- ( از چشمه سار ثقلین) 1
- (آیاتی از کلام وحی) 1
- ( به سوی تو ..) 1
- [مقدمه] 1
- (چهل حدیث) 2
- اشاره 3
- (حج ّ تمتّع) 3
- (فصل اول آشنایی اجمالی با حج و عمره) 3
- وجوب حج 3
- (عمره مفرده) 3
- (فصل دوم شرایط واجب شدن حج ّ تمتّع) 4
- (توضیح شرایط وجوب حج) 4
- اشاره 4
- شرط اوّل و دوم: حج «بلوغ» و «عقل»: 4
- اشاره 5
- 1 توانایی زمانی 5
- (3 توانایی بدنی) 5
- (شرط سوّم وجوب حج: استطاعت) 5
- 2 (توانایی طریقی (باز بودن و امن بودن راه حج)) 5
- 5 (استطاعت مالی یا بذلی) 6
- 4 (توانایی تأمین هزینه زندگی در زمان حج و بعد از آن) 6
- [چند مسأله] 7
- (حج ّ غیر مسلمان و غیر شیعه) 8
- اشاره 8
- (فصل سوم احکام حج میّت و وصیّت به حج) 8
- (نذر حج و تعارض نذر با حج) 8
- (اگر کسی که حج بر او واجب بوده وفات کند) 8
- (قضای حج ّ کسی که وصیّت به حج نکرده است) 9
- ( از چه مکانی باید برای میّت، نائب گرفته شود؟) 9
- (کسی که وصیّت به حج کرده) 9
- (فوریت نائب گرفتن) 9
- (وارث و نائب به فتوای مرجع خودشان عمل می کنند) 10
- (تعیین مبلغ حج در وصیت و کمی و زیادی آن) 10
- (اگر بر عهده میّت، حج، قرض، خمس، و زکات باشد) 10
- (زیاد و کم بودن اجرت) 10
- (تعیین اجیر یا مکان خاص در وصیّت) 11
- (اگر وصی ّ به حج، وفات کند) 11
- (تلف شدن هزینه حج ّ میّت یا وفات اجیر) 11
- (معامله یا مصالحه مِلک در زمان حیات برای حج) 11
- (فصل چهارم احکام نیابت) 12
- (اگر امانتی به اندازه هزینه حج، از میّت در نزد شخصی باشد) 12
- (انجام حج از طرف دیگری بدون اجرت) 12
- (شک یا اختلاف در واجب بودن حج بر میّت) 12
- ( در چه مواردی نائب گرفتن، لازم است) 12
- اشاره 12
- (مورد عدم صحت نیابت در حج) 13
- (شرایط نائب) 13
- (انجام عمره مفرده تبرّعی) 13
- (با انجام حج تبرّعی بر ورثه نائب گرفتن لازم نیست) 13
- (جواز نیابت کسی که حج ّ نرفته) 14
- (اگر نائب قبل از اجیر شدن یا بعد از آن، مستطیع شود) 14
- (شرایط کسی که از طرف او نیابت صورت می گیرد) 14
- (جواز نیابت مرد از طرف زن و بالعکس) 14
- (اگر بر نائب حج واجب باشد) 14
- (اگر نائب وفات کند یا نتواند به حج ّ برود) 15
- (تخلّف از مفاد قرارداد نیابت) 15
- (حکم استحقاق اجرت در فرض وفات نائب) 15
- (نحوه قرارداد نیابت برای حج) 15
- (تقدیم و تأخیر حج از مفاد قرارداد) 16
- (اگر نائب حج ّ خود را فاسد کند یا کفّاره بر او ثابت شود) 16
- (قبول دو نیابت در یک سال) 16
- (قربانی در حج نیابی) 16
- (زمان پرداخت اجرت) 17
- (کم و زیادی اجرت) 17
- (نیابت در بعضی از اعمال) 17
- (نیابت یک نفر به جای چند نفر) 17
- (نیابت چند نفر از طرف یک نفر) 17
- (فاصله و زمان عمره تمتّع و اعمال حج) 18
- (فصل اول احکام و اعمال عمره تمتّع) 18
- (مقدمه) 18
- اعمال [و احکام] حج [تمتّع] 18
- (نیّت نائب در اعمال حج ّ) 18
- (اعمال و احکام حج تمتّع) 18
- [میقاتهای پنجگانه] 19
- اشاره 19
- (مکان احرام (میقات)) 19
- اشاره 19
- (عمل اول عمره تمتّع: احرام) 19
- اشاره 20
- (واجبات احرام) 20
- [احکام میقاتها] 20
- (واجب اوّل ِ احرام: پوشیدن جامه احرام) 20
- (مستحبّات احرام) 21
- (واجب دوم احرام: نیّت) 21
- (واجب سوّم احرام «تلبیه») 21
- (توضیح محرّمات احرام) 22
- اشاره 22
- (محرّمات احرام) 22
- (کفّارات احرام با علم و عمد ثابت می شوند) 22
- (ترک عمدی طواف) 24
- (عمل دوم عمره تمتّع: طواف) 24
- اشاره 24
- (چگونگی و مکان ذبح و پرداخت کفّاره) 24
- اشاره 25
- شرط اوّل طواف: نیّت 25
- (شرایط طواف) 25
- (ترک سهوی طواف) 25
- (شرط دوّم طواف: طهارت از حدث) 25
- (شرط سوم طواف: پاک بودن بدن و لباس) 26
- (شرط چهارم طواف: ختان) 26
- (شرط پنجم طواف: ستر عورت) 26
- (واجب سوّم طواف:) 27
- (واجبات طواف) 27
- اشاره 27
- (واجب اوّل طواف): 27
- (واجب دوّم طواف): 27
- (واجب ششم طواف:) 28
- (واجب پنجم طواف:) 28
- (واجب هفتم طواف:) 28
- (واجب چهارم طواف:) 28
- (طواف احتیاطی) 29
- (طواف مستحبی) 29
- اشاره 30
- (احکام خاص ّ طواف کودکان) 30
- (طواف ممنوع (قران)) 30
- (واجب سوم عمره تمتّع: نماز طواف) 30
- (جواز جماعت در نماز طواف) 30
- (وظیفه در هنگام ازدحام) 31
- (مکان نماز طواف) 31
- (اگر کسی در غیر مقام نماز خواند) 31
- (ترک نماز طواف) 31
- (زمان نماز طواف) 31
- (شک در نماز طواف و خواندن آن) 32
- (نیابت افرادی که قرائت آنها اشکال دارد) 32
- (افرادی که قرائت نماز آنها اشکال دارد) 32
- (مسأله جلوتر ایستادن خانمها در نماز طواف) 32
- (عمل چهارم عمره تمتّع: سعی) 32
- (مقدم کردن سعی بر طواف) 33
- (فاصله زمانی سعی با طواف و نماز آن) 33
- [واجبات سعی] 33
- (واجبات و شرایط سعی) 33
- اشاره 33
- ترک سعی 33
- [شرایط سعی] 34
- اشاره 34
- (عمل پنجم عمره تمتّع: تقصیر) 34
- (تقصیر برای دیگری) 35
- (چگونگی خروج از احرام توسط تقصیر) 35
- (زمان و مکان تقصیر) 35
- (شرایط تقصیر) 35
- (ترک تقصیر) 35
- (بیرون رفتن از مکّه معظّمه با احرام حج) 36
- (خارج شدن از مکّه بعد از عمره تمتّع) 36
- (احکام خاص زمان بین عمره تمتع و اعمال حج) 36
- (خروج بدون احرام بعد از عمره تمتّع از مکه معظّمه) 36
- (ترک تقصیر در عمره مفرده و احرام مجدّد) 36
- (فصل دوم اعمال حج) 37
- (انجام دادن عمره مفرده بعد از عمره تمتّع) 37
- اشاره 37
- اشاره 37
- (فرض اکتفا به احرام عمره مفرده برای عمره تمتّع) 37
- (عمل اول حج: احرام) 37
- (زمان احرام حج) 38
- (مکان احرام حج) 38
- (طواف استحبابی بعد از احرام حج) 38
- (ترک احرام حج) 38
- اشاره 38
- (عمل دوم حج: وقوف در عرفات) 38
- (وقوف بر جبل الرحمه) 39
- (زمان وقوف و انواع آن) 39
- (کوچ کردن از عرفات پیش از غروب آفتاب) 39
- (نیّت وقوف) 39
- ( در وقوف طهارت شرط نیست) 39
- ( در وقوف مشعر طهارت شرط نیست) 40
- (عمل سوم حج: وقوف در مزدلفه (مشعر)) 40
- (نیّت وقوف مشعر) 40
- اشاره 40
- (زمان و انواع وقوف مشعر) 40
- اشاره 41
- (کوچ کردن از مشعر) 41
- [ترک وقوف مشعر و عرفات یا یکی از آنها] 41
- (ترک وقوفی که موجب بطلان حج می شود) 41
- (ترک وقوفی که موجب بطلان حج نمی شود) 41
- (شرایط پرتاب سنگ ریزه) 42
- (عمل چهارم حج و اوّل منی: رمی جمره عقبه (واجب اول ِ منی)) 42
- اشاره 42
- اعمال مِنی 42
- (زمان رمی) 42
- اشاره 42
- (کسی که قدرت بر رمی نداشته باشد) 43
- (فراموشی یا ترک رمی جمره) 43
- (شک در رمی و شرایط آن) 43
- (مشخصات سنگ ریزه) 43
- (عمل پنجم حج و دوّم منی: قربانی) 43
- (ترک قربانی کردن) 44
- (زمان و مکان قربانی کردن) 44
- (اگر بعد از ذبح بفهمد که قربانی شرایط را دارا نبوده) 44
- (اگر قربانی بعد از خرید، مریض یا معیوب شود) 44
- (مشخّصات قربانی) 44
- (کسی که نه قربانی دارد و نه پول آن را) 45
- [کسی که پول دارد ولی قربانی نیابد 45
- (شراکت در قربانی) 45
- (کفایت ذبح قربانی غیر واجد شرایط با عدم تمکن از سالم) 45
- (اگر بعد از روزه یا ذبح ناقص، قدرت حاصل شود) 46
- (شرایط ذابح) 46
- (مصرف قربانی) 46
- (عمل ششم حج و سوم منی: حلق یا تقصیر) (واجب سوم ِ منی) 46
- اشاره 46
- (تخییر بین حلق و تقصیر، برای مردان) 46
- (خارج شدن از مکه معظمه قبل از اعمال آن) 47
- (ترک حلق یا تقصیر) 47
- (زمان و مکان حلق و تقصیر) 47
- (نیّت حلق و تقصیر) 47
- (مراحل سه گانه خروج از محرمات احرام) 47
- اشاره 48
- اشاره 48
- (انجام طواف مستحبی قبل از طواف حج) 48
- (اعمال پنج گانه مکه) 48
- 1 (طواف حج (عمل هفتم حج)) 48
- اشاره 49
- 2 (نماز طواف حج) (عمل هشتم حج) 49
- 3 (سعی (عمل نهم حج)) 49
- (مرحله دوّم ِ خروج از محرّمات احرام) 49
- 4 و 5 (طواف نساء و نماز آن) (عمل دهم و یازدهم حج) 49
- (کسانی که قدرت بر طواف نداشته باشند) 49
- (وجوب طواف نساء مردان، زنان و کودکان) 50
- (نیّت طواف نساء) 50
- (افرادی که قادر بر طواف نساء یا نماز آن نباشند) 50
- (کسی که طواف نساء را بر وقوفین مقدم کرده است) 50
- (زمان طواف نساء و نماز آن) 50
- (ترک طواف نساء و نماز آن یا باطل بودن آن) 51
- (عمل دوازدهم حج: بیتوته در منی) 51
- اشاره 51
- (شک در طواف نساء و نماز آن) 51
- (مرحله سوّم ِ خروج از محرّمات احرام) 51
- (زمان کوچ از منی) 52
- (افرادی که بیتوته در منی بر آنها واجب نیست) 52
- (ترک بیتوته در منی) 52
- مقدار زمان واجب برای بودن در شب و روز در منی 52
- (عمل سیزدهم حج: رمی جمرات) 52
- (زمان رمی جمرات) 53
- (چگونگی رمی جمرات) 53
- اشاره 53
- (ترتیب در رمی) 53
- (کسانی که رمی در شب برای آنها جائز است) 53
- اشاره 54
- (کسانی که قدرت بر رمی ندارند و موارد نائب گرفتن) 54
- (فصل سوم احکام محصور و مصدود) 54
- (بازگشت به مکه از منی) 54
- 1 محصور 54
- (ترک رمی جمرات) 54
- (حصول بیماری و حصر قبل از وصول به مکه) 55
- (حصول بیماری و حصر قبل از احرام حج) 55
- (کسی که واجبات منی را نتواند انجام دهد) 55
- (حصول بهبودی نسبی بعد از فرستادن قربانی) 55
- (حکم حج سال آینده محصور) 56
- اشاره 56
- (میزان تحقق و عدم تحقق مصدودیّت) 56
- (اقسام مصدود) 56
- (مریضی که اعمال مکه را نتواند انجام دهد (بعد از منی)) 56
- (2 مصدود) 56
- (فصل چهارم تبدّل به حج افراد) 57
- اشاره 57
- (افرادی که حج تمتع آنها بدل به افراد می شود) 57
- (نوع قربانی) 57
- (کسی که حج خود را فاسد کرده و بعد از آن مصدود شود) 57
- (افرادی که احرام نبسته یا عمره خود را باطل نموده اند) 58
- (افرادی که دیر به مکه برسند) 58
- (مورد تبدیل حج تمتع مستحبی به افراد) 58
- اشاره 58
- (بانوان مُحرمی که می ترسند به وقوف عرفات نرسند) 58
- (اعمال حج افراد) 59
- (کیفیت حج افراد) 59
- (زمان نیّت حج افراد) 59
- (چند مساله): 59
- (فرض فراغت ذمّه منوب ٌ عنه با حج افراد) 59
- (مورد تبدیل حج نیابی و تبرّعی به حج افراد) 59
- (نیّت افراد و کشف عدم حیض در عرفات) 60
- (کشف خلاف بعد از نیّت حج افراد) 60
- (احکام و اعمال عمره مفرده) 60
- (فرقهای عمره مفرده و عمره تمتّع) 60
- اشاره 60
- (چگونگی انجام دادن عمره مفرده) 61
- (مکان احرام عمره مفرده) 61
- (گذشتن بدون احرام از میقات در عمره مفرده) 61
- (نیّت عمره مفرده) 61
- (آیا عمره مفرده بر کسی واجب است؟) 61
- (چگونگی خارج شدن از احرام عمره مفرده) 62
- (تکرار عمره) 62
- (افرادی که بدون احرام می توانند به مکّه مکرّمه وارد شوند) 62
- (افرادی که در عمره مفرده، جلوتر از میقات می توانند مُحرم شوند) 62
- (طواف نساء در عمره مفرده) 62
- (انجام عمره مفرده بدون غسل جنابت) 63
- (قصد ده روز) 63
- (مسائل متفرقه بعضی از احکام نماز در مکه معظمه و مدینه منوره) 63
- اشاره 63
- ( بعض مسائل مربوط به تقلید) 64
- (بعضی احکام مربوط به نجاست و طهارت) 64
- (برداشتن خاک و سنگ) 64
- (مسائل خمس مربوط به حج و عمره) 64
- (حکم خاص مسجد الحرام و مسجد النبی) صلی اللّه علیه و آله و سلم 64
- اشاره 65
- (مستحبات احرام) 65
- آداب، ادعیه و زیارت 65
- مستحبات سفر 65
- (فصل اول آداب و مستحبات حج) 65
- (غسلهای مستحب در مکه و مدینه) 65
- (مستحبات وارد شدن مکه معظّمه) 66
- (مستحبات دخول حرم) 66
- (مکروهات احرام) 66
- آداب و مستحبات طواف 67
- (آداب مسجد الحرام و مکه معظّمه) 67
- (مستحبات وقوف به عرفات) 68
- (مستحبات نماز طواف) 68
- (مستحبات احرام تا وقوف به عرفات) 68
- (مستحبات رمی جمرات) 69
- (مستحبات وقوف در مزدلفه) 69
- (مستحبات طواف حج و نماز آن و سعی) 70
- (مستحبات منی) 70
- (مستحبات حلق) 70
- (مستحبات قربانی) 70
- (فصل دوم ادعیه) 71
- (مستحبات دیگر مکه معظّمه) 71
- (مناجات حضرت امیر المؤمنین علیه السلام) 71
- (طواف وداع) 71
- (دعای کمیل بن زیاد) 72
- (دعای حضرت سید الشهداء امام حسین علیه السّلام در روز عرفه) 73
- (دعای حضرت مهدی صلوات اللّه علیه) 73
- (مناجات پانزده گانه (خمسه عشر) امام زین العابدین علیه السلام) 75
- 1 (مناجات توبه کنندگان) 75
- 2 (مناجاه شاکین) 75
- 3 (مناجات خائفین) 75
- 5 (مناجاه راغبین) 76
- 4 (مناجاه امیدواران) 76
- 6 (مناجاه شاکرین) 76
- 7 (مناجات اطاعت کنندگان خداوند) 77
- 9 (مناجات محبین) 77
- 8 (مناجات مریدین) 77
- 10 (مناجات متوسلین) 77
- 12 (مناجات عارفین) 78
- 11 (مناجات المفتقرین) 78
- 13 (مناجات ذاکرین) 78
- برخی از آداب زیارت 79
- 15 (مناجات زاهدین) 79
- (فصل سوم زیارات) 79
- 14 (مناجات معتصمین) 79
- (اذن دخول) 80
- (زیارت حضرت رسول اکرم) 80
- (زیارت دیگر حضرت رسول اکرم) 80
- (زیارت رسول اکرم بعد از حج) 80
- (زیارت جناب ابراهیم فرزند گرامی پیامبر اسلام) 81
- (زیارت حضرت صدیقه علیها السلام) 81
- (زیارت ائمه بقیع) 81
- (زیارت حضرت حمزه رضی اللّه عنه در احد) 82
- (زیارت شهدای احد) 82
- (زیارت جناب فاطمه بنت اسد والده حضرت أمیر المؤمنین علیه السلام) 82
- ( بعض مساجد معظمه در مدینه منوره) 83
- (زیارت جامعه کبیره) 83
- (زیارت امین اللّه) 83
تونل و مثل آن از جهت زیر سایه رفتن مانعی ندارد. (کفّاره:) کفّاره زیر سایه رفتن عمدی، یک گوسفند است چه اختیاراً رفته باشد و چه اضطراراً؛ و اگر زیر سایه رفتن تکرار شود در هر احرام، یک کفّاره کافی است. (نوزدهم: بیرون آوردن خون از بدن خود) 1 شخص مُحرم نباید کاری که می داند سبب خارج شدن خون می شود، انجام دهد، چه به خاراندن بدن باشد و چه به کندن دندان یا غیر آن باشد. 2 در حالت لزوم و برای رفع ناراحتی، خاراندن بدن و کندن دندان و لو این که موجب بیرون آمدن خون شود، مانعی ندارد. 3 شخص مُحرم اگر علم داشته باشد که مسواک زدن موجب بیرون آمدن خون می شود، بنا بر احتیاط باید آن را ترک کند. صفحه : 111 4 انجام دادن عملی که یقین ندارد موجب بیرون آمدن خون می شود، مانعی ندارد. 5 تزریق آمپول به مریض در حال ضرورت حتی اگر بدانند خون خارج می شود، مانعی ندارد. (کفّاره:) بیرون آوردن خون از بدن در هیچ صورتی کفّاره ندارد. (بیستم: ناخن گرفتن) در حال احرام گرفتن تمام ناخن خود یا قسمتی از آن، جایز نیست مگر آن که باقی ماندن آن موجب اذیت باشد. (کفّاره:) کفّاره گرفتن ناخن با علم و عمد به ترتیب ذیل است: الف کفّاره گرفتن یک یا چند ناخن، برای هر کدام یک مُدّ طعام است. ب کفّاره گرفتن تمامی ناخنهای دستها یک گوسفند است؛ ولی اگر در بین ناخن گرفتن برای آنها کفّاره به «مُد» داده باشد، همان دادن مد برای بقیه کفایت می کند، و همین
طور است حکم گرفتن تمامی ناخنهای پاها. ج کفّاره گرفتن تمامی ناخنهای دستها و پاها در یک مجلس، یک گوسفند است مگر این که در بین، کفّاره داده باشد. د اگر مجموع ناخن دست ها در یک مجلس و مجموع ناخن پاها را در مجلس دیگر بگیرد، کفّاره آن دو گوسفند است. ه: اگر ناخن او مثلًا شکسته باشد و او را اذیت کند جائز است آن را بگیرد ولی برای هر ناخن یک مدّ طعام کفّاره بدهد. صفحه : 112 (بیست و یکم: برداشتن سلاح) برداشتن و حمل نمودن آن چه که عرفاً به آن سلاح گفته می شود و پوشیدن سلاح بر او، صدق می کند، بر مُحرم حرام است، و صرف همراه داشتن علی الاظهر حرمت ندارد. اگر برداشتن سلاح به جهت ضرورت باشد کفاره ندارد. (بیست و دوم: کندن درخت و گیاه حرم) 1 کندن و بریدن هر چیزی که در حرم روییده باشد اعم ّ از درخت و گیاه، بر همه افراد چه مُحرم باشند و چه نباشند، حرام است. 2 چیزی که در راه رفتن ِ به صورت متعارف، کنده شود، مانعی ندارد در صورتی که راه رفتن برای او ضروری باشد، یا این که علم به قطع شدن آن نداشته باشد و الّا محل ّ احتیاط است. (کفّاره:) بنا بر احتیاط کفّاره کندن درخت چه شخص مُحرم باشد و چه نباشد: اگر درخت بزرگ باشد، یک گاو؛ و اگر کوچک باشد، یک گوسفند اگر قیمت گوسفند کمتر از قیمت درخت نیست؛ و اگر قسمتی از درخت باشد، قیمت آن است؛ و در کندن گیاه کفّاره نمی باشد بجز استغفار.
(چگونگی و مکان ذبح و پرداخت کفّاره)
1 هر گاه بر
کسی کشتن شتر یا گاو یا گوسفند به عنوان کفّاره واجب شده باشد، آن را در احرام عمره، در مکّه مکرّمه نحر یا ذبح می نماید، و در احرام حج، در منی و در صورتی که خودش قادر بر انجام آن در مکان مشخّص شده نباشد، نائب می گیرد. 2 گوسفندی که به عنوان کفّاره ذبح می شود، لازم نیست که شرایط گوسفند قربانی را داشته باشد. صفحه : 113
(عمل دوم عمره تمتّع: طواف)
اشاره
طواف عبارت است از هفت دور (شوط) گردیدن به دور کعبه معظّمه؛ با شرایط و واجباتی که بیان می شود.
(ترک عمدی طواف)
1 طواف از ارکان عمره است و اگر شخصی آن را عمداً ترک کند چه حکم آن را بداند و چه نداند، عمره او باطل می شود. و وجوب ذبح یک شتر در همه احوال چه حال علم و عمد و چه غیر آن موافق احتیاط است. 2 زمانی ترک طواف محقق می شود که اگر عمره را بخواهد به جا آورد، نتواند خود را به وقوف عرفات برساند که در اینجا حج او مبدّل به «حج افراد» می شود، و وجوب قضای حج در سال آینده بر این شخص قوی است.