سیری در اسرار عرفانی حج صفحه 36

آسمان‌ها و زمین را در شش روز آفرید و عرش او بر روی آب بود.» یا در سوره نازعات (33- 27) به خلقت آسمان، شب، آب و کوه‌ها اشاره می‌کند. یا این‌که به پدیده دخان اشارتی دارد. (1) 107 اما بجز این‌ها، قرآن به مسأله دحوالارض یا انبساط زمین هم اشاره‌ای دارد: «وَاْلأَرْضَ بَعْدَ ذلِکَ دَحاها»؛ (2) 108 «و پس از آن زمین را بگسترد.» دحوالارض از نقطه‌ای شروع می‌شود که طبعاً آن منطقه مرکز زمین خواهد بود، مرکز زمین جایی جز کعبه نیست. (3) 109 قصه ساختن بیت‌اللَّه الحرام و نحوه تکوّن آن در فرمایشات معصومین ذکر شده است. امام باقر علیه السلام با اشاره به آیه «وَکانَ عَرْشُهُ عَلَی الْماءِ» می‌فرماید: (4) 110 «آب که محل عرش الهی بود بر هوا قرار داشت و غیر اینها مخلوقی نبود. چون خدا اراده فرمود زمین را بیافریند به بادها دستور داد تا به آب برخورد کنند موجی پدید آمد روی آن کف‌های فراوانی بود، آنها را در محل بیت جمع نمود تا کوهی از کف جمع شد سپس از آنجا زمین را گستراند.»

نحوه گسترش و بسط زمین بدین صورت است که «خداوند زمین را از زیر کعبه تا منی گستراند، از منی تا عرفات و از عرفات تا منی و از منی تا کعبه، سپس بیت را از آسمان نازل کرد در حالی که چهار در داشت و به هر دربی قندیلی از طلای بهشتی آویزان بود.» (5) 111 نکته جالب و ظریفی که بدان تصریح شده است علت سیاهی جایگاه کعبه است در حالی‌که براساس احادیث جایگاه کعبه از کف‌های روی آب ساخته شده که طبعاً باید سفید باشد، علت تغییر رنگ جایگاه کعبه و اطراف آن گناهان بشر و پیش از همه کشتن فرزند آدم بود. امام صادق علیه السلام فرمود (6) 112:

«جایگاه کعبه سرزمینی مرتفع و سفید بود که همچون خورشید و ماه می‌درخشید تا آنکه از دو فرزند آدم، یکی آن دیگری را کشت پس سیاه شد، چون آدم فرود آمد خداوند همه‌جای آن زمین را برای او بالا آورد تا آن را دید.

سپس فرمود: همه این از آن توست. گفت: خدایا این زمین سفید درخشان چیست؟ فرمود: آن زمین من است.»

1- . فصلت: 11
2- . نازعات: 30
3- . ر. ک: الکعبة مرکز العالم، ص 139- 215؛ الکعبة المشرفة، سرة الارض ووسط الدنیا، ص 21- 35؛ اخبار مکه، ج 1، ص 31- 75
4- . فروع کافی، ج 4، ص 523، روایت 2
5- . همان، روایت 3
6- . همان، روایت 1