مناسک حج و عمره مطابق با فتاوای حضرت آیه الله بهجت صفحه 69

در وقوف به عرفات چند چیز مستحب است: 1 در حال وقوف با طهارت باشد. 2 غسل نمودن؛ و بهتر آن است که نزدیک ظهر باشد. صفحه : 231 3 آن چه موجب تفرّق حواس است، از خود دور سازد تا آن که قلب او متوجّه جناب أقدس الهی گردد. 4 نسبت به قافله ای که از مکه می آید، وقوف در طرف دست چپ کوه واقع گردد. 5 وقوف در پائین کوه و در زمین هموار بوده باشد، و بالا رفتن کوه مکروه است. 6 در اول وقت، نماز ظهر و عصر را به یک اذان و دو اقامه به جا آورد. 7 قلب خود را به حضرت حق جل و علا متوجه ساخته و حمد الهی گوید و تهلیل و تمجید نموده و ثنای حضرت حق را به جا آورد و پس از آن صد مرتبه «اللّه ُ اکبَر» و صد مرتبه سوره توحید را

بخواند و آن چه خواهد دعا نماید و از شیطان رجیم، به خداوند مهربان پناه ببرد و این دعا را نیز بخواند: «اللّهُم َّ رَب َّ المَشاعِر کلِّها فُک َّ رَقَبَتی مِن النّارِ، وَ اوسِع عَلَی َّ مِن رِزقِک َ الحَلال ِ، و ادرَأ عَنّی شَرَّ فَسَقَهِ الجِن ِّ و الانس اللّهُم َّ لا تمکُر بی و لا تخدَعنی و لا تَستَدرِجنی اللّهُم َّ إِنِّی أَسأَلُک َ بِحَولِک َ وَ جُودِک َ وَ کَرَمِک َ وَ مَنِّک َ وَ فَضلِک َ، یا اسمَع َ السّامعین و یا ابصَرَ الناظرین َ و یا اسرَع َ الحاسِبین َ و یا ارحَم َ الرَّاحِمین َ ان تُصَلِّی َ علی مُحَمَّدٍ و آل ِ مُحَمَّدٍ، و إن تفعَل َ بی کذا و کذا». و حاجت خود را نام ببرد پس دست به آسمان بردارد و بگوید: «اللّهُم َّ حاجتی إلَیک َ الَّتی إن اعطَیتَنیها لم یَضُرَّنی ما مَنَعتَنی، وَ الَّتی إن مَنَعتَنیها لم یَنفَعنی ما اعطَیتَنی، أَسأَلُک َ خلاص َ رَقَبَتی مِن َ النّارِ اللّهُم َّ إِنِّی عَبدُک َ وَ مِلک ُ یَدِک َ، ناصِیَتی بِیَدِک َ و اجَلَی بِعِلمِک َ، أَسأَلُک َ إن تُوَفِّقَنی صفحه : 232 لِما یُرضیک َ عَنِّی وَ ان تَسَلَّم َ مِنِّی مَناسکی الَّتی اریتَها خلیلک َ إبراهیم صلواتک علیه وَ دلَلت َ عَلَیهَا نبیَّک َ محمّداً صلّی اللّه علیه و آله اللّهُم َّ اجعَلنی مِمَّن رَضیت َ عَمَلَه ُ وَ أطَلت عُمرَه ُ و احییتَه ُ بَعدَ المَوت ِ». 8 و این دعا را بخواند: «لا إله َ إلّا اللّه ُ وَحدَه ُ لا شَریک َ لَه ُ لَه ُ المُلک ُ وَ لَه ُ الحَمدُ، یُحیی وَ یُمیت ُ وَ یُمیت ُ وَ یُحیی، وَ هُو حی ٌّ لا یَموت ُ بِیَده ِ الخَیرُ وَ هُو عَلی کل ّ شَی ءٍ قَدیرٌ، اللّهُم َّ لَک َ الحَمدُ أنت کَما تَقُول و خیر ما یَقُول ُ القائلُون، اللّهُم َّ لَک َ صلاتی و دینی وَ مَحیای َ و مَماتی و لک َ تُراثی، و

بک َ حَولی وَ مِنک َ قوَّتی، اللّهُم َّ إنِّی اعُوذُ بِک َ من الفَقر و مِن وَسواس ِ الصَّدرِ و مِن شَتات ِ الأمرِ وَ مِن عَذاب النّار و مِن عَذاب ِ القبر، اللّهُم َّ انّی اسألُک َ مِن خَیر ما تأتی بِه ِ الرِّیاح ُ، وَ اعُوذُ بِک َ مِن شَرِّ ما تأتی بِه ِ الرّیاح ُ، وَ أسألُک َ خیرَ اللَّیل ِ و خیرَ النَّهارِ اللّهُم َّ اجعَل فی قَلبی نُوراً وَ فی سَمعی وَ بَصَری نُوراً وَ فی لحمی وَ دَمی وَ عِظامی وَ عُروقی وَ مَقعَدی وَ مَقامی وَ مَدخلی وَ مَخرَجی نُوراً وَ أعظِم لی نُوراً یَا رَب ِّ یَوم َ ألقَاک َ إنَّک َ عَلی کُل ِّ شَی ءٍ قَدیرٌ». و در این روز تا می تواند از خیرات و صدقات کوتاهی نکند و نیز رو به قبله کند و بگوید: «سُبحان َ اللّه» صد بار و «اللّه ُ اکبَر» و: «ما شاءَ اللّه ُ لا قُوَّهَ إلّا بِاللّه ِ أشهَدُ أن لا إله إلّا اللّه ُ وَحدَه لا شریک َ لَه ُ لَه ُ المُلک ُ وَ لَه ُ الحَمدُ یُحیی وَ یُمیت ُ وَ هُوَ حَی ٌّ لا یَمُوت ُ بِیَدِه ِ الخَیرُ وَ هُوَ عَلی کُل ِّ شَی ءٍ قَدیرٌ». 9 آن که به طرف کعبه معظّمه رو کند و این اذکار را بگوید: «سُبحان َ اللّه ِ» صد مرتبه «اللّه ُ اکبَرُ» صد مرتبه «ما شاءَ اللّه ُ لا قُوَّهَ إِلّا بِاللّه ِ» صد مرتبه «أشهَدُ أن لا إله َ إلّا اللّه ُ وَحدَه ُ لا شریک َ لَه ُ، لَه ُ المُلک ُ وَ لَه ُ الحَمدُ، صفحه : 233 یُحیی و یُمیت ُ و هُوَ حی ّ لا یَموت ُ، بِیَدِه ِ الخَیرُ وَ هُوَ عَلی کُل ّ شَی ء قَدیرٌ» صد مرتبه. پس از اول ِ سوره «بقره» ده آیه بخواند پس سوره «توحید» سه مرتبه و «آیه الکرسی» را بخواند تا آخر سپس این آیات را بخواند: «إِن َّ رَبَّکُم ُ اللّه ُ

الَّذِی خَلَق َ السَّماوات ِ وَ الأَرض َ فِی سِتَّهِ أَیّام ٍ ثُم َّ استَوی عَلَی العَرش ِ یُغشِی اللَّیل َ النَّهارَ یَطلُبُه ُ حَثِیثاً وَ الشَّمس َ وَ القَمَرَ وَ النُّجُوم َ مُسَخَّرات ٍ بِأَمرِه ِ أَلا لَه ُ الخَلق ُ وَ الأَمرُ تَبارَک َ اللّه ُ رَب ُّ العالَمِین َ. ادعُوا رَبَّکُم تَضَرُّعاً وَ خُفیَهً إِنَّه ُ لا یُحِب ُّ المُعتَدِین َ. وَ لا تُفسِدُوا فِی الأَرض ِ بَعدَ إِصلاحِها وَ ادعُوه ُ خَوفاً وَ طَمَعاً إِن َّ رَحمَت َ اللّه ِ قَرِیب ٌ مِن َ المُحسِنِین َ» پس سوره «قُل اعُوذُ بِرَب ِّ الفَلَق» و سوره «قُل أعُوذُ بِرَب ِّ النّاس» را بخواند. پس آن چه از نعم الهی به یاد داشته باشد، یکایک ذکر نموده و حمد الهی نماید؛ و هم چنین بر اهل و مال و سایر چیزهایی که حضرت حق به او تفضّل نموده، حمد و شکر بنماید و بگوید: «اللّهُم َّ لَک َ الحَمدُ عَلی نَعمائِک َ الَّتی لا تُحصی بِعَدَدٍ وَ لا تُکافَأ بِعَمَل ٍ». و به آیاتی از قرآن که در آنها ذکرِ حمد شده است، خدا را حمد و شکر نماید؛ و به آیاتی که در آنها ذکرِ تسبیح شده است، خدا را تسبیح نماید؛ و به آیاتی که در آنها ذکرِ تکبیر شده است، خدا را تکبیر نماید؛ و به آیاتی که در آنها ذکرِ تهلیل شده است، خدا را تهلیل نماید و بر محمّد و آل محمّد علیهم السلام، زیاد صلوات بفرستند و به هر اسمی از اسماء اللّه که در قرآن موجود است، خدا را بخواند و به آن چه از اسماء الهی که در یاد دارد، خدا را ذکر کند، و به اسماء الهی که در آخر سوره «حشر» موجود است، خدا را بخواند و آنها عبارتند از: صفحه : 234 «اللّه، عالم ُ الغیب ِ و الشهاده،

الرَّحمن ُ الرَّحیم الملک ُ القدُّوس ُ السَّلام المؤمن ُ المُهیمن ُ العزیزُ الجبارُ المُتکبِّرُ الخالق ُ البارئ ُ. المصوِّرُ». و این دعا را بخواند: «أسألک َ یَا اللّه ُ یَا رَحمان ُ بِکُل ِّ اسم ٍ هُوَ لَک َ وَ أسألُک َ بِقُوَّتِک َ وَ قُدرَتِک َ وَ عِزَّتِک َ وَ بِجَمیع ِ ما أحَاطَ بِه ِ عِلمُک َ وَ بِجَمعک َ وَ بأرکانک کُلَّها وَ بِحَق ِّ رَسُولک َ صَلوات ُ اللّه ِ علیه ِ وَ آلِه ِ وَ باسمِک َ الأکبَرِ الأکبَرِ وَ باسمِک َ العَظیم الَّذِی مَن دَعاک َ بِه ِ کان َ حَقّا عَلَیک َ أن لا تُخیبهُ وَ بِاسمِک َ الأعظَم ِ الأعظَم ِ الَّذِی مَن دَعاک َ بِه ِ کَان َ حَقّا عَلَیک َ أن لا تَردَّه وَ أن تُعطیه ِ ما سَأل وَ أَن تَغفِر لی جَمیع َ ذُنُوبی فی جَمیع ِ علمک َ فی َّ». و هر حاجت که داری بخواه و از حق سبحانه و تعالی طلب کن که در سال آینده و سالهای بعد نیز توفیق حج بیابی؛ و هفتاد مرتبه بگو: «أسألُک َ الجَنَّهُ» و هفتاد مرتبه: «أستَغفِرُ اللّه َ رَبِّی وَ أتُوب ُ إلَیه ِ». پس بخوان این دعا را: «اللّهُم َّ فُکَّنی مِن َ النَّارِ وَ أَوسِع عَلی َّ مِن رِزقِک َ الحَلال ِ الطَیِّب وَ ادحرَ عَنِّی شَرَّ فَسَقَهِ الجِن ِّ وَ الإنس ِ وَ شَرِّ فَسَقَهِ العَرَب ِ وَ العَجَم ِ». (10 آن که نزدیکی غروب آفتاب بگوید: «اللّهُم َّ إنِّی اعُوذُ بِک َ مِن َ الفَقرِ وَ مِن تَشتُت ِ الأمر، وَ مِن شَرِّ ما یُحدث ُ باللیل و النَّهار، أمسی ظُلمی مُستَجیراً بِعَفوِک َ، و أمسی خَوفی مُستجیراً بأمانِک، و أمسی ذلِّی مستجیراً بِعِزِّک َ، و أمسی وَجهی الفانی مُستجیراً بِوَجهک َ الباقی، یا خَیرَ مَن سُئِل، و یا أجودَ مَن اعطی، جَلِّلنی بِرَحمَتِک َ، وَ البِسنی عافِیتَک، و اصرِف عَنِّی شَرَّ جمیع خلقک». ادعیه وارده در این روز شریف، بسیار است و هر قدر که ممکن باشد، صفحه :

235 خواندن دعا مناسب است، و بسیار خوب است که در این روز دعای صحیفه کامله و دعای حضرت سید الشهداء سلام اللّه علیه و حضرت زین العابدین سلام اللّه علیه خوانده شود و بعد از غروب آفتاب بگوید: «اللّهُم َّ لا تَجعَله ُ آخِرَ العَهدِ مِن هذا المَوقِف ِ، و ارزُقنیِه ِ مِن قابِل ٍ ابَداً ما ابقَیتَنی، وَ اقلِبنی الیَوم َ مُفلِحاً مُنجِحاً مُستَجاباً لی مرحوماً مَغفُوراً لی، بِأفضَل ِ ما یَنقَلِب ُ بِه ِ الیَوم َ احَدٌ مِن وَفدِک وَ حُجّاج بَیتِک َ الحَرام، وَ اجعَلنی الیَوم َ مِن أکرَم ِ وَفدِک َ عَلَیک، وَ أعطِنی افضَل َ ما اعطَیت َ احَداً مِنهُم مِن َ الخَیرِ وَ البَرکهِ و الرَّحمَهِ و الرِّضوان ِ وَ المَغفِرَهِ، و بارِک لی فی مَا ارجِع ُ إلَیه من اهل ٍ او مال ٍ او قَلیل ٍ او کَثیرٍ، و بارِک لَهُم فی ّ». و بسیار بگوید: «اللّهُم َّ اعتقنی مِن َ النَّار».

(مستحبات وقوف در مزدلفه)

مستحب است با تن و دلی آرام از عرفات به سوی مزدلفه متوجه شده و استغفار نماید، و همین که از طرف دست راست به تل ّ سرخ رسید، بگوید: «اللّهُم َّ ارحَم فی عَمَلی، وَ سَلِّم لی دینی وَ تَقبَّل مِنّی مَناسِکی». و در راه رفتن میانه روی نماید و کسی را آزار ندهد و مستحب است نماز مغرب و عشا را تا مزدلفه به تأخیر اندازد اگر چه ثلث شب نیز بگذرد؛ و میان هر دو نماز به یک اذان و دو اقامه جمع کند؛ و نوافل مغرب را، بعد از نماز عشا به جا آورد؛ و در صورتی که از رسیدن به مزدلفه پیش از نصف شب مانعی رسید، باید نماز مغرب و عشا را به تأخیر نینداخته و در میان راه بخواند؛ و مستحب است که در وسط

وادی، از طرف راست ِ راه، نزول نماید؛ و مستحب است که آن شب را به هر مقدار که ممکن باشد، به صفحه : 236 عبادات و اطاعت الهی بسر برد و این دعا را بخواند: «اللّهُم َّ إنِّی أَسأَلُک َ ان تَجمَع َ لی فیها جوامِع الخَیرِ، اللّهُم َّ لا تُؤیِسنی مِن َ الخَیر الَّذِی سَألتُک َ إن تجمَعَه ُ لی فی قَلبی، وَ اطلب ُ إلَیک َ ان تُعَرِّفَنی ما عَرَّفت َ أولیاءَک َ فی مَنزلی هذا، و أن تَقِیَنی جوامِع َ الشَّر». و مستحب است بعد از نماز صبح با طهارت، حمد و ثنای الهی را به جا آورد؛ و به هر مقداری که ممکن باشد، از نعم و تفضّلات حضرت حق ذکر کند؛ و بر محمّد و آل محمّد صلوات بفرستد؛ آن گاه دعا نماید، و بعضی به وجوب آن قائل شده اند؛ و این دعا را نیز بخواند: «اللّهُم َّ رَب َّ المَشعَر الحرام ِ فُک َّ رَقَبَتی مِن َ النّار، وَ اوسِع عَلَی َّ مِن رِزقِک َ الحَلال، و ادرَأ عَنّی شَرَّ فَسَقَه الجِن ِّ و الانس ِ، اللّهُم َّ انت َ خیرُ مَطلوب ٍ الَیه و خَیرُ مَدعُوٍّ و خَیرُ مَسئُول، و لِکُل ِّ وافِدٍ جائزهٌ، فَاجعَل جائِزَتی فی مَوطِنی هذا ان تُقیلَنی عَثرَتی، وَ تقَبَل َ معذِرَتی، و أن تَجاوزَ عَن خَطیئتی، ثم َّ اجعَل ِ التَّقوی مِن َ الدّنیا زادی». و مستحب است که سنگ ریزه هایی که در منی رمی خواهد نمود، از مزدلفه بردارد و مجموع آن هفتاد است؛ و مستحب است وقتی که از مزدلفه به سوی منی رفته و به وادی «محسّر» رسید، به مقدار صد قدم هروله نماید و بگوید: «اللّهُم َّ سَلِّم لی عَهدی وَ اقبَل تَوبَتی، و أجِب دَعوتی، و اخلُفنی بخَیرٍ فی مَن تَرَکت ُ بَعدی».

(مستحبات رمی جمرات)