مناسک حج و عمره مطابق با فتاوای حضرت آیه الله بهجت صفحه 17

(زمان پرداخت اجرت)

وقتی که عقد اجاره بر نیابت واقع شد، اجیر استحقاق اجرت را پیدا می نماید و مالک آن می شود ولی زمان پرداخت آن چند حالت دارد: الف اگر زمان خاصی در ضمن عقد اجاره مشخص شده باشد، پرداخت در آن زمان لازم است. ب اگر زمان خاصّی مشخص نشده باشد، با توجّه به صفحه : 75 این که معمولًا باید اجرت دریافت شود تا قدرت بر حج ّ داشته باشد، اجیر می تواند مطالبه اجرت نماید. ج اگر قرینه یا انصرافی بر هیچ زمانی وجود نداشت، پرداخت اجرت به او تا بعد از تمام شدن اعمال حج واجب نیست.

(کم و زیادی اجرت)

هر گاه مبلغی که به عنوان اجرت، معیّن شده، کمتر از اجرت متعارف باشد، یا به هر دلیل، برای حج ّ کافی نباشد، بر اجیر گیرنده واجب نیست کمبود را تدارک نماید؛ مگر این که انصرافی در بین باشد که کمی اجرت به عهده یکی از طرفین باشد. و اگر مبلغ زیاد بیاید، اجیر گیرنده نمی تواند زیادی را پس بگیرد، هر چند که بر نائب معیّن شده، مستحب است زیادی را اگر به علّت صرفه جویی نبوده، پس بدهد.

(نیابت یک نفر به جای چند نفر)

نیابت یک نفر به جای چند نفر، جهت اعمال حج ّ، بر چند گونه است: الف در حج ّ مستحبی جایز است یک نفر به جای چند نفر چه با اجرت و چه بدون آن حج ّ نماید. ب در حج ِ واجب، جایز نیست یک نفر از طرف بیش از یک شخص، نیابت نماید و فقط از طرف یک نفر می تواند حج ّ انجام دهد. ج اگر مثلًا دو نفر نذر نموده باشند که به طور شراکت کسی را برای حج ّ بفرستند در این صورت انجام حج از طرف بیش از یک نفر، مانعی ندارد. صفحه : 76

(نیابت چند نفر از طرف یک نفر)

انجام دادن حج ّ توسّط چند نفر در یک سال از طرف یک نفر، دارای چند صورت است: الف در حج ّ مستحبی مانعی ندارد که چند نفر هر کدام به طور جداگانه برای یک شخص حج ّ مستحبی به جا آورند. ب در حج ِ واجب اگر چند حج ّ بر یک شخص واجب شده باشد، نیابت چند نفر مانعی ندارد، مثل شخصی که وفات کرده یا قدرت بر مباشرت اعمال ندارد و حَجّه الاسلام و حج ّ نذری بر عهده اش باشد. ه: اگر بخواهند برای میت یا زنده غیر متمکّن هم حج ِ واجب و هم حج مستحبی به جا آورند نیز تعدّد نائب مانعی ندارد. ج در حج ِ واجب، اجیر نمودن دو نفر به جهت احتیاط، از طرف یک نفر مثل این که احتمال بدهند حج ّ یکی از این دو ناقص است، خالی از اشکال نیست مگر به گونه ای باشد که قصد آنها به حج واجب و مستحب منحل ّ باشد.

(نیابت در بعضی از اعمال)

بر اشخاصی که در مکه نباشند یا حاضر باشند ولی متمکّن ِ از طواف نباشند و لو با حمل نمودن چه به خاطر ناتوانی یا به سبب عذری دیگر، مثل اغما یا مبطون بودن یا مرضی که با آن طهارتش محفوظ نماند، استنابه در طواف واجب است در صورت یأس از بهبودی در وقت آن.