مناسک حج و عمره مطابق با فتاوای حضرت آیه الله بهجت صفحه 10

است از محل ّ خودش نائب بگیرند و هزینه آن از اصل ترکه خارج می شود، و جایز نیست این کار را به تأخیر بیندازند هر چند در سال بعد نائب گرفتن جهت حج ّ میقاتی ممکن باشد. 3 به صرف اجیر گرفتن، حج از عهده میّت ساقط نمی شود، بلکه باید اطمینان داشته باشند که به وظیفه عمل کرده است. و اگر بدانند که او به هر دلیلی به وظیفه اش عمل نکرده، واجب است دوباره اجیر بگیرند و مخارج آن از اصل مال خارج می شود. و اگر اجرتی که به اجیر اوّل داده اند، از مال میّت پرداخت شده، باید پس بگیرند.

(زیاد و کم بودن اجرت)

1 کسی که وفات نموده و حج بر او مستقر بوده در صورتی که استنابه ممکن نباشد مگر به اجرت زائد بر متعارف، باید اقدام شود و از ورثه در مبلغ زائد استجازه شود و اگر در ورثه صغار هست، احتیاطاً زائد را بین غیر صغار تقسیم نمایند. 2 اگر نائب پیدا نشود مگر به قیمت بیشتر از حدّ معمول، در وجوب نائب گرفتن اگر چه هزینه آن به اندازه همه دارایی باشد، تأمّل است. 3 بنا بر اظهر جایز است اجیری را انتخاب نمایند که از جهت فضیلت و شرف، مناسب حال میّت باشد؛ هر چند به مبلغ بیشتری نیاز است و استیجار از مال میّت باشد. هر چند احوط آن است که کسی را اجیر نمایند که اجرت او از دیگران کمتر باشد.

(وارث و نائب به فتوای مرجع خودشان عمل می کنند)

1 در نائب گرفتن، وارث باید به فتوای مرجع خودش عمل نماید، یا صفحه : 59 این که خودش مجتهد باشد؛ پس اگر تکلیف وارث، وجوب حج ّ بلدی نباشد، بر او حج ّ بلدی واجب نیست و لو این که فتوای مرجع شخصی که وفات کرده، وجوب حج ّ بلدی باشد، مگر این که وصیّت به حج ّ بلدی کرده باشد که مسائل آن گذشت. 2 نائب چنانکه خواهد آمد باید در اعمال حج، طبق نظر مرجع خودش عمل نماید و یا اگر مجتهد باشد به اجتهاد خودش عمل نماید؛ و اگر از طرف شخص زنده نائب شده است فی الجمله احتیاط کند.

(اگر بر عهده میّت، حج، قرض، خمس، و زکات باشد)

اگر کسی حج بر او واجب بوده وفات نماید و قرض و خمس و زکات نیز بر عهده او باشد، و دارایی او برای همه آنها کافی نباشد: الف اگر مالی که به آن خمس یا زکات تعلّق گرفته، موجود باشد، باید اوّل خمس و زکات را بپردازند. ب اگر مالی که به آن خمس یا زکات تعلّق گرفته، موجود نباشد و خمس و زکات بر عهده و ذمّه وی منتقل شده باشد، مقدّم نمودن حج به کمترین مبلغ ِ ممکن به تفصیلی که سابقاً گذشت، و صرف باقی مانده، در سایر بدهی ها، خالی از وجه نیست. ج اگر مال باقی مانده از میّت فقط به اندازه یکی از حج یا قرض باشد بنا بر اظهر مخیّر می باشند که آن مبلغ را در هر کدام که خواستند صرف نمایند.

(تعیین مبلغ حج در وصیت و کمی و زیادی آن)

1 اگر میّت در وصیّتش اجرت را معیّن نموده باشد، در صورتی که صفحه : 60 بیش از هزینه متعارف حج نباشد، عمل به آن واجب است و آن مقدار هم از واجب از اصل مال برداشته می شود. و اگر مبلغی را که مشخص نموده از هزینه متعارف حج بیشتر باشد مقدار اضافی از ثلث اخراج می شود. 2 اگر مبلغی را که میّت مشخص نموده، کمتر از متعارف باشد اگر حج ِ واجب باشد، کمبود از ترکه جبران می شود به نحوی که تفصیل آن گذشت. و اگر حجّی را که وصیّت نموده مستحب باشد، و انجام آن با ثلث مال در صورت انحلال ِ مقصودِ او ممکن نباشد وصیّت باطل می شود و آن مبلغ بنا بر عدم رجوع به ارث، یا

صورت صحیح بودن وصیّت در اوّل امر و باطل شدن آن در مرحله بعد صَرف امور خیر می گردد.