفرنامه حاج علیخان اعتماد السلطنه صفحه 92

ص: 103

«عرب‌بنی‌لام»، سنگ ریز کرده، سد می‌نمودند، اما «سُلطان سلیمان» قلعه‌ای در بالای چاه آن ساخت و محافظ گذاشت، آب را از چاه کشیده به برکه‌ها می‌ریزند تا که برکه‌ها پر شوند، همین «اخَیْضر»، در نصف راه «مکه» و «شام» واقع است، و تسلط «بنی لام» رفع شد.

از آنجا [به] «برکة المعظّم» (1)که برکه‌ای است در برّیه از سنک، و بسیار بزرگ و از باران پر می‌شود، از بناهای «ملک المعظم عیسی» است، از «ایّوبیه»، از آنجا به «مغارش الزّیر» (2) که «اقرح» هم می‌گویند و نیم مرحله است، و از آنجا به «جبل الطاق»، [که] مقتل شتر «حضرت صالح علیه السلام» در آنجا است، و محل مقتل موسوم به «مزحم» است، از آنجا رو به شرق کرده به سرعت و هلهله می‌روند، از «مبرک النّاقه» عبور می‌کنند، بعد در «حِجْر» که «مداین صالح» هم می‌گویند، اوتراق می‌کنند.

از آنجا «قراصالح» که در کمره کوه، خانه‌های «قوم صالح»، منحوت در سنگ دیده می‌شود، چاه‌های زیاد دارد، اما خوردن آب آنها را «حضرت رسول» [صلی اللَّه علیه و آله] نهی فرموده‌اند.

از آنجا به «عُلا» که قصبچه‌ای است در نه فرسخی «مداین صالح» [می‌روند که] آب و هوای خوب، و باغ‌های مرغوب دارد، و از آنجا به «قطران» (3) که «طوامیر» هم می‌گویند [می‌روند. طوامیر] در میان کمرهای کوه واقع، بسیار سخت و بی آب است، [از آنجا] عبور می‌کنند.

از آنجا به «شعب النّعام» که آبش آب باران است و در هر دو طرف راه، آب جاری هم هست رفته [آب] می‌آورند. از آنجا به «هَدِیّه» که چمن است، و هر جا را که حفر نمایند، آب بیرون می‌آید، اما آبش مسهل است، و سبب آن که، در آن چمن سنا می‌روید.

از آنجا به «فحلتین» (4) دو تپه کوچک است، آب ندارد، بالای این تپه‌ها کوه بزرگی

1- قلعة المعظم نیز نامیده‌اند.
2- مغارش الرز صحیح است.
3- مَطَران صحیح است.
4- الفحلتان صحیح است.