بسوی خدا می رویم با حج صفحه 178

ترتیب «تثمین اول» و «تثمین دوم» گویند.

6 هرگاه قمر به وضع «ط 4» یا «ط 6» واقع شود؛ یعنی طول نجومیشان 135 درجه یا 225 درجه باشد، در این صورت قاچ مرئی به زاویه 135 درجه دیده خواهد شد که تصویرش در آسمان به شکل عدسی مشاهده می شود؛ اولی در شب دهم و دومی در شب هفدهم واقع خواهد شد. به طور کلّی از شب اول ماه تا شب 14 هلالها رو به تزاید و حدبه شان به طرف مغرب است و از آن به بعد هلالها رو به تناقص و حدبه آنها به سمت مشرق می افتد.

بین اشکال نامبرده، اشکال دیگری نیز هست که ذکرشان موجب تطویل می باشد و هر کس قدری در رؤیت این هلالهای گوناگون تمرین کند، می تواند به محض مشاهده ماه، با اختلاف یک روز بفهمد که شب چندم ماه است و در همین مقام است که امر منیع حضرت تعالی؛ «قُلْ هِیَ مَواقِیتُ لِلنَّاسِ» هویدا می گردد.

تقدیم و تأخیر رؤیت هلال

حال فرض کنید که روز 29، یک ماه قمری، بعد از غروب آفتاب، مکان ماه در آسمان به قسمی باشد که نسبت به افق مفروضی (مثلًا تهران) اول امکان رؤیت باشد؛ یعنی چشمهای تیزبین بتوانند آن را مشاهده کنند و 45 دقیقه بعد از غروب آفتاب، ماه در افق غروب کند، واضح است که در جمیع نقاطی که افقشان قریب به تهران و یا ساعاتشان برابر ساعت تهران باشد (یعنی طول جغرافیایی آنها مساوی