- ( از چشمه سار ثقلین) 1
- (آیاتی از کلام وحی) 1
- ( به سوی تو ..) 1
- [مقدمه] 1
- (چهل حدیث) 2
- (حج ّ تمتّع) 3
- (فصل اول آشنایی اجمالی با حج و عمره) 3
- اشاره 3
- وجوب حج 3
- (عمره مفرده) 3
- (فصل دوم شرایط واجب شدن حج ّ تمتّع) 4
- (توضیح شرایط وجوب حج) 4
- اشاره 4
- شرط اوّل و دوم: حج «بلوغ» و «عقل»: 4
- اشاره 5
- (3 توانایی بدنی) 5
- (شرط سوّم وجوب حج: استطاعت) 5
- 1 توانایی زمانی 5
- 2 (توانایی طریقی (باز بودن و امن بودن راه حج)) 5
- 5 (استطاعت مالی یا بذلی) 6
- 4 (توانایی تأمین هزینه زندگی در زمان حج و بعد از آن) 6
- [چند مسأله] 7
- (اگر کسی که حج بر او واجب بوده وفات کند) 8
- (فصل سوم احکام حج میّت و وصیّت به حج) 8
- (نذر حج و تعارض نذر با حج) 8
- اشاره 8
- (حج ّ غیر مسلمان و غیر شیعه) 8
- ( از چه مکانی باید برای میّت، نائب گرفته شود؟) 9
- (فوریت نائب گرفتن) 9
- (قضای حج ّ کسی که وصیّت به حج نکرده است) 9
- (کسی که وصیّت به حج کرده) 9
- (اگر بر عهده میّت، حج، قرض، خمس، و زکات باشد) 10
- (زیاد و کم بودن اجرت) 10
- (وارث و نائب به فتوای مرجع خودشان عمل می کنند) 10
- (تعیین مبلغ حج در وصیت و کمی و زیادی آن) 10
- (معامله یا مصالحه مِلک در زمان حیات برای حج) 11
- (تعیین اجیر یا مکان خاص در وصیّت) 11
- (اگر وصی ّ به حج، وفات کند) 11
- (تلف شدن هزینه حج ّ میّت یا وفات اجیر) 11
- ( در چه مواردی نائب گرفتن، لازم است) 12
- اشاره 12
- (انجام حج از طرف دیگری بدون اجرت) 12
- (شک یا اختلاف در واجب بودن حج بر میّت) 12
- (فصل چهارم احکام نیابت) 12
- (اگر امانتی به اندازه هزینه حج، از میّت در نزد شخصی باشد) 12
- (انجام عمره مفرده تبرّعی) 13
- (با انجام حج تبرّعی بر ورثه نائب گرفتن لازم نیست) 13
- (مورد عدم صحت نیابت در حج) 13
- (شرایط نائب) 13
- (جواز نیابت مرد از طرف زن و بالعکس) 14
- (جواز نیابت کسی که حج ّ نرفته) 14
- (شرایط کسی که از طرف او نیابت صورت می گیرد) 14
- (اگر بر نائب حج واجب باشد) 14
- (اگر نائب قبل از اجیر شدن یا بعد از آن، مستطیع شود) 14
- (اگر نائب وفات کند یا نتواند به حج ّ برود) 15
- (حکم استحقاق اجرت در فرض وفات نائب) 15
- (نحوه قرارداد نیابت برای حج) 15
- (تخلّف از مفاد قرارداد نیابت) 15
- (اگر نائب حج ّ خود را فاسد کند یا کفّاره بر او ثابت شود) 16
- (قبول دو نیابت در یک سال) 16
- (قربانی در حج نیابی) 16
- (تقدیم و تأخیر حج از مفاد قرارداد) 16
- (نیابت یک نفر به جای چند نفر) 17
- (نیابت در بعضی از اعمال) 17
- (زمان پرداخت اجرت) 17
- (کم و زیادی اجرت) 17
- (نیابت چند نفر از طرف یک نفر) 17
- (نیّت نائب در اعمال حج ّ) 18
- (فاصله و زمان عمره تمتّع و اعمال حج) 18
- اعمال [و احکام] حج [تمتّع] 18
- (مقدمه) 18
- (فصل اول احکام و اعمال عمره تمتّع) 18
- (اعمال و احکام حج تمتّع) 18
- [میقاتهای پنجگانه] 19
- (عمل اول عمره تمتّع: احرام) 19
- (مکان احرام (میقات)) 19
- اشاره 19
- اشاره 19
- اشاره 20
- (واجبات احرام) 20
- [احکام میقاتها] 20
- (واجب اوّل ِ احرام: پوشیدن جامه احرام) 20
- (واجب دوم احرام: نیّت) 21
- (مستحبّات احرام) 21
- (واجب سوّم احرام «تلبیه») 21
- (توضیح محرّمات احرام) 22
- (کفّارات احرام با علم و عمد ثابت می شوند) 22
- اشاره 22
- (محرّمات احرام) 22
- (عمل دوم عمره تمتّع: طواف) 24
- (ترک عمدی طواف) 24
- اشاره 24
- (چگونگی و مکان ذبح و پرداخت کفّاره) 24
- اشاره 25
- شرط اوّل طواف: نیّت 25
- (ترک سهوی طواف) 25
- (شرایط طواف) 25
- (شرط دوّم طواف: طهارت از حدث) 25
- (شرط سوم طواف: پاک بودن بدن و لباس) 26
- (شرط پنجم طواف: ستر عورت) 26
- (شرط چهارم طواف: ختان) 26
- اشاره 27
- (واجب اوّل طواف): 27
- (واجبات طواف) 27
- (واجب سوّم طواف:) 27
- (واجب دوّم طواف): 27
- (واجب پنجم طواف:) 28
- (واجب چهارم طواف:) 28
- (واجب هفتم طواف:) 28
- (واجب ششم طواف:) 28
- (طواف مستحبی) 29
- (طواف احتیاطی) 29
- (واجب سوم عمره تمتّع: نماز طواف) 30
- اشاره 30
- (احکام خاص ّ طواف کودکان) 30
- (جواز جماعت در نماز طواف) 30
- (طواف ممنوع (قران)) 30
- (زمان نماز طواف) 31
- (ترک نماز طواف) 31
- (اگر کسی در غیر مقام نماز خواند) 31
- (وظیفه در هنگام ازدحام) 31
- (مکان نماز طواف) 31
- (افرادی که قرائت نماز آنها اشکال دارد) 32
- (مسأله جلوتر ایستادن خانمها در نماز طواف) 32
- (شک در نماز طواف و خواندن آن) 32
- (نیابت افرادی که قرائت آنها اشکال دارد) 32
- (عمل چهارم عمره تمتّع: سعی) 32
- (مقدم کردن سعی بر طواف) 33
- (واجبات و شرایط سعی) 33
- [واجبات سعی] 33
- ترک سعی 33
- اشاره 33
- (فاصله زمانی سعی با طواف و نماز آن) 33
- (عمل پنجم عمره تمتّع: تقصیر) 34
- [شرایط سعی] 34
- اشاره 34
- (ترک تقصیر) 35
- (شرایط تقصیر) 35
- (چگونگی خروج از احرام توسط تقصیر) 35
- (زمان و مکان تقصیر) 35
- (تقصیر برای دیگری) 35
- (ترک تقصیر در عمره مفرده و احرام مجدّد) 36
- (خارج شدن از مکّه بعد از عمره تمتّع) 36
- (احکام خاص زمان بین عمره تمتع و اعمال حج) 36
- (خروج بدون احرام بعد از عمره تمتّع از مکه معظّمه) 36
- (بیرون رفتن از مکّه معظّمه با احرام حج) 36
- (عمل اول حج: احرام) 37
- (فرض اکتفا به احرام عمره مفرده برای عمره تمتّع) 37
- اشاره 37
- اشاره 37
- (انجام دادن عمره مفرده بعد از عمره تمتّع) 37
- (فصل دوم اعمال حج) 37
- (عمل دوم حج: وقوف در عرفات) 38
- (ترک احرام حج) 38
- اشاره 38
- (زمان احرام حج) 38
- (مکان احرام حج) 38
- (طواف استحبابی بعد از احرام حج) 38
- (کوچ کردن از عرفات پیش از غروب آفتاب) 39
- (نیّت وقوف) 39
- (زمان وقوف و انواع آن) 39
- (وقوف بر جبل الرحمه) 39
- ( در وقوف طهارت شرط نیست) 39
- ( در وقوف مشعر طهارت شرط نیست) 40
- (زمان و انواع وقوف مشعر) 40
- (عمل سوم حج: وقوف در مزدلفه (مشعر)) 40
- اشاره 40
- (نیّت وقوف مشعر) 40
- (ترک وقوفی که موجب بطلان حج می شود) 41
- [ترک وقوف مشعر و عرفات یا یکی از آنها] 41
- (کوچ کردن از مشعر) 41
- (ترک وقوفی که موجب بطلان حج نمی شود) 41
- اشاره 41
- اشاره 42
- (زمان رمی) 42
- اعمال مِنی 42
- اشاره 42
- (شرایط پرتاب سنگ ریزه) 42
- (عمل چهارم حج و اوّل منی: رمی جمره عقبه (واجب اول ِ منی)) 42
- (فراموشی یا ترک رمی جمره) 43
- (مشخصات سنگ ریزه) 43
- (کسی که قدرت بر رمی نداشته باشد) 43
- (شک در رمی و شرایط آن) 43
- (عمل پنجم حج و دوّم منی: قربانی) 43
- (اگر قربانی بعد از خرید، مریض یا معیوب شود) 44
- (مشخّصات قربانی) 44
- (اگر بعد از ذبح بفهمد که قربانی شرایط را دارا نبوده) 44
- (زمان و مکان قربانی کردن) 44
- (ترک قربانی کردن) 44
- (شراکت در قربانی) 45
- [کسی که پول دارد ولی قربانی نیابد 45
- (کسی که نه قربانی دارد و نه پول آن را) 45
- (کفایت ذبح قربانی غیر واجد شرایط با عدم تمکن از سالم) 45
- (شرایط ذابح) 46
- (تخییر بین حلق و تقصیر، برای مردان) 46
- (اگر بعد از روزه یا ذبح ناقص، قدرت حاصل شود) 46
- اشاره 46
- (مصرف قربانی) 46
- (عمل ششم حج و سوم منی: حلق یا تقصیر) (واجب سوم ِ منی) 46
- (مراحل سه گانه خروج از محرمات احرام) 47
- (نیّت حلق و تقصیر) 47
- (ترک حلق یا تقصیر) 47
- (خارج شدن از مکه معظمه قبل از اعمال آن) 47
- (زمان و مکان حلق و تقصیر) 47
- (انجام طواف مستحبی قبل از طواف حج) 48
- 1 (طواف حج (عمل هفتم حج)) 48
- (اعمال پنج گانه مکه) 48
- اشاره 48
- اشاره 48
- (کسانی که قدرت بر طواف نداشته باشند) 49
- 4 و 5 (طواف نساء و نماز آن) (عمل دهم و یازدهم حج) 49
- 3 (سعی (عمل نهم حج)) 49
- 2 (نماز طواف حج) (عمل هشتم حج) 49
- اشاره 49
- (مرحله دوّم ِ خروج از محرّمات احرام) 49
- (نیّت طواف نساء) 50
- (کسی که طواف نساء را بر وقوفین مقدم کرده است) 50
- (زمان طواف نساء و نماز آن) 50
- (افرادی که قادر بر طواف نساء یا نماز آن نباشند) 50
- (وجوب طواف نساء مردان، زنان و کودکان) 50
- (شک در طواف نساء و نماز آن) 51
- (عمل دوازدهم حج: بیتوته در منی) 51
- (ترک طواف نساء و نماز آن یا باطل بودن آن) 51
- اشاره 51
- (مرحله سوّم ِ خروج از محرّمات احرام) 51
- (زمان کوچ از منی) 52
- (افرادی که بیتوته در منی بر آنها واجب نیست) 52
- (عمل سیزدهم حج: رمی جمرات) 52
- (ترک بیتوته در منی) 52
- مقدار زمان واجب برای بودن در شب و روز در منی 52
- (کسانی که رمی در شب برای آنها جائز است) 53
- (ترتیب در رمی) 53
- اشاره 53
- (چگونگی رمی جمرات) 53
- (زمان رمی جمرات) 53
- (کسانی که قدرت بر رمی ندارند و موارد نائب گرفتن) 54
- (فصل سوم احکام محصور و مصدود) 54
- 1 محصور 54
- اشاره 54
- (ترک رمی جمرات) 54
- (بازگشت به مکه از منی) 54
- (کسی که واجبات منی را نتواند انجام دهد) 55
- (حصول بهبودی نسبی بعد از فرستادن قربانی) 55
- (حصول بیماری و حصر قبل از احرام حج) 55
- (حصول بیماری و حصر قبل از وصول به مکه) 55
- اشاره 56
- (میزان تحقق و عدم تحقق مصدودیّت) 56
- (اقسام مصدود) 56
- (مریضی که اعمال مکه را نتواند انجام دهد (بعد از منی)) 56
- (حکم حج سال آینده محصور) 56
- (2 مصدود) 56
- (فصل چهارم تبدّل به حج افراد) 57
- (افرادی که حج تمتع آنها بدل به افراد می شود) 57
- اشاره 57
- (کسی که حج خود را فاسد کرده و بعد از آن مصدود شود) 57
- (نوع قربانی) 57
- (مورد تبدیل حج تمتع مستحبی به افراد) 58
- اشاره 58
- (افرادی که دیر به مکه برسند) 58
- (افرادی که احرام نبسته یا عمره خود را باطل نموده اند) 58
- (بانوان مُحرمی که می ترسند به وقوف عرفات نرسند) 58
- (کیفیت حج افراد) 59
- (اعمال حج افراد) 59
- (زمان نیّت حج افراد) 59
- (چند مساله): 59
- (فرض فراغت ذمّه منوب ٌ عنه با حج افراد) 59
- (مورد تبدیل حج نیابی و تبرّعی به حج افراد) 59
- (نیّت افراد و کشف عدم حیض در عرفات) 60
- (احکام و اعمال عمره مفرده) 60
- (فرقهای عمره مفرده و عمره تمتّع) 60
- (کشف خلاف بعد از نیّت حج افراد) 60
- اشاره 60
- (چگونگی انجام دادن عمره مفرده) 61
- (مکان احرام عمره مفرده) 61
- (گذشتن بدون احرام از میقات در عمره مفرده) 61
- (نیّت عمره مفرده) 61
- (آیا عمره مفرده بر کسی واجب است؟) 61
- (چگونگی خارج شدن از احرام عمره مفرده) 62
- (افرادی که بدون احرام می توانند به مکّه مکرّمه وارد شوند) 62
- (افرادی که در عمره مفرده، جلوتر از میقات می توانند مُحرم شوند) 62
- (تکرار عمره) 62
- (طواف نساء در عمره مفرده) 62
- (انجام عمره مفرده بدون غسل جنابت) 63
- (قصد ده روز) 63
- (مسائل متفرقه بعضی از احکام نماز در مکه معظمه و مدینه منوره) 63
- اشاره 63
- ( بعض مسائل مربوط به تقلید) 64
- (بعضی احکام مربوط به نجاست و طهارت) 64
- (برداشتن خاک و سنگ) 64
- (مسائل خمس مربوط به حج و عمره) 64
- (حکم خاص مسجد الحرام و مسجد النبی) صلی اللّه علیه و آله و سلم 64
- اشاره 65
- آداب، ادعیه و زیارت 65
- (مستحبات احرام) 65
- (فصل اول آداب و مستحبات حج) 65
- مستحبات سفر 65
- (غسلهای مستحب در مکه و مدینه) 65
- (مستحبات وارد شدن مکه معظّمه) 66
- (مکروهات احرام) 66
- (مستحبات دخول حرم) 66
- آداب و مستحبات طواف 67
- (آداب مسجد الحرام و مکه معظّمه) 67
- (مستحبات وقوف به عرفات) 68
- (مستحبات نماز طواف) 68
- (مستحبات احرام تا وقوف به عرفات) 68
- (مستحبات رمی جمرات) 69
- (مستحبات وقوف در مزدلفه) 69
- (مستحبات طواف حج و نماز آن و سعی) 70
- (مستحبات حلق) 70
- (مستحبات قربانی) 70
- (مستحبات منی) 70
- (مستحبات دیگر مکه معظّمه) 71
- (مناجات حضرت امیر المؤمنین علیه السلام) 71
- (فصل دوم ادعیه) 71
- (طواف وداع) 71
- (دعای کمیل بن زیاد) 72
- (دعای حضرت سید الشهداء امام حسین علیه السّلام در روز عرفه) 73
- (دعای حضرت مهدی صلوات اللّه علیه) 73
- (مناجات پانزده گانه (خمسه عشر) امام زین العابدین علیه السلام) 75
- 1 (مناجات توبه کنندگان) 75
- 2 (مناجاه شاکین) 75
- 3 (مناجات خائفین) 75
- 6 (مناجاه شاکرین) 76
- 4 (مناجاه امیدواران) 76
- 5 (مناجاه راغبین) 76
- 9 (مناجات محبین) 77
- 7 (مناجات اطاعت کنندگان خداوند) 77
- 8 (مناجات مریدین) 77
- 10 (مناجات متوسلین) 77
- 13 (مناجات ذاکرین) 78
- 11 (مناجات المفتقرین) 78
- 12 (مناجات عارفین) 78
- 15 (مناجات زاهدین) 79
- برخی از آداب زیارت 79
- 14 (مناجات معتصمین) 79
- (فصل سوم زیارات) 79
- (زیارت حضرت رسول اکرم) 80
- (اذن دخول) 80
- (زیارت رسول اکرم بعد از حج) 80
- (زیارت دیگر حضرت رسول اکرم) 80
- (زیارت حضرت صدیقه علیها السلام) 81
- (زیارت جناب ابراهیم فرزند گرامی پیامبر اسلام) 81
- (زیارت ائمه بقیع) 81
- (زیارت حضرت حمزه رضی اللّه عنه در احد) 82
- (زیارت شهدای احد) 82
- (زیارت جناب فاطمه بنت اسد والده حضرت أمیر المؤمنین علیه السلام) 82
- ( بعض مساجد معظمه در مدینه منوره) 83
- (زیارت جامعه کبیره) 83
- (زیارت امین اللّه) 83
1 اگر بدن و لباس و امثال آن، پاک باشد تا یقین به نجس شدن آنها حاصل نشده پاک محسوب می شوند و هر مکانی تا یقین یا اطمینان به نجاست آن ندارد پاک محسوب می شود. 2 در فرض قبل اگر چیزی نجس بوده تا یقین یا اطمینان به تطهیر آن نداشته باشد، حکم نجاست بر آن مترتب می شود. 3 اگر خونی غیر از دماء ثلاثه، کمتر از درهم در بدن یا لباس نمازگزار باشد، به صحت نماز ضرر نمی زند ولی در طواف باید از بنا بر احوط از آن هم اجتناب شود.
(غسلهای مستحب در مکه و مدینه)
1 در موارد ذیل غسل، استحباب دارد: الف: غسل برای احرام، طواف عمره و حج، وقوف به عرفات، وقوف در مشعر، برای ذبح و حلق. ب: روز عید قربان. ج: برای زیارت پیامبر گرامی اسلام صلی اللّه علیه و آله و سلم و دیگر معصومین علیهم السلام. د: برای داخل شدن به مسجد الحرام و مسجد النبی 6. 2 به وسیله یک غسل می توان نیّت چند غسل نمود چه واجب و چه مستحب. 3 کسی که نتواند غسلهای ذکر شده را به جا آورد، اکتفای به تیمّم برای درک صواب مشکل و احوط آن است که اگر خواست تیمم نماید به قصد رجا و احتمال مطلوبیّت به جا آورد. صفحه : 212
آداب، ادعیه و زیارت
(فصل اول آداب و مستحبات حج)
اشاره
مستحبات حج بیش از آن است که در این رساله بیان شود، لذا به بیان مقداری از آنها اکتفا می گردد.
مستحبات سفر
شخصی که اراده سفر مکه یا سفر دیگر را دارد، مستحب است که از حضرت حق جل و علا، طلب خیر کند و وصیّت بنماید و صدقه بدهد تا آن که به آن صدقه سلامتی خود را خریداری نماید. و وقتی که برای مسافرت مهیا شد، مستحب است در خانه خود چهار رکعت نماز در هر رکعتی «فاتحه الکتاب» و سوره «توحید» را بخواند و بگوید: «اللّهُم َّ إنِّی أتَقَرَّب ُ إلَیک َ بِهِن َّ فَاجعَلهُن َّ خَلیفَتی فی أهلِی وَ مَالی. و مستحب است به درب خانه خود ایستاده و سه مرتبه از پیش رو و طرف راست و طرف چپ سوره فاتحه و به همین ترتیب سه مرتبه آیه الکرسی را بخواند و بعد از آن بگوید: «اللّهُم َّ احفَظنی وَ احفَظ مَا مَعی َ وَ سَلِّمنی، وَ سَلِّم مَا مَعِی َ وَ بَلِّغنی وَ بلِّغ ما مَعِی َ بِبَلاغِک َ الحَسَن ِ الجَمیل ِ.» صفحه : 216