سوگنامه فدک صفحه 278

عقل به دشت جنون ز هیبتش تاخته

زهره همی تاکنون به نغمه پرداخته

خواجه‌ی عالم نهاد تاج رسالت بسر

عرصه‌ی گیتی گرفت از قدمش زیب و فر

ز اوج اختر گذشت، موج محیط کرم

ز سدره برتر گذشت، نخل علوم و حکم

پایه‌ی منبر گذشت از سر لوح و قلم

از سر افسر گذشت خسرو ملک عجم

خواجه‌ی عالم نهاد تاج رسالت بسر

عرصه‌ی گیتی گرفت از قدمش زیب و فر

چنان بسیط زمین، دایره‌ی ساز شد

که از مقام مکین، روح به پرواز شد

بر آن دل نازنین به نغمه دمساز شد

مختصر دل غمین، غنچه صفت باز شد

خواجه‌ی عالم نهاد تاج رسالت بسر

عرصه‌ی گیتی گرفت از قدمش زیب و فر

و اما جمله‌ی شریفه‌ی «منکره لله مع عرفانها» اشاره است بر اینکه مردم در عصر جاهلیت نوعا می‌دانستند که از بت کاری ساخته نیست، یا آتشکده مشأ اثری نیست؛ مع ذلک، آنها را می‌پرستیدند، به خیال آنکه بت یا آتشکده همانست که باید عبادت شود و منکر مقام الوهیت حضرت ذوالجلال بودند.

این‌گونه مشی، با شناختی که بشر از معبودش دارد روشی بس ناپسند است. دانستن اینکه این معبود با وجودی که از جماد است مع الوصف در برابر او خضوع کند و از او برای حل مشکلاتش استمداد جوید نشانه حد اعلای حماقت و بدبختی است.

فأنار الله بمحمد ظلمها

14) فأنار الله بمحمد صلی الله علیه و آله ظلمها، و کشف عن القلوب بهمها، و جلی عن الأبصار غممها.