- ( از چشمه سار ثقلین) 1
- ( به سوی تو ..) 1
- (آیاتی از کلام وحی) 1
- [مقدمه] 1
- (چهل حدیث) 2
- (عمره مفرده) 3
- (حج ّ تمتّع) 3
- (فصل اول آشنایی اجمالی با حج و عمره) 3
- اشاره 3
- وجوب حج 3
- (توضیح شرایط وجوب حج) 4
- (فصل دوم شرایط واجب شدن حج ّ تمتّع) 4
- اشاره 4
- شرط اوّل و دوم: حج «بلوغ» و «عقل»: 4
- اشاره 5
- (3 توانایی بدنی) 5
- (شرط سوّم وجوب حج: استطاعت) 5
- 1 توانایی زمانی 5
- 2 (توانایی طریقی (باز بودن و امن بودن راه حج)) 5
- 5 (استطاعت مالی یا بذلی) 6
- 4 (توانایی تأمین هزینه زندگی در زمان حج و بعد از آن) 6
- [چند مسأله] 7
- اشاره 8
- (فصل سوم احکام حج میّت و وصیّت به حج) 8
- (نذر حج و تعارض نذر با حج) 8
- (حج ّ غیر مسلمان و غیر شیعه) 8
- (اگر کسی که حج بر او واجب بوده وفات کند) 8
- (قضای حج ّ کسی که وصیّت به حج نکرده است) 9
- (فوریت نائب گرفتن) 9
- (کسی که وصیّت به حج کرده) 9
- ( از چه مکانی باید برای میّت، نائب گرفته شود؟) 9
- (وارث و نائب به فتوای مرجع خودشان عمل می کنند) 10
- (اگر بر عهده میّت، حج، قرض، خمس، و زکات باشد) 10
- (زیاد و کم بودن اجرت) 10
- (تعیین مبلغ حج در وصیت و کمی و زیادی آن) 10
- (تعیین اجیر یا مکان خاص در وصیّت) 11
- (معامله یا مصالحه مِلک در زمان حیات برای حج) 11
- (اگر وصی ّ به حج، وفات کند) 11
- (تلف شدن هزینه حج ّ میّت یا وفات اجیر) 11
- ( در چه مواردی نائب گرفتن، لازم است) 12
- (اگر امانتی به اندازه هزینه حج، از میّت در نزد شخصی باشد) 12
- (فصل چهارم احکام نیابت) 12
- (انجام حج از طرف دیگری بدون اجرت) 12
- (شک یا اختلاف در واجب بودن حج بر میّت) 12
- اشاره 12
- (مورد عدم صحت نیابت در حج) 13
- (شرایط نائب) 13
- (با انجام حج تبرّعی بر ورثه نائب گرفتن لازم نیست) 13
- (انجام عمره مفرده تبرّعی) 13
- (جواز نیابت کسی که حج ّ نرفته) 14
- (اگر بر نائب حج واجب باشد) 14
- (اگر نائب قبل از اجیر شدن یا بعد از آن، مستطیع شود) 14
- (جواز نیابت مرد از طرف زن و بالعکس) 14
- (شرایط کسی که از طرف او نیابت صورت می گیرد) 14
- (تخلّف از مفاد قرارداد نیابت) 15
- (حکم استحقاق اجرت در فرض وفات نائب) 15
- (نحوه قرارداد نیابت برای حج) 15
- (اگر نائب وفات کند یا نتواند به حج ّ برود) 15
- (تقدیم و تأخیر حج از مفاد قرارداد) 16
- (قربانی در حج نیابی) 16
- (قبول دو نیابت در یک سال) 16
- (اگر نائب حج ّ خود را فاسد کند یا کفّاره بر او ثابت شود) 16
- (نیابت یک نفر به جای چند نفر) 17
- (نیابت در بعضی از اعمال) 17
- (کم و زیادی اجرت) 17
- (زمان پرداخت اجرت) 17
- (نیابت چند نفر از طرف یک نفر) 17
- (نیّت نائب در اعمال حج ّ) 18
- (اعمال و احکام حج تمتّع) 18
- (فاصله و زمان عمره تمتّع و اعمال حج) 18
- (مقدمه) 18
- اعمال [و احکام] حج [تمتّع] 18
- (فصل اول احکام و اعمال عمره تمتّع) 18
- اشاره 19
- (مکان احرام (میقات)) 19
- اشاره 19
- (عمل اول عمره تمتّع: احرام) 19
- [میقاتهای پنجگانه] 19
- (واجبات احرام) 20
- [احکام میقاتها] 20
- اشاره 20
- (واجب اوّل ِ احرام: پوشیدن جامه احرام) 20
- (واجب سوّم احرام «تلبیه») 21
- (واجب دوم احرام: نیّت) 21
- (مستحبّات احرام) 21
- (محرّمات احرام) 22
- (کفّارات احرام با علم و عمد ثابت می شوند) 22
- (توضیح محرّمات احرام) 22
- اشاره 22
- (چگونگی و مکان ذبح و پرداخت کفّاره) 24
- اشاره 24
- (عمل دوم عمره تمتّع: طواف) 24
- (ترک عمدی طواف) 24
- شرط اوّل طواف: نیّت 25
- (ترک سهوی طواف) 25
- (شرایط طواف) 25
- اشاره 25
- (شرط دوّم طواف: طهارت از حدث) 25
- (شرط چهارم طواف: ختان) 26
- (شرط پنجم طواف: ستر عورت) 26
- (شرط سوم طواف: پاک بودن بدن و لباس) 26
- (واجبات طواف) 27
- (واجب سوّم طواف:) 27
- اشاره 27
- (واجب اوّل طواف): 27
- (واجب دوّم طواف): 27
- (واجب ششم طواف:) 28
- (واجب هفتم طواف:) 28
- (واجب پنجم طواف:) 28
- (واجب چهارم طواف:) 28
- (طواف احتیاطی) 29
- (طواف مستحبی) 29
- اشاره 30
- (واجب سوم عمره تمتّع: نماز طواف) 30
- (طواف ممنوع (قران)) 30
- (جواز جماعت در نماز طواف) 30
- (احکام خاص ّ طواف کودکان) 30
- (مکان نماز طواف) 31
- (وظیفه در هنگام ازدحام) 31
- (اگر کسی در غیر مقام نماز خواند) 31
- (زمان نماز طواف) 31
- (ترک نماز طواف) 31
- (نیابت افرادی که قرائت آنها اشکال دارد) 32
- (شک در نماز طواف و خواندن آن) 32
- (افرادی که قرائت نماز آنها اشکال دارد) 32
- (مسأله جلوتر ایستادن خانمها در نماز طواف) 32
- (عمل چهارم عمره تمتّع: سعی) 32
- (مقدم کردن سعی بر طواف) 33
- (فاصله زمانی سعی با طواف و نماز آن) 33
- [واجبات سعی] 33
- (واجبات و شرایط سعی) 33
- اشاره 33
- ترک سعی 33
- [شرایط سعی] 34
- اشاره 34
- (عمل پنجم عمره تمتّع: تقصیر) 34
- (تقصیر برای دیگری) 35
- (شرایط تقصیر) 35
- (ترک تقصیر) 35
- (چگونگی خروج از احرام توسط تقصیر) 35
- (زمان و مکان تقصیر) 35
- (خارج شدن از مکّه بعد از عمره تمتّع) 36
- (احکام خاص زمان بین عمره تمتع و اعمال حج) 36
- (خروج بدون احرام بعد از عمره تمتّع از مکه معظّمه) 36
- (ترک تقصیر در عمره مفرده و احرام مجدّد) 36
- (بیرون رفتن از مکّه معظّمه با احرام حج) 36
- (عمل اول حج: احرام) 37
- اشاره 37
- (فرض اکتفا به احرام عمره مفرده برای عمره تمتّع) 37
- (انجام دادن عمره مفرده بعد از عمره تمتّع) 37
- (فصل دوم اعمال حج) 37
- اشاره 37
- اشاره 38
- (عمل دوم حج: وقوف در عرفات) 38
- (ترک احرام حج) 38
- (طواف استحبابی بعد از احرام حج) 38
- (مکان احرام حج) 38
- (زمان احرام حج) 38
- ( در وقوف طهارت شرط نیست) 39
- (نیّت وقوف) 39
- (کوچ کردن از عرفات پیش از غروب آفتاب) 39
- (زمان وقوف و انواع آن) 39
- (وقوف بر جبل الرحمه) 39
- (عمل سوم حج: وقوف در مزدلفه (مشعر)) 40
- (زمان و انواع وقوف مشعر) 40
- (نیّت وقوف مشعر) 40
- اشاره 40
- ( در وقوف مشعر طهارت شرط نیست) 40
- (ترک وقوفی که موجب بطلان حج می شود) 41
- (کوچ کردن از مشعر) 41
- [ترک وقوف مشعر و عرفات یا یکی از آنها] 41
- اشاره 41
- (ترک وقوفی که موجب بطلان حج نمی شود) 41
- (زمان رمی) 42
- اعمال مِنی 42
- اشاره 42
- (عمل چهارم حج و اوّل منی: رمی جمره عقبه (واجب اول ِ منی)) 42
- (شرایط پرتاب سنگ ریزه) 42
- اشاره 42
- (مشخصات سنگ ریزه) 43
- (شک در رمی و شرایط آن) 43
- (فراموشی یا ترک رمی جمره) 43
- (کسی که قدرت بر رمی نداشته باشد) 43
- (عمل پنجم حج و دوّم منی: قربانی) 43
- (زمان و مکان قربانی کردن) 44
- (مشخّصات قربانی) 44
- (اگر قربانی بعد از خرید، مریض یا معیوب شود) 44
- (ترک قربانی کردن) 44
- (اگر بعد از ذبح بفهمد که قربانی شرایط را دارا نبوده) 44
- (شراکت در قربانی) 45
- [کسی که پول دارد ولی قربانی نیابد 45
- (کسی که نه قربانی دارد و نه پول آن را) 45
- (کفایت ذبح قربانی غیر واجد شرایط با عدم تمکن از سالم) 45
- (اگر بعد از روزه یا ذبح ناقص، قدرت حاصل شود) 46
- (شرایط ذابح) 46
- (تخییر بین حلق و تقصیر، برای مردان) 46
- اشاره 46
- (عمل ششم حج و سوم منی: حلق یا تقصیر) (واجب سوم ِ منی) 46
- (مصرف قربانی) 46
- (مراحل سه گانه خروج از محرمات احرام) 47
- (نیّت حلق و تقصیر) 47
- (زمان و مکان حلق و تقصیر) 47
- (خارج شدن از مکه معظمه قبل از اعمال آن) 47
- (ترک حلق یا تقصیر) 47
- اشاره 48
- (انجام طواف مستحبی قبل از طواف حج) 48
- 1 (طواف حج (عمل هفتم حج)) 48
- اشاره 48
- (اعمال پنج گانه مکه) 48
- 4 و 5 (طواف نساء و نماز آن) (عمل دهم و یازدهم حج) 49
- (کسانی که قدرت بر طواف نداشته باشند) 49
- (مرحله دوّم ِ خروج از محرّمات احرام) 49
- 3 (سعی (عمل نهم حج)) 49
- 2 (نماز طواف حج) (عمل هشتم حج) 49
- اشاره 49
- (نیّت طواف نساء) 50
- (افرادی که قادر بر طواف نساء یا نماز آن نباشند) 50
- (کسی که طواف نساء را بر وقوفین مقدم کرده است) 50
- (وجوب طواف نساء مردان، زنان و کودکان) 50
- (زمان طواف نساء و نماز آن) 50
- (عمل دوازدهم حج: بیتوته در منی) 51
- (مرحله سوّم ِ خروج از محرّمات احرام) 51
- (شک در طواف نساء و نماز آن) 51
- اشاره 51
- (ترک طواف نساء و نماز آن یا باطل بودن آن) 51
- (ترک بیتوته در منی) 52
- مقدار زمان واجب برای بودن در شب و روز در منی 52
- (افرادی که بیتوته در منی بر آنها واجب نیست) 52
- (عمل سیزدهم حج: رمی جمرات) 52
- (زمان کوچ از منی) 52
- (کسانی که رمی در شب برای آنها جائز است) 53
- (ترتیب در رمی) 53
- اشاره 53
- (زمان رمی جمرات) 53
- (چگونگی رمی جمرات) 53
- (بازگشت به مکه از منی) 54
- (کسانی که قدرت بر رمی ندارند و موارد نائب گرفتن) 54
- (ترک رمی جمرات) 54
- (فصل سوم احکام محصور و مصدود) 54
- اشاره 54
- 1 محصور 54
- (کسی که واجبات منی را نتواند انجام دهد) 55
- (حصول بهبودی نسبی بعد از فرستادن قربانی) 55
- (حصول بیماری و حصر قبل از وصول به مکه) 55
- (حصول بیماری و حصر قبل از احرام حج) 55
- (میزان تحقق و عدم تحقق مصدودیّت) 56
- (2 مصدود) 56
- (اقسام مصدود) 56
- (حکم حج سال آینده محصور) 56
- (مریضی که اعمال مکه را نتواند انجام دهد (بعد از منی)) 56
- اشاره 56
- (فصل چهارم تبدّل به حج افراد) 57
- (کسی که حج خود را فاسد کرده و بعد از آن مصدود شود) 57
- (نوع قربانی) 57
- (افرادی که حج تمتع آنها بدل به افراد می شود) 57
- اشاره 57
- (مورد تبدیل حج تمتع مستحبی به افراد) 58
- اشاره 58
- (افرادی که احرام نبسته یا عمره خود را باطل نموده اند) 58
- (افرادی که دیر به مکه برسند) 58
- (بانوان مُحرمی که می ترسند به وقوف عرفات نرسند) 58
- (کیفیت حج افراد) 59
- (زمان نیّت حج افراد) 59
- (اعمال حج افراد) 59
- (چند مساله): 59
- (فرض فراغت ذمّه منوب ٌ عنه با حج افراد) 59
- (مورد تبدیل حج نیابی و تبرّعی به حج افراد) 59
- (نیّت افراد و کشف عدم حیض در عرفات) 60
- (کشف خلاف بعد از نیّت حج افراد) 60
- (احکام و اعمال عمره مفرده) 60
- اشاره 60
- (فرقهای عمره مفرده و عمره تمتّع) 60
- (گذشتن بدون احرام از میقات در عمره مفرده) 61
- (چگونگی انجام دادن عمره مفرده) 61
- (مکان احرام عمره مفرده) 61
- (نیّت عمره مفرده) 61
- (آیا عمره مفرده بر کسی واجب است؟) 61
- (چگونگی خارج شدن از احرام عمره مفرده) 62
- (طواف نساء در عمره مفرده) 62
- (تکرار عمره) 62
- (افرادی که بدون احرام می توانند به مکّه مکرّمه وارد شوند) 62
- (افرادی که در عمره مفرده، جلوتر از میقات می توانند مُحرم شوند) 62
- اشاره 63
- (مسائل متفرقه بعضی از احکام نماز در مکه معظمه و مدینه منوره) 63
- (انجام عمره مفرده بدون غسل جنابت) 63
- (قصد ده روز) 63
- (بعضی احکام مربوط به نجاست و طهارت) 64
- (حکم خاص مسجد الحرام و مسجد النبی) صلی اللّه علیه و آله و سلم 64
- ( بعض مسائل مربوط به تقلید) 64
- (مسائل خمس مربوط به حج و عمره) 64
- (برداشتن خاک و سنگ) 64
- اشاره 65
- آداب، ادعیه و زیارت 65
- (مستحبات احرام) 65
- (فصل اول آداب و مستحبات حج) 65
- مستحبات سفر 65
- (غسلهای مستحب در مکه و مدینه) 65
- (مستحبات وارد شدن مکه معظّمه) 66
- (مکروهات احرام) 66
- (مستحبات دخول حرم) 66
- آداب و مستحبات طواف 67
- (آداب مسجد الحرام و مکه معظّمه) 67
- (مستحبات احرام تا وقوف به عرفات) 68
- (مستحبات وقوف به عرفات) 68
- (مستحبات نماز طواف) 68
- (مستحبات رمی جمرات) 69
- (مستحبات وقوف در مزدلفه) 69
- (مستحبات منی) 70
- (مستحبات قربانی) 70
- (مستحبات حلق) 70
- (مستحبات طواف حج و نماز آن و سعی) 70
- (طواف وداع) 71
- (مستحبات دیگر مکه معظّمه) 71
- (فصل دوم ادعیه) 71
- (مناجات حضرت امیر المؤمنین علیه السلام) 71
- (دعای کمیل بن زیاد) 72
- (دعای حضرت سید الشهداء امام حسین علیه السّلام در روز عرفه) 73
- (دعای حضرت مهدی صلوات اللّه علیه) 73
- 3 (مناجات خائفین) 75
- 2 (مناجاه شاکین) 75
- (مناجات پانزده گانه (خمسه عشر) امام زین العابدین علیه السلام) 75
- 1 (مناجات توبه کنندگان) 75
- 5 (مناجاه راغبین) 76
- 4 (مناجاه امیدواران) 76
- 6 (مناجاه شاکرین) 76
- 7 (مناجات اطاعت کنندگان خداوند) 77
- 8 (مناجات مریدین) 77
- 9 (مناجات محبین) 77
- 10 (مناجات متوسلین) 77
- 11 (مناجات المفتقرین) 78
- 13 (مناجات ذاکرین) 78
- 12 (مناجات عارفین) 78
- 15 (مناجات زاهدین) 79
- برخی از آداب زیارت 79
- (فصل سوم زیارات) 79
- 14 (مناجات معتصمین) 79
- (اذن دخول) 80
- (زیارت رسول اکرم بعد از حج) 80
- (زیارت حضرت رسول اکرم) 80
- (زیارت دیگر حضرت رسول اکرم) 80
- (زیارت حضرت صدیقه علیها السلام) 81
- (زیارت جناب ابراهیم فرزند گرامی پیامبر اسلام) 81
- (زیارت ائمه بقیع) 81
- (زیارت شهدای احد) 82
- (زیارت حضرت حمزه رضی اللّه عنه در احد) 82
- (زیارت جناب فاطمه بنت اسد والده حضرت أمیر المؤمنین علیه السلام) 82
- ( بعض مساجد معظمه در مدینه منوره) 83
- (زیارت امین اللّه) 83
- (زیارت جامعه کبیره) 83
1 انجام دادن طواف نساء و نماز آن قبل از تقصیر، جائز نیست و اگر صفحه : 203 از روی ضرورت یا جهل یا نسیان مقدم شود، کفایت می کند. 2 قبل از انجام دادن طواف نساء در عمره مفرده، انجام دادن عمره مفرده دیگر جائز است ولی طواف نساء و نماز آن را دو مرتبه باید به جا آورد. 3 اگر کسی چندین عمره مفرده انجام داده باشد و طواف نساء انجام نداده باشد یک طواف نساء برای همه آنها کافی نیست. 4 کسی که طواف نساء را در عمره مفرده ترک کرده، باید آن را به جا آورد، و طواف نسای حج از آن کفایت نمی کند.
(انجام عمره مفرده بدون غسل جنابت)
اگر کسی جنب بوده و غسل نکرده یا غسل او باطل بوده و بعد از عمره و مراجعت به وطن متوجه شده، چنانچه بازگشت برای او مقدور نباشد، بنا بر احتیاط نائب بگیرد که از طرف او طواف و نماز و سعی را به جا آورد و نائب بعد از سعی به وی خبر دهد تا خود او تقصیر نماید و بعد از تقصیر وی نائب طواف نساء و نماز آن را به جا آورد، چنین شخصی تا نائب اعمال را انجام نداده از محرمات احرام دوری نماید. صفحه : 207
(مسائل متفرقه بعضی از احکام نماز در مکه معظمه و مدینه منوره)
اشاره
1 بنا بر احتیاط حکم قصر و اتمام به قسمتهای اصلی مسجد الحرام و مسجد النبی صلی اللّه علیه و آله و سلم (یعنی قدیمی) اختصاص دارد و احوط قصر است. این حکم مربوط به نماز است و در روزه جاری نمی شود. 2 اگر کسی در مکه معظمه یا مدینه منوّره قصد ده روز نماید، باید نماز را در این دو مسجد نیز تمام بخواند. 3 افرادی که هنگام نماز جماعت در مسجد الحرام و مسجد النبی صلی اللّه علیه و آله و سلم هستند به گونه ای عمل نمایند که موجب وهن برای مؤمنین نباشد و با قصد فرادی و عمل به وظیفه منفرد می توانند حضور یابند و اگر امکان رعایت شرایط نماز منفرد نبود، نماز را اعاده می نمایند. 4 در مواردی که نماز در مکه معظمه تمام است، در عرفات و مشعر و منی نیز تمام است. 5 برقرار نمودن نماز جماعت در هتل اگر موجب مفسده ای نباشد، مانعی ندارد. 6 سجده بر سنگ فرشهای مسجد الحرام و مسجد
النبی صلی اللّه علیه و آله و سلم، صحیح است. 7 سجده کردن بر فرش در موارد ناچاری و ضرورت تقیه در حین عمل جائز است بلکه در این حال سجده کردن بر مهر و کاغذ و امثال آن صفحه : 208 در مساجد مکه معظمه و مدینه منوّره اگر سبب انگشت نما شدن و وهن به مؤمنین باشد، جائز نیست لکن اگر می تواند در جای دیگر یا وقت دیگر عمل را بدون تقیه انجام دهد بنا بر احوط آن را انتخاب کند.
(قصد ده روز)
1 افرادی که در مکه معظمه یا مدینه منوّره ده روز یا بیشتر می مانند، قصد ده روز می نمایند و میزان تحقق ده روز است و ابتدای روز از اذان صبح روز اول آغاز می گردد و تا غروب روز دهم ده روز کامل می گردد؛ و شب اول و شب آخر دخالتی ندارد مگر در تلفیق یعنی اگر مثلا وقت اذان ظهر روز اول ماه وارد شد، تا وقت اذان ظهر روز یازدهم ده روز وی کامل می گردد. 2 افرادی که می خواهند قصد ده روز نمایند خروج آنها از محل اقامت تا کمتر از مسافت شرعی مانعی ندارد ولی باید صدق کند که معظم روز در محل اقامت باشند؛ پس خروج از مکه معظمه برای افرادی که قصد ده روز می نمایند به سوی عرفات و مشعر و منی که در روز و شب در آنجا هستند و به طور متعارف جزء مقصود به اقامت نیست باید قبل از تمام شدن ده روز در مکه معظمه به آنجا بروند چون اکنون به مسافت شرعیه نمی رسد نماز آنها در رفت
و برگشت همه جا تمام است؛ و هم چنین است صورت انصراف از ده روز ماندن پس از استقرار حکم اقامت به خواندن یک نماز چهار رکعتی و سپس رفتن به کمتر از مسافت شرعیّه.