حج از دیدگاه قرآن و حدیث (تفسیر موضوعی المیزان) صفحه 34

«وَ الْبُـدْنَ جَعَلْناهـا لَكُـمْ مِـنْ شَعائِـرِ اللّهِ لَكُمْ فيها خَيْرٌ ...،» كلمه بُدن عبارت است از شتر چاق و درشت. در سابق گفتيم كه اگر آن را از شعائر خوانده به اعتبار اين است كـه قـرباني خدا شده است.

«فَـاذْكُـروُا اسْـمَ الـلّهِ عَـلَـيْـهـا صَـوافَّ،» معناي صافه بودن آن اين است كه ايستــاده بــاشــد دســت‌ها و پــاهـايش بــرابــر هــم و دستهــايش بستــه بـاشـد.

«فَـاِذا وَجَـبَتْ جُـنُوبُها فَكُلُوا مِنْها وَ اَطْعمِوُا الْقانِعَ وَالْمُعْتَرَّ،» - كلمه وجوب به معناي سقوط است. مراد از وجوب جنوب قرباني اين است كه با پهلو به زمين بيفتد، كـنايه است از ايـنكه بميرد.

و امر در جمله فكلو منها براي اباحه و رفع ممنوعيت است. خلاصه معناي كلوا اين است كه مي‌توانيد بخوريد.

كلمه قانع به معناي فقيري است كه به هر چه به او بدهند قناعت مي‌كند، چه سؤال هم بكند يا نكند و معتر فقيري است كه براي سـؤال نزد تو آمده باشد.

(66) حج

«و قربانيها را براي شما از مراسم حج قرار داديم كه غذايتان نيز هست نام خدا را در آن حال كه به پا ايستاده‌اند بر آنها ياد كنيد و چون پهلو به زمين نهادند از گوشتشان بخوريد و به فقير و سائل هم بخورانيد، اين چنين، حيوانات را به خـدمت شما گـرفتيم شايد سپاس داريد!» (36 / حج)

«لَـنْ يَـنالَ الـلّهُ لُـحُومُها وَلا دِمـاؤُها وَلـكِنْ يَـنالُهُ الـتَّقْوي مِـنْكُمْ ...،» چون ممكن است ساده‌لوحي توهم كند كه خدا از اين قرباني استفاده مي‌كند و بهره‌اي از گوشت و يا خون آن عايدش مي‌شود، لذا فرمود كه: نه، چيزي از اين قرباني‌ها و گوشت و خون آنها عايد خدا نمي‌شود، چون خدا منزه است از جسميت و از هر حاجتي! تنها تقواي شما به او مي‌رسد، آن هم به اين معنا كه دارندگان تقوي به او تقرب مي‌جويند! و يا ممكن است كه آنطور ساده‌لوح نيست چنين توهم كند كه با اينكه خدا منزه از جسميت و از هر نقص و حاجتي است و از گوشت و خون قرباني‌ها بهره‌اي نمي‌برد

گوشت قرباني و خون آن به خدا نمي‌رسد... (67)

ديگر چه معنا دارد كه ما حيوانات خود را به نام او قرباني كنيم؟ لذا جواب داده كه مطلب همينطور است، و ليكن اين قرباني‌ها اثري معنوي براي آورنده‌اش دارد و آن صفات و آثار معنوي است كه جا دارد كه به خدا برسد، به معناي اينكه جا دارد كه به سوي خداي‌تعالي صعود كند و صاحبش را به خدا نزديك كند آنقدر نزديك كند كه ديگر حجابي بين او و خدا نماند.