- ( از چشمه سار ثقلین) 1
- [مقدمه] 1
- (آیاتی از کلام وحی) 1
- ( به سوی تو ..) 1
- (چهل حدیث) 2
- وجوب حج 3
- (حج ّ تمتّع) 3
- (فصل اول آشنایی اجمالی با حج و عمره) 3
- اشاره 3
- (عمره مفرده) 3
- (فصل دوم شرایط واجب شدن حج ّ تمتّع) 4
- (توضیح شرایط وجوب حج) 4
- اشاره 4
- شرط اوّل و دوم: حج «بلوغ» و «عقل»: 4
- اشاره 5
- 1 توانایی زمانی 5
- (شرط سوّم وجوب حج: استطاعت) 5
- (3 توانایی بدنی) 5
- 2 (توانایی طریقی (باز بودن و امن بودن راه حج)) 5
- 5 (استطاعت مالی یا بذلی) 6
- 4 (توانایی تأمین هزینه زندگی در زمان حج و بعد از آن) 6
- [چند مسأله] 7
- (اگر کسی که حج بر او واجب بوده وفات کند) 8
- (فصل سوم احکام حج میّت و وصیّت به حج) 8
- (نذر حج و تعارض نذر با حج) 8
- اشاره 8
- (حج ّ غیر مسلمان و غیر شیعه) 8
- (فوریت نائب گرفتن) 9
- (کسی که وصیّت به حج کرده) 9
- ( از چه مکانی باید برای میّت، نائب گرفته شود؟) 9
- (قضای حج ّ کسی که وصیّت به حج نکرده است) 9
- (اگر بر عهده میّت، حج، قرض، خمس، و زکات باشد) 10
- (زیاد و کم بودن اجرت) 10
- (تعیین مبلغ حج در وصیت و کمی و زیادی آن) 10
- (وارث و نائب به فتوای مرجع خودشان عمل می کنند) 10
- (معامله یا مصالحه مِلک در زمان حیات برای حج) 11
- (تعیین اجیر یا مکان خاص در وصیّت) 11
- (اگر وصی ّ به حج، وفات کند) 11
- (تلف شدن هزینه حج ّ میّت یا وفات اجیر) 11
- ( در چه مواردی نائب گرفتن، لازم است) 12
- اشاره 12
- (انجام حج از طرف دیگری بدون اجرت) 12
- (شک یا اختلاف در واجب بودن حج بر میّت) 12
- (فصل چهارم احکام نیابت) 12
- (اگر امانتی به اندازه هزینه حج، از میّت در نزد شخصی باشد) 12
- (انجام عمره مفرده تبرّعی) 13
- (با انجام حج تبرّعی بر ورثه نائب گرفتن لازم نیست) 13
- (مورد عدم صحت نیابت در حج) 13
- (شرایط نائب) 13
- (جواز نیابت مرد از طرف زن و بالعکس) 14
- (جواز نیابت کسی که حج ّ نرفته) 14
- (اگر نائب قبل از اجیر شدن یا بعد از آن، مستطیع شود) 14
- (شرایط کسی که از طرف او نیابت صورت می گیرد) 14
- (اگر بر نائب حج واجب باشد) 14
- (اگر نائب وفات کند یا نتواند به حج ّ برود) 15
- (حکم استحقاق اجرت در فرض وفات نائب) 15
- (نحوه قرارداد نیابت برای حج) 15
- (تخلّف از مفاد قرارداد نیابت) 15
- (قبول دو نیابت در یک سال) 16
- (اگر نائب حج ّ خود را فاسد کند یا کفّاره بر او ثابت شود) 16
- (قربانی در حج نیابی) 16
- (تقدیم و تأخیر حج از مفاد قرارداد) 16
- (کم و زیادی اجرت) 17
- (نیابت یک نفر به جای چند نفر) 17
- (نیابت در بعضی از اعمال) 17
- (زمان پرداخت اجرت) 17
- (نیابت چند نفر از طرف یک نفر) 17
- (فاصله و زمان عمره تمتّع و اعمال حج) 18
- (مقدمه) 18
- اعمال [و احکام] حج [تمتّع] 18
- (فصل اول احکام و اعمال عمره تمتّع) 18
- (نیّت نائب در اعمال حج ّ) 18
- (اعمال و احکام حج تمتّع) 18
- [میقاتهای پنجگانه] 19
- (مکان احرام (میقات)) 19
- اشاره 19
- اشاره 19
- (عمل اول عمره تمتّع: احرام) 19
- (واجبات احرام) 20
- اشاره 20
- [احکام میقاتها] 20
- (واجب اوّل ِ احرام: پوشیدن جامه احرام) 20
- (واجب دوم احرام: نیّت) 21
- (مستحبّات احرام) 21
- (واجب سوّم احرام «تلبیه») 21
- (توضیح محرّمات احرام) 22
- اشاره 22
- (کفّارات احرام با علم و عمد ثابت می شوند) 22
- (محرّمات احرام) 22
- (عمل دوم عمره تمتّع: طواف) 24
- (ترک عمدی طواف) 24
- (چگونگی و مکان ذبح و پرداخت کفّاره) 24
- اشاره 24
- (ترک سهوی طواف) 25
- شرط اوّل طواف: نیّت 25
- (شرایط طواف) 25
- اشاره 25
- (شرط دوّم طواف: طهارت از حدث) 25
- (شرط سوم طواف: پاک بودن بدن و لباس) 26
- (شرط پنجم طواف: ستر عورت) 26
- (شرط چهارم طواف: ختان) 26
- (واجب سوّم طواف:) 27
- اشاره 27
- (واجب اوّل طواف): 27
- (واجبات طواف) 27
- (واجب دوّم طواف): 27
- (واجب پنجم طواف:) 28
- (واجب هفتم طواف:) 28
- (واجب چهارم طواف:) 28
- (واجب ششم طواف:) 28
- (طواف مستحبی) 29
- (طواف احتیاطی) 29
- (احکام خاص ّ طواف کودکان) 30
- اشاره 30
- (طواف ممنوع (قران)) 30
- (جواز جماعت در نماز طواف) 30
- (واجب سوم عمره تمتّع: نماز طواف) 30
- (مکان نماز طواف) 31
- (اگر کسی در غیر مقام نماز خواند) 31
- (زمان نماز طواف) 31
- (ترک نماز طواف) 31
- (وظیفه در هنگام ازدحام) 31
- (شک در نماز طواف و خواندن آن) 32
- (نیابت افرادی که قرائت آنها اشکال دارد) 32
- (مسأله جلوتر ایستادن خانمها در نماز طواف) 32
- (افرادی که قرائت نماز آنها اشکال دارد) 32
- (عمل چهارم عمره تمتّع: سعی) 32
- (مقدم کردن سعی بر طواف) 33
- (فاصله زمانی سعی با طواف و نماز آن) 33
- (واجبات و شرایط سعی) 33
- [واجبات سعی] 33
- اشاره 33
- ترک سعی 33
- [شرایط سعی] 34
- (عمل پنجم عمره تمتّع: تقصیر) 34
- اشاره 34
- (تقصیر برای دیگری) 35
- (چگونگی خروج از احرام توسط تقصیر) 35
- (زمان و مکان تقصیر) 35
- (ترک تقصیر) 35
- (شرایط تقصیر) 35
- (احکام خاص زمان بین عمره تمتع و اعمال حج) 36
- (خروج بدون احرام بعد از عمره تمتّع از مکه معظّمه) 36
- (ترک تقصیر در عمره مفرده و احرام مجدّد) 36
- (بیرون رفتن از مکّه معظّمه با احرام حج) 36
- (خارج شدن از مکّه بعد از عمره تمتّع) 36
- (فصل دوم اعمال حج) 37
- اشاره 37
- (انجام دادن عمره مفرده بعد از عمره تمتّع) 37
- (فرض اکتفا به احرام عمره مفرده برای عمره تمتّع) 37
- اشاره 37
- (عمل اول حج: احرام) 37
- (زمان احرام حج) 38
- (مکان احرام حج) 38
- (طواف استحبابی بعد از احرام حج) 38
- اشاره 38
- (ترک احرام حج) 38
- (عمل دوم حج: وقوف در عرفات) 38
- ( در وقوف طهارت شرط نیست) 39
- (زمان وقوف و انواع آن) 39
- (وقوف بر جبل الرحمه) 39
- (کوچ کردن از عرفات پیش از غروب آفتاب) 39
- (نیّت وقوف) 39
- اشاره 40
- (نیّت وقوف مشعر) 40
- (زمان و انواع وقوف مشعر) 40
- (عمل سوم حج: وقوف در مزدلفه (مشعر)) 40
- ( در وقوف مشعر طهارت شرط نیست) 40
- (ترک وقوفی که موجب بطلان حج نمی شود) 41
- اشاره 41
- [ترک وقوف مشعر و عرفات یا یکی از آنها] 41
- (کوچ کردن از مشعر) 41
- (ترک وقوفی که موجب بطلان حج می شود) 41
- (شرایط پرتاب سنگ ریزه) 42
- (عمل چهارم حج و اوّل منی: رمی جمره عقبه (واجب اول ِ منی)) 42
- اشاره 42
- اعمال مِنی 42
- اشاره 42
- (زمان رمی) 42
- (کسی که قدرت بر رمی نداشته باشد) 43
- (شک در رمی و شرایط آن) 43
- (فراموشی یا ترک رمی جمره) 43
- (مشخصات سنگ ریزه) 43
- (عمل پنجم حج و دوّم منی: قربانی) 43
- (مشخّصات قربانی) 44
- (ترک قربانی کردن) 44
- (اگر بعد از ذبح بفهمد که قربانی شرایط را دارا نبوده) 44
- (اگر قربانی بعد از خرید، مریض یا معیوب شود) 44
- (زمان و مکان قربانی کردن) 44
- (کسی که نه قربانی دارد و نه پول آن را) 45
- (شراکت در قربانی) 45
- [کسی که پول دارد ولی قربانی نیابد 45
- (کفایت ذبح قربانی غیر واجد شرایط با عدم تمکن از سالم) 45
- (شرایط ذابح) 46
- (اگر بعد از روزه یا ذبح ناقص، قدرت حاصل شود) 46
- (عمل ششم حج و سوم منی: حلق یا تقصیر) (واجب سوم ِ منی) 46
- (مصرف قربانی) 46
- اشاره 46
- (تخییر بین حلق و تقصیر، برای مردان) 46
- (ترک حلق یا تقصیر) 47
- (زمان و مکان حلق و تقصیر) 47
- (خارج شدن از مکه معظمه قبل از اعمال آن) 47
- (مراحل سه گانه خروج از محرمات احرام) 47
- (نیّت حلق و تقصیر) 47
- اشاره 48
- اشاره 48
- (اعمال پنج گانه مکه) 48
- (انجام طواف مستحبی قبل از طواف حج) 48
- 1 (طواف حج (عمل هفتم حج)) 48
- اشاره 49
- 3 (سعی (عمل نهم حج)) 49
- 2 (نماز طواف حج) (عمل هشتم حج) 49
- (مرحله دوّم ِ خروج از محرّمات احرام) 49
- (کسانی که قدرت بر طواف نداشته باشند) 49
- 4 و 5 (طواف نساء و نماز آن) (عمل دهم و یازدهم حج) 49
- (وجوب طواف نساء مردان، زنان و کودکان) 50
- (کسی که طواف نساء را بر وقوفین مقدم کرده است) 50
- (نیّت طواف نساء) 50
- (زمان طواف نساء و نماز آن) 50
- (افرادی که قادر بر طواف نساء یا نماز آن نباشند) 50
- (مرحله سوّم ِ خروج از محرّمات احرام) 51
- (ترک طواف نساء و نماز آن یا باطل بودن آن) 51
- اشاره 51
- (عمل دوازدهم حج: بیتوته در منی) 51
- (شک در طواف نساء و نماز آن) 51
- (ترک بیتوته در منی) 52
- مقدار زمان واجب برای بودن در شب و روز در منی 52
- (عمل سیزدهم حج: رمی جمرات) 52
- (زمان کوچ از منی) 52
- (افرادی که بیتوته در منی بر آنها واجب نیست) 52
- (زمان رمی جمرات) 53
- (چگونگی رمی جمرات) 53
- اشاره 53
- (کسانی که رمی در شب برای آنها جائز است) 53
- (ترتیب در رمی) 53
- اشاره 54
- (کسانی که قدرت بر رمی ندارند و موارد نائب گرفتن) 54
- (بازگشت به مکه از منی) 54
- (فصل سوم احکام محصور و مصدود) 54
- (ترک رمی جمرات) 54
- 1 محصور 54
- (حصول بیماری و حصر قبل از وصول به مکه) 55
- (حصول بیماری و حصر قبل از احرام حج) 55
- (کسی که واجبات منی را نتواند انجام دهد) 55
- (حصول بهبودی نسبی بعد از فرستادن قربانی) 55
- (حکم حج سال آینده محصور) 56
- (اقسام مصدود) 56
- اشاره 56
- (مریضی که اعمال مکه را نتواند انجام دهد (بعد از منی)) 56
- (میزان تحقق و عدم تحقق مصدودیّت) 56
- (2 مصدود) 56
- (فصل چهارم تبدّل به حج افراد) 57
- (نوع قربانی) 57
- اشاره 57
- (کسی که حج خود را فاسد کرده و بعد از آن مصدود شود) 57
- (افرادی که حج تمتع آنها بدل به افراد می شود) 57
- (افرادی که احرام نبسته یا عمره خود را باطل نموده اند) 58
- (افرادی که دیر به مکه برسند) 58
- (بانوان مُحرمی که می ترسند به وقوف عرفات نرسند) 58
- (مورد تبدیل حج تمتع مستحبی به افراد) 58
- اشاره 58
- (چند مساله): 59
- (فرض فراغت ذمّه منوب ٌ عنه با حج افراد) 59
- (مورد تبدیل حج نیابی و تبرّعی به حج افراد) 59
- (کیفیت حج افراد) 59
- (اعمال حج افراد) 59
- (زمان نیّت حج افراد) 59
- اشاره 60
- (نیّت افراد و کشف عدم حیض در عرفات) 60
- (احکام و اعمال عمره مفرده) 60
- (فرقهای عمره مفرده و عمره تمتّع) 60
- (کشف خلاف بعد از نیّت حج افراد) 60
- (نیّت عمره مفرده) 61
- (آیا عمره مفرده بر کسی واجب است؟) 61
- (مکان احرام عمره مفرده) 61
- (گذشتن بدون احرام از میقات در عمره مفرده) 61
- (چگونگی انجام دادن عمره مفرده) 61
- (طواف نساء در عمره مفرده) 62
- (چگونگی خارج شدن از احرام عمره مفرده) 62
- (افرادی که در عمره مفرده، جلوتر از میقات می توانند مُحرم شوند) 62
- (افرادی که بدون احرام می توانند به مکّه مکرّمه وارد شوند) 62
- (تکرار عمره) 62
- (قصد ده روز) 63
- (مسائل متفرقه بعضی از احکام نماز در مکه معظمه و مدینه منوره) 63
- اشاره 63
- (انجام عمره مفرده بدون غسل جنابت) 63
- (حکم خاص مسجد الحرام و مسجد النبی) صلی اللّه علیه و آله و سلم 64
- ( بعض مسائل مربوط به تقلید) 64
- (بعضی احکام مربوط به نجاست و طهارت) 64
- (مسائل خمس مربوط به حج و عمره) 64
- (برداشتن خاک و سنگ) 64
- (فصل اول آداب و مستحبات حج) 65
- (مستحبات احرام) 65
- مستحبات سفر 65
- (غسلهای مستحب در مکه و مدینه) 65
- آداب، ادعیه و زیارت 65
- اشاره 65
- (مستحبات دخول حرم) 66
- (مستحبات وارد شدن مکه معظّمه) 66
- (مکروهات احرام) 66
- آداب و مستحبات طواف 67
- (آداب مسجد الحرام و مکه معظّمه) 67
- (مستحبات وقوف به عرفات) 68
- (مستحبات نماز طواف) 68
- (مستحبات احرام تا وقوف به عرفات) 68
- (مستحبات رمی جمرات) 69
- (مستحبات وقوف در مزدلفه) 69
- (مستحبات منی) 70
- (مستحبات حلق) 70
- (مستحبات قربانی) 70
- (مستحبات طواف حج و نماز آن و سعی) 70
- (طواف وداع) 71
- (مستحبات دیگر مکه معظّمه) 71
- (فصل دوم ادعیه) 71
- (مناجات حضرت امیر المؤمنین علیه السلام) 71
- (دعای کمیل بن زیاد) 72
- (دعای حضرت سید الشهداء امام حسین علیه السّلام در روز عرفه) 73
- (دعای حضرت مهدی صلوات اللّه علیه) 73
- (مناجات پانزده گانه (خمسه عشر) امام زین العابدین علیه السلام) 75
- 1 (مناجات توبه کنندگان) 75
- 3 (مناجات خائفین) 75
- 2 (مناجاه شاکین) 75
- 6 (مناجاه شاکرین) 76
- 5 (مناجاه راغبین) 76
- 4 (مناجاه امیدواران) 76
- 7 (مناجات اطاعت کنندگان خداوند) 77
- 9 (مناجات محبین) 77
- 8 (مناجات مریدین) 77
- 10 (مناجات متوسلین) 77
- 11 (مناجات المفتقرین) 78
- 12 (مناجات عارفین) 78
- 13 (مناجات ذاکرین) 78
- برخی از آداب زیارت 79
- 14 (مناجات معتصمین) 79
- (فصل سوم زیارات) 79
- 15 (مناجات زاهدین) 79
- (زیارت حضرت رسول اکرم) 80
- (اذن دخول) 80
- (زیارت رسول اکرم بعد از حج) 80
- (زیارت دیگر حضرت رسول اکرم) 80
- (زیارت حضرت صدیقه علیها السلام) 81
- (زیارت جناب ابراهیم فرزند گرامی پیامبر اسلام) 81
- (زیارت ائمه بقیع) 81
- (زیارت حضرت حمزه رضی اللّه عنه در احد) 82
- (زیارت شهدای احد) 82
- (زیارت جناب فاطمه بنت اسد والده حضرت أمیر المؤمنین علیه السلام) 82
- ( بعض مساجد معظمه در مدینه منوره) 83
- (زیارت امین اللّه) 83
- (زیارت جامعه کبیره) 83
در رمی جمرات، چند چیز مستحب است
صفحه : 237 1 با طهارت بودن در حال رمی. 2 هنگامی که سنگها را در دست گرفته این دعا را بخواند: «اللّهُم َّ هؤلاء حَصَیاتی فأحصِهِن َّ لی وَ ارفَعهُن َّ فی عمَلی». 3 با هر سنگی که می اندازد تکبیر بگوید. 4 هر سنگی را که بیندازد، این دعا را بخواند: «اللّه ُ اکبَرُ، اللّهُم َّ ادحَر عَنِّی الشَّیطان، اللّهُم َّ تَصدیقاً بِکِتابِک َ و علی سُنَّهِ نَبیِّک َ، اللّهُم َّ اجعَله ُ حَجّا مَبروراً و عملًا مَقبولًا و سَعیاً مَشکوراً وَ ذَنباً مغفوراً». 5 میان او و جمره در جمره عقبه، ده یا پانزده ذراع فاصله باشد و در جمره اولی و وسطی کناره جمره بایستد. 6 جمره عقبه را رو به جمره و پشت به قبله رمی نماید و جمره اوُلی و وُسطی را رو به صورت رو به قبله، رمی نماید. 7 سنگ ریزه را بر انگشت ابهام گذارده و با ناخن ِ انگشت ِ شهادت بیندازد. 8 پس از برگشتن به جای خود، در منی این دعا را بخواند: «اللّهُم َّ بِک َ وَثِقت ُ و عَلَیک َ تَوَکَّلت ُ فنِعم َ الرَّب ُّ و نِعم َ المولی و نِعم َ النَّصیر».
(مستحبات قربانی)
مستحبات قربانی، چند چیز است: 1 در صورت تمکّن قربانی شتر باشد، و در صورت نبودن آن، گاو و در صورت نبودن آن، گوسفند باشد. صفحه : 238 2 قربانی بسیار فربه باشد. 3 در صورت شتر یا گاو بودن آن، از جنس ماده؛ و در صورت گوسفند یا بز بودن، از جنس نر باشد. و در وقت ذبح یا نحر این دعا را بخواند: «وَجَّهت ُ وَجهِی َ لِلَّذِی فَطَرَ السَّماوات ِ وَ الأَرض َ حَنِیفاً مُسلِماً وَ ما أَنَا مِن َ المُشرِکِین َ، إِن َّ صَلاتِی
وَ نُسُکِی وَ مَحیای َ وَ مَماتِی لِلّه ِ رَب ِّ العالَمِین َ، لا شَرِیک َ لَه ُ وَ بِذلِک َ أُمِرت ُ و أنا مِن َ المُسلِمین َ، اللّهُم َّ مِنک َ وَ لک َ، بسم اللّه ِ وَ اللّه ُ اکبَرُ، اللّهُم َّ تَقبَّل مِنِّی». 5 این که خود قربانی را ذبح نماید؛ و اگر نتواند دست خود را بالای دست ذبح کننده بگذارد.
(مستحبات حلق)
در حلق چند چیز مستحب است: 1 در وقت سر تراشیدن رو به قبله کند. 2 آن که از جانب راست جلوی سر شروع کند و این دعا را بخواند: «اللّهُم َّ اعطنی بکل ِّ شَعره نوراً یوم القیامه». 3 آن که موی سر خود را در منی در خیمه خود دفن نماید و اولی این است که بعد از حلق، اطراف ریش و شارب خود گرفته و هم چنین ناخنها را بگیرد.
(مستحبات طواف حج و نماز آن و سعی)
آن چه که از مستحبات در طواف عمره و نماز آن و سعی ذکر شد، اینجا صفحه : 239 نیز جاری است؛ و مستحب است شخصی که به جهت طواف حج می آید، در روز عید قربان بیاید و بر در مسجد بایستد و این دعا را بخواند: «اللّهُم َّ اعِنّی علی نُسُکِک َ وَ سَلِّمنی لَه ُ وَ سَلِّمه ُ لی، أسألُک َ مَسأَلَهَ العلیل الذَّلیل المُعتَرِف بِذَنبِه ِ إن تَغفِر لی ذُنُوبی، و إن ترجِعَنی بحاجتی، اللّهُم َّ إنِّی عَبدُک َ و البَلَدُ بَلَدُک َ و البَیت ُ بَیتُک َ، جِئت ُ اطلب ُ رَحمَتَک َ و أؤُم َّ طاعتک َ، مُتَّبِعاً لأمرک راضیاً بِقَدَرِک َ، أسألک َ مسألهَ المُضطَرِّ إلیک َ، المُطیع ِ لأمرِک َ، المُشفِق ِ مِن عَذابِک َ، الخائف ِ لِعُقوبَتِک َ أن تُبَلِّغنی عفوَک وَ تُجیرَنی مِن َ النَّارِ برحمتک». پس به نزد حجر الأسود بیاید و استلام و بوسه نماید؛ و اگر بوسیدن ممکن نشد، دست بر حجر مالیده و دست خود را ببوسد؛ و اگر آن هم ممکن نشد، مقابل حجر ایستاده و تکبیر بگوید و بعد آن چه در طواف عمره به جا آورده بود به جا آورد.