سوگنامه فدک صفحه 252

که در کتب فلسفه مقرر است.

و اما «انشاء» پس به معنای احداث و ایجاد است در عالم خارج و اینکه فرمود: «بلا احتذاء قبله...» مراد آن است که خداوند عالم در ایجاد موجودات و خلقت آنها از هیچ مثال و الگویی پیروی نکرده است تا مخلوق را برطبق آن مثال آفریده باشد؛ بلکه تصویر موجودات و صورت بندی آنان از خود او است، چنانکه در قرآن مجید می‌فرماید:

(قل هو الذی انشأ لکم و جعل لکم السمع و الابصار و الافئده ما تشکرون) [471] .

بگو: اوست خدایی که شما را از نیستی به هستی آورد و گوش و چشم و دلها به شما ارزانی داشت و حال آنکه بسیاراندک شکرگزار اویید.

کونها بقدرته، و ذراها بمشیته

اشاره

8) کونها بقدرته، و ذراها بمشیته، من غیر حاجه منه الا تکوینها، و لا فائده له فی تصویرها.

«کون» بر وزن «حرف» فعل ماضی و مصدر آن «تکوین» است که به معنای ثابت بودند می‌باشد. «ذرأ» فعل ماضی است به معنای ظاهر شدن و وجود پیدا کردن. «تصویر» مصدر است از باب تفعیل و ماضی آن «صور» است، یعنی صورت بندی کردن. ضمیر «ها»در تمامی موارد به استثنا بازمی‌گردد. یعنی تثبیت فرمود اشیا را به قدرت خویش و ظاهر فرمود آنها را به مشیت و اراده‌ی خویش در صورتی که احتیاجی به تکوین و ایجاد آنها نداشت و فائده‌ای در تصویر آنها برای خدا نبود.

فاطمه‌ی زهرا علیهاالسلام در این مقام به سه امر اشاره فرمود است:

اصل اول تکوین اشیا، اصل دوم اظهار اشیا و اصل سوم بی‌نیازی خداوند از تکوین و ایجاد موجودات. ما بر سبیل اجمال هر کدام از اصول را توضیح می‌دهیم.