مناسک حج و عمره مطابق با فتاوای حضرت آیه الله بهجت صفحه 20

[احکام میقاتها]

(افرادی که از محاذات ِ) (میقات عبور می کنند) 1 افرادی که در مسیر رفتن به حج، از خود میقات عبور نمی نمایند ولی از محاذات آن می گذرند، باید از محاذات اولین و نزدیکترین میقات، مُحرم شوند صفحه : 85 محاذات با میقات اگر خود شخص یقین یا اطمینان داشته باشد یا از پرسیدن اهل محل ّ برایش گمان و مظنّه حاصل شود. کافی است. 2 اگر از هیچ راهی نتوانست علم یا اطمینان یا گمان به محاذات پیدا نماید، جواز احرام از اوّلین جایی که احتمال ِ محاذات می دهد و تجدید آن در نزدیکترین میقات به مکه، محتمل است و بنا بر احتیاط باید اگر می تواند به میقات برود یا به جایی که محاذات به گونه مذکور در مسأله قبل برایش معلوم شود. (افرادی که از میقات یا محاذات آن، عبور نمی کنند) افرادی که در حج از میقات یا محاذی آن عبور نمی کنند، مکان احرام آنها یکی از محلهای زیر است: 1 مکّه مکرّمه، محل ّ احرام اهل مکه و نیز مکان احرام برای حج تمتّع است. 2 منزل خود شخص، محل احرام برای کسی است که منزل او از میقات به مکّه نزدیکتر باشد. (مُحرم شدن به وسیله نذر) 1 گذشتن از

میقات بدون احرام جایز نیست ولی مقدّم نمودن آن بر میقات به وسیله نذر جائز است؛ یعنی هر کسی می تواند نذر نماید که جلوتر مُحرم شود در این صورت اگر نذر او مطلق جلوتر مُحرم شدن باشد، در هر جا که خواست می تواند مُحرم شود و اگر نذر نموده باشد از مکان خاصی مُحرم شود، از همان مکان مُحرم می شود و نیاز به تجدید ندارد و حتی اگر با احرام نذری از میقات هم عبور نکند مانعی ندارد. 2 چنانکه کسی که نذر نموده از میقات جلوتر مُحرم شود، به نذر خود عمل نکند، اگر چه کفّاره عمل نکردن به نذر بر او ثابت می شود ولی احرام او در میقات صحیح است. صفحه : 86 3 کسی که جلوتر از میقات مُحرم می شود، باید از محرّمات احرام دوری نماید. (ثابت شدن میقات) 1 برای تشخیص مکان دقیق میقات بنا بر احوط و اقوی، تحصیل علم لازم است؛ و اگر علم ممکن نباشد، اکتفا به گمانی که از پرسیدن اهل اطلاع به این اماکن حاصل شود، بعید نیست 2 اگر به هیچ وجه برای او علم و اطمینان یا گمان حاصل نشود، می تواند با نذر جلوتر از میقات مُحرم شود. (گذشتن از میقات بدون احرام با عذر و از روی سهو) اگر کسی به خاطر عُذری، مانند بیماری یا فراموشی، یا ندانستن مسأله یا میقات در صورتی که ندانستن از روی تقصیر نباشد بدون احرام از میقات عبور نماید، یا بعد از عبور از میقات بفهمد احرامش باطل بوده چند صورت دارد: 1 اگر بتواند به

میقات برگردد، واجب است برگردد و از آنجا مُحرم شود. 2 اگر نتواند به میقات برگردد: الف اگر به محدوده حرم نرسیده باشد، از همان جا مُحرم شود. ب و اگر به محدوده حرم رسیده باشد، چنانچه بتواند از حرم خارج شود، باید خارج شود و مُحرم شود؛ و در این دو صورت بنا بر احتیاط واجب، هر قدر می تواند به نحوی که حج از او فوت نمی شود از حرم فاصله بگیرد. و اگر نتواند از حرم خارج شود، از همان جایی که هست صفحه : 87 مُحرم می شود، هر چند وارد مکّه شده باشد. تذکر: خانمی که حائض بوده و مسأله را نمی دانسته و بدون احرام از میقات عبور نموده بر طبق مسأله بالا عمل می نماید. (انجام دادن عمره بدون احرام) اگر از روی عذر مثل ندانستن مسأله یا فراموشی، عمره را بدون احرام به جا آورد، بعضی از فقها فرموده اند: «عمره وی صحیح است»، ولی این فرمایش، خالی از تامّل نیست و احوط بطلان آن است. (گذشتن از میقات بدون احرام عمداً) هر گاه کسی عمداً بدون عذرِ موجّه از میقات بدون احرام عبور نماید و برگشتن به میقات برایش ممکن نباشد بنا بر احتیاط باید به وظیفه شخصی که با عذر احرام را ترک نموده که در مسأله 273 به بعد بیان شد عمل نماید، و سپس قضا کند. (بازگشتن به قبل از میقات بعد از احرام) افرادی که در میقات مُحرم شده اند، اگر خواسته باشند می توانند به ما قبل میقات بازگردند و بعد از مدتی برای انجام دادن اعمال به مکّه بروند، ولی باید از محرّمات احرام دوری نمایند؛

پس افرادی که در مسجد شجره مُحرم می شوند می توانند به هر جهتی به مدینه منوّره مراجعت و سپس به مکه مکرّمه مشرّف شوند. (غسل و وضو و پاک بودن بدن برای احرام لازم نیست) کسی که می خواهد مُحرم شود، لازم نیست که طهارت از حدث داشته باشد، یعنی اگر جُنب یا حائض یا مستحاضه یا نفساء باشد یا وضو نداشته باشد، احرام او صحیح است؛ و اگر بدن او پاک هم نباشد، ضرری به صفحه : 88 صحّت احرام وارد نمی کند، و حکم پاک بودن لباس احرام خواهد آمد. (لزوم خروج از احرام برای احرام بعد) 1 کسی که برای عمره مُحرم شده است، باید با انجام اعمال آن از احرام خارج شود تا بتواند برای عمره تمتع مُحرم شود؛ در این فرض اگر ممکن باشد باید برای احرام عمره تمتع به میقات بازگردد. 2 اگر کسی بدون این که از احرام خارج شود، عمداً یا سهواً مجدداً مُحرم شود، احرام دوّم لغو و بی اثر است.

(واجبات احرام)

اشاره

واجبات احرام سه چیز است: «پوشیدن لباس احرام (بر مردان)»، «نیّت» و «تلبیه»

(واجب اوّل ِ احرام: پوشیدن جامه احرام)

1 یکی از واجبات احرام بر مردان آن است که دو جامه بر تن نمایند به این گونه که یکی را دور کمر ببندد و دیگری را روی دوش بیاندازند. 2 صحت احرام، متوقف بر پوشیدن جامه احرام نیست؛ هر چند پوشیدن آن، بر مردان واجب و ترک آن معصیت است. 3 پوشیدن لباس احرام قبل از نیّت و تلبیه واجب است و اگر کسی بعد از نیّت و تلبیه، لباس احرام را به پوشد بنا بر احتیاط تلبیه و نیّت را اعاده کند. 4 پوشیدن بیش از دو جامه، مانعی ندارد. 5 پوشیدن لباس احرام بر بانوان واجب نیست و می توانند در لباسهای عادی خودشان هم مُحرم شوند و بنا بر احتیاط لباس آنها در حال احرام پاک باشد. صفحه : 89 6 در پوشیدن لباس احرام، نیت و قصد امتثال فرمان الهی لازم است. 7 گذاردن سنگ در جامه احرام و بستن آن با نخ و امثال آن، مانعی ندارد ولی بنا بر احوط از گره زدن جامه احرام خودداری شود. (مشخصات لباس احرام) 1 آن چه دور کمر بسته می شود، به اندازه ای باشد که از ناف تا زانو را به پوشاند و آن چه روی دوش انداخته می شود به اندازه ای باشد که روی دو شانه را به پوشاند به گونه ای که «رداء» بر آن صادق باشد. 2 آن چه دور کمر بسته می شود، بدن نما نباشد و هم چنین است بنا بر احتیاط آن چه روی دوش انداخته می شود. 3 بنا بر احوط مجموع شرایطی که برای لباس نمازگزار