سوگنامه فدک صفحه 256

«ذرأ» تعبیر شده است، و چون هر موجود خارجی بر حسب خواست پروردگار در زمان معین و مکان معین و شکل و صورت مخصوص در وقت خاصی که خدا بخواهد وجود خارجی پیدا می‌کند از این جهت فرمود: «و ذرأها بمشیته»، یعنی اظهرها. و ممکن است گفته شود: جمله دوم عظف تفسیری است بر جمله‌ی اول. بنابراین معنا، باید گفت: تکوین هم به معنای ایجاد است. پس فرق اعتباری است و این احتمال اشکالی ندارد؛ چون کلمه «کون» به معنای وجود خارجی آمده است. از این رو، برخی از علما آیه‌ی شریفه که می‌فرماید: انما امره اذا أراد شیئا أن یقول له کن فیکون [477] بر این معنی حمل کرده‌اند. شبستری در این باب گفته است:

توانایی که در یک طرفه العین

زکاف و نون پدید آورد کونین

اصل سوم: یعنی خدا احتیاجی به مخلوق نداشت و ندارد و این اصل هم مؤید به عقل و نقل است. اما عقل، پس وجهش آن است که اگر خدا محتاج باشد پس واجب الوجود نیست؛ زیرا هر محتاجی ممکن است یه شرحی که قبلا گذشت وقتی محتاج نباشد نتیجتا غنی است. چون واسطه بین غنی و فقر وجود ندارد و هو المطلوب.

و اما نقل: خداوند در قرآن مجید می‌فرماید:

یا ایها الناس انتم الفقراء الی و الله هو الغنی الحمید [478] .

ای گروه مردمان، شما محتاجان به سوی خدا هستید و خداوند بی نیاز است.

این آیه صریح است در اینکه خدا غنی مطلق است. شاعر عارف هم چنین گفته است:

من نکردم خلق تا سودی کنم

بلکه تا بر بندگان جودی کنم

پس با این توضیح، مراد حضرت زهرا علیهاالسلام روشن می‌شود که می‌فرماید: «من غیر حاجه الی تکوینها و لا فائده له فی تصویرها» که شاید به تفصیل در جای مناسبی از این اصل سخن به میان آید. ان‌شاءالله تعالی