بسوی خدا می رویم با حج صفحه 179

طول جغرافیایی تهران باشد.) هلال را رؤیت خواهند کرد و نیز نقاطی که در مغرب تهران واقعند، به طریق اولی بعد از غروب آفتاب، ماه را رؤیت خواهند نمود و فردای آن روز برای تمام سکنه این قبیل نقاط، روز اول ماه قمری خواهد بود. اما نقاطی که آفاقشان با افق تهران اختلاف فاحش داشته و در مشرق نصف النهار تهران باشند در شب 29 هلال را رؤیت نخواهند کرد، زیرا که ساعت آنها به مقدار معتنابهی جلوتر از ساعت تهران است و بعد از غروب تهران؛ هنگامی که ماه قابل رؤیت است، نسبت به آفاق شرقی آن ماه غروب نموده و رؤیت نمی شود و بنابراین فردای آن روز سلخ ماه (1) قمری خواهد بود نه اول ماه نو.

اما چون قمر در هر شبانه روز 13 درجه و ده دقیقه و 35 ثانیه (حرکت وسطی) از مغرب به مشرق حرکت می کند، لذا فردا شب قریب 55 دقیقه دیرتر از شب قبل غروب خواهد کرد و به این جهت تمام نقاط شرقیه ای که دیشب ماه را ندیده بودند امشب مسلماً خواهند دید و فردا، روزِ اول ماه آنها خواهد بود.

پس بنابر آنچه ملاحظه نمودید، اختلاف رؤیت هلال در آفاق شرقی و غربی، ممکن است یک روز باشد و زیاده از آن ممکن نیست؛ و به عبارت اخری، هرگاه اختلافی مابین آفاق شرقی و غربی در رؤیت هلال حاصل شود، آفاق شرقی یک روز بعد از آفاق غربی هلال را رؤیت خواهند کرد نه جلوتر از آن و این اختلاف هم هرگز از یک روز

1- روز آخر ماه.