بسوی خدا می رویم با حج صفحه 180

تجاوز نمی کند.

حالا می دانیم که طول جغرافیایی مکه معظمه- شرّفها الله- از نصف النهار گِرِینْویچ، که مبدأ تمام طولهای بین المللی شناخته شده، 39 درجه و 50 دقیقه و 10 ثانیه شرقی است و طول جغرافیایی تهران 51 درجه و 25 دقیقه و 59 ثانیه شرقی است. (1) پس اختلاف طول این دو شهر 11 درجه، 35 دقیقه و 49 ثانیه است و از این رو معلوم می شود که ساعت تهران از ساعت مکه معظمه 46 دقیقه و 23 ثانیه جلوتر است، یعنی وقتی که در تهران غروب آفتاب باشد در مکه بیشتر از 46 دقیقه به غروب مانده است. بنابراین ممکن است مثلًا بعد از غروب آفتاب روز 29 ذیقعده موقعیت ماه نسبت به افق تهران به قسمی باشد که قابل رؤیت نباشد ولی برای مکه هلال ذیحجه رؤیت گردد و لذا فردای آن روز برای تهران سلخ ذیقعده و برای مکه غره ذیحجه خواهد بود.

از بیانات فوق معلوم می شود که ممکن است رؤیت هلال در مکه معظمه یک روز جلوتر از تهران و سایر نقاط شرقی آن باشد و بیش از یک روز ممکن نیست.

تبصره: شرایطی که ما به جهت رؤیت هلال در آفاق مختلفه ذکر کردیم، همه جا مبتنی بر یک رشته محاسبات نجومی است که ذکرش در اینجا بی مورد است و بعلاوه فرض این است که هوا صاف و بلامانع

1- از سال 1925 میلادی، به موجب قطعنامه ای که از کنگره علمای نجوم و جغرافیا متشکل در لندن صادر گردید، برای تنظیم ساعات حرکت قطارها و کشتی ها و غیره، مبدأ طولهای جغرافیایی ر