- پیشگفتار 1
- اشاره 5
- فصل اوّل: جایگاه و اسرار حج 5
- 1. نامگذاری حج و حکمتها 6
- اشاره 11
- 2. جایگاه حج 11
- الف) وراثت بهشت 12
- ب) جهاد ضعیفان 14
- ج) انفاق برای حج 15
- 3. جایگاه حجگزار 16
- الف) میهمان خدا (ضیف اللَّه) 16
- اشاره 16
- ب) باریافته خدا (وفد اللَّه) 18
- ج) در ضمان الهی (ضمان اللَّه) 19
- 4. حکمتها و آثار حج 21
- د) یاری خدا (عون اللَّه) 21
- اشاره 21
- الف) تندرستی 22
- ب) رزق فراوان 23
- ج) پاکی و بهشت 26
- د) شفاعت 28
- ه) نور 28
- فصل دوّم: اسرار عرفانی کعبه 32
- اشاره 32
- 1. شروع ساختن کعبه 33
- یک) کعبه 37
- اشاره 37
- 2. اسرار نامهای کعبه 37
- دو) عتیق 39
- سه) بکّه 41
- چهار) بیت المعمور 41
- اشاره 43
- 3. اسرار عرفانی کعبه 43
- یک) شکوه و عظمت کعبه 44
- اشاره 44
- مسخ گنهکار 45
- کشتن بیادب 45
- دو) فضل و رحمت 46
- اشاره 46
- برگزیده خدا 46
- آمرزش گناهان 47
- شفاعت زائر 48
- مصافحه با خدا 49
- نگاه به کعبه 51
- اشاره 54
- فصل سوّم: اسرار عرفانی احرام 54
- یک) تحریم انسان بر اشیا براساس اسم عزیز 56
- اسرار احرام 56
- دو) شهود و فنا 57
- سه) دوری از معاصی 58
- چهار) حرمت کعبه 58
- پنج) ناودان قلب 59
- شش) مقام تنزیه 60
- هفت) جذبه 61
- هشت) حضور 62
- ده) سفر معنوی 63
- نه) تشبیه خدا 63
- اسرار میقات 65
- یک) کندن لباس معصیت 65
- دو) زیارت خدا 67
- اسرار واجبات احرام 68
- اسرار نیت 69
- یک) هجرت باطنی و اخلاص 69
- دو) قصد تحول 70
- یک) پاسخ به دعوت خدا 71
- اسرار تلبیه 71
- دو) سکوت معصیت 73
- سه) هماهنگی با ابراهیم 75
- چهار) الگوی زندگی 76
- پنج) ذوب گناه 77
- شش) زمزمه هستی 78
- اشاره 81
- اسرار لباس احرام 81
- الف) اسرار کندن لباس 82
- یک) کندن لباس مخالفت خدا 82
- دو) عبور از دنیا 83
- سه) بیحجابی 85
- ب) اسرار پوشیدن لباس 86
- یک) لباس تقوا 86
- دو) کفن 86
- سه) جامه معنا 87
- اشاره 88
- یک) غسل توبه 88
- سرّ غسل احرام 88
- اشاره 88
- اسرار مستحبات احرام 88
- دو) غسل طهارت 92
- سرّ نماز احرام 94
- اسرار مکروهات احرام 95
- اسرار محرمات احرام 96
- یک) قلب زائر صید خدا 96
- اشاره 96
- دو) آینه و سرمه زینت 98
- سه) سایه و ذوب گناه 99
- پنج) تجربه برادری 100
- شش) رحمت و آشتی 100
- چهار) کندن درخت و اصلاح زمین 100
- هفت) شراب لم یزلی 101
- اشاره 102
- فصل چهارم: اسرار عرفانی طواف 102
- اسرار طواف 104
- 1. تشبّه به فرشتگان 104
- 2. طواف قلب 107
- 3. طهارت از شهود غیر 109
- 5. طواف قرب و انس 111
- 4. طواف معنا 111
- 6. حدیث شمع و پروانه 112
- اشاره 113
- 7. هفت شهر عشق 113
- الف) بطون سبعه 115
- ج) اطوار سبعه 117
- ب) لطایف سبعه 117
- اسرار حجرالأسود 120
- 1. سنگ بهشتی 120
- 2. حضور در بهشت 121
- 3. علت سیاهی 122
- 4. سنگ میثاق 124
- اسرار ملتزم 132
- اشاره 132
- یک) نهر بهشتی 133
- دو) بخشش به شرط اقرار 133
- سه) نگاه خدا 134
- اسرار حطیم 136
- یک) امامت جبرئیل 136
- دو) توبه آدم 136
- اشاره 136
- فصل پنجم: اسرار عرفانی نماز طواف 138
- اشاره 138
- 1. نماز نیاز 139
- 2. نماز حضور 143
- 3. نماز وصال و فنا 145
- 4. نماز ولایت 147
- اشاره 149
- فصل ششم: اسرار عرفانی سعی و تقصیر 149
- 1. طهارت درونی 152
- اشاره 152
- اسرار باطنی سعی 152
- 2. شفاعت فرشتگان 153
- 3. محبوب خدا 154
- اوصاف ابراهیم 155
- اشاره 155
- 4. سعی ابراهیم علیه السلام 155
- 5. امید هاجر 160
- 6. سرّ هروله 162
- لطیفه اول: سیر میان عالم ظاهر و باطن 164
- لطیفه دوم: سیر میان صفا و مروت 164
- 7. هفت سیر 164
- اشاره 164
- لطیفه سوم: سیر میان دو قوس 165
- لطیفه ششم: سیر میان دنیا و آخرت 166
- لطیفه چهارم: سیر از خدا به سوی خدا 166
- لطیفه پنجم: سیر میان جمال و جلال 166
- لطیفه هفتم: تردد میان خوف و رجا 167
- اشاره 170
- سرّ سنگ صفا و مروه 170
- دو) سنگ و حیات 170
- یک) سنگ و بیم 170
- چهار) سنگ و تسبیح 171
- سه) سنگ و جمال و جلال 171
- سرّ آغاز کردن از صفا 172
- اسرار زمزم 174
- اشاره 174
- یک) بخشش گناهان 175
- دو) درمان دردها 176
- سرّ تقصیر 177
- اشاره 180
- فصل هفتم: اسرار عرفانی عرفات 180
- سرّ ترویه 183
- یک) موقف معرفت و بصیرت 184
- اسرار عرفات 184
- دو) وادی شور و عشق 187
- سه) عرصات قیامت 189
- چهار) سرزمین قرب و دعا 193
- سرّ عصر عرفات 196
- اشاره 198
- فصل هشتم: اسرار عرفانی مشعر 198
- 1. شمیم رحمت 200
- 2. توشه تقوا 201
- فصل نهم: اسرار عرفانی منی، رمی، قربانی و حلق 205
- اشاره 205
- یک) یاد خدا 206
- اشاره 206
- اسرار منی 206
- دو) رضای حق 208
- یک) راندن شیطان 211
- اشاره 211
- اسرار رمی 211
- دو) ذخیره نور 213
- اسرار قربانی 214
- اشاره 214
- یک) تقوا و اخلاص 216
- دو) ذبح نفس 219
- اسرار حلق 220
- سرّ مسجد خیف 221
- سرّ وداع 222
- اشاره 226
- فصل دهم: فضائل مدینه منّوره 226
- سرّ ختم حج به مدینه منوره 227
- سرّ نامهای مدینه منوره 228
- شهر مدینه منوره 229
- یک) محبوب نبی صلی الله علیه و آله 229
- دو) شهر قرآن 230
- سه) وادی پاکی 232
- اشاره 234
- فصل یازدهم: فضائل مسجد النبی (ص) 234
- یک) دیدار پیامبر صلی الله علیه و آله 236
- دو) شفاعت رسول خدا صلی الله علیه و آله 238
- اشاره 240
- فصل دوازدهم: فضائل بقیع 240
- کتابنامه 242
«نعم انه لو کشف الغطاء لرأیتم» (1) 627؛
«آری اگر پردهها برداشته شود خواهید دید.»
در بقیع مدفن چهار امام علیهما السلام قرار دارد؛ امام حسن مجتبی علیه السلام، امام سجاد علیه السلام، امام محمد باقر علیه السلام، و امام صادق علیه السلام. همچنین زنان و دختران رسول خدا صلی الله علیه و آله در این آرامگاه آرمیدهاند.
بدنهای پاک بسیاری از صحابه پیامبر صلی الله علیه و آله و شهدای صدر اسلام در بقیع دفن شده است.
زیارت امامان بقیع و قبور شهدا آثار و برکات فراوانی دارد که به یک نمونه از آنها اشاره میشود. امام صادق علیه السلام فرمود:
«مَنْ زَارَنِی غُفِرَتْ لَهُ ذُنُوبُهُ وَ لَمْ یَمُتْ فَقِیراً». (2) 628
«کسی که مرا زیارت کند گناهانش پاک شده، هرگز فقیر نمیمیرد.»
حاجی ای رهپوی راه کبریاای بدور از کبر و نیرنگ و ریا
ای کفن پوشیده در میقات عشقای حجر بوسیده در میعاد عشق
نغمه لبّیک جاری بر لبتذکر حق راز و نیاز هر شبت
نازم آن سعی صفا و مروهاتآن طواف هفت دور کعبهات
آن نماز روحبخشت در مقامدر سخن با صاحب بیتالحرام
یعنی ای ربّ وَدود دلنوازاین مَنم، بربسته قامت بر نماز
بنده تزویر و زور و زَر نیاممَست جام باده عرفانیام
دست جان از دهر شستم ای رفیقتا تو را جویم در این بیت عتیق
آمدم تا غسل در زمزم کنممعرفت افزون، جهالت کم کنم
در وقوف مشعر آموزم شعوردر منای عشقِ تو یابم حضور
رَمی تندیس بُت اکبر کنمچشم جان از اشک شوقت تر کنم
بعد از آن در مَسلَخ عشق مناذبح قربانی کنم ای آشنا
آری، آری کعبه یعنی عشق و شورحج صراط روشنِ بزم حضور
کعبه یعنی ثقل سنگین زمینبیت معمور خدا، دار الأمین
آنکه حج را دید، جز حق را ندیدنامَد از او غیرِ فعل حق پدید
کتابنامه
بجز قرآن کریم، نهج البلاغه و مفاتیح الجنان.
1- آملی، سید حیدر، اسرار الشریعه و اطوار الطریقه وانوار الحقیقه، تهران، مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی، 1362 ه. ش.
2- آملی، سید حیدر، المحیط الاعظم، بیروت، دار احیاء التراث العربی.
3- آملی، سید حیدر، نص النصوص، تهران، توس، 1367.
4- ابن ابی جمهور، محمد بن علی، عوالی اللئالی، مجتبی عراقی (تحقیق)، قم، مطبعة سید الشهداء، 1403 ه. ق.
5- ابن اثیر، مبارک بن مبارک جزری، النهایه فی غریب الحدیث والاثر، ظاهر احمد الذاوی (تحقیق) قم، موسسه اسماعیلیان 1367 ه. ش.
6- ابن حنبل، احمد بن محمد، مسند احمد، عبداللَّه محمد درویش (تحقیق)، بیروت، دارالفکر، 1414 ه. ق.
7- ابن رازی، احمد بن علی قمی، جامع الاحادیث للقمیّ، مشهد، حضرة الرضویة المقدسة، 1413 ه. ق.
8- ابن سینا، حسین بن عبداللَّه، الاشارات و التنبیهات، دفتر نشر کتاب، 1403 ه. ش.
9- ابن عربی، محی الدین، انشاء الدوائر، بیروت، دار احیاء التراث العربی.
10- ابن عربی، محی الدین، تفسیر منسوب به ابن عربی، بیروت، دار احیاء التراث العربی.
11- ابن عربی، محی الدین، رسائل ابن عربی، بیروت، دار احیاء التراث العربی.
12- ابن عربی، محی الدین، فتوحات مکیه، بیروت، دار احیاء التراث العربی.
13- ابن فروخ، محمد بن حسن، بصائر الدرجات، قم، مکتبة آیة اللَّه المرعشی، 1404 ه ق.
14- ابن فروخ، محمد بن حسن، نور الثقلین، قم، مکتبة آیة اللَّه المرعشی، 1404 ه. ق.
15- ابن فناری، حمزه، مصباح الانس، تهران، فجر، 1363 ه. ش.
16- ابن منظور، جمال الدین، لسان العرب، بیروت، دار صادر، 1410 ه. ق.
1- . فروع کافی، ج 4، 554، روایت 3
2- . تهذیب الاحکام، ج 6، ص 78، روایت 153
17- ابی حنیفه، نعما بن حمد، دعائم الاسلام، قاهره، 1383 ه. ق.
18- احمد بن محمد، مصباح المنیر، قم، دار الهجرة، 1405 ه ق.
19- ازرقی، محمد بن عبداللَّه، اخبار مکه، رشدی الصالح ملحس (تحقیق). بیروت، دار الاندلس، 1411 ه. ق.
20- اصبهانی، ابونعیم، حلیة الاولیاء، بیروت، دارالفکر، 1387 ه. ق.
21- الدقن، محمد، کعبه و جامه آن از آغاز تا کنون، هادی انصاری (ترجمه و تحقیق)، نشر مشعر، 1383 ه. ش.
22- السید دراج، احمد، الکعبة المشرفه سرّة الارض و وسط الدنیا، قاهره، دار العلم و الثقافة، 1420 ه.