جلوهای کرد رخت دید ملک عشق نداشتعین آتش شد از این غیرت و بر آدم زد
عشق نخستین خدا به ماسوا سرمنشأ پیدایش عشقی دیگر شد و آن عشق ماسوا برای رجوع به اوست. عشق اول در قوس نزول است و عشق دوم در قوس صعود، عشق اول منشأ خلقت است و عشق دوم باعث رجوع خلقت، عشق اول میآفریند، عشق دوم میبرد و عشق دوم دایره هستی را کامل میکند: «إِنَّا لِلَّهِ وَ إِنَّا إِلَیْهِ راجِعُونَ». (1) 134
جهان به سمت واحد پیش میرود، تاریخ و عالم هستی هدفمند است، هدف و غایت عالم و تاریخ به سمت خداست، لذا حرکت گیتی وحدتگراست، یعنی همهچیز از جمله انسان بهسوی عالم وحدت پیش میرود و در حال شدن هستند «وَإلَیْهِ المَصیرُ»؛ (2) 135 در یک کلام جهان و انسان سمت و سویی توحیدی دارند، برایناساس لازم است توحید در عالم خودنمایی کند. اولین مظهر توحید روی زمین کعبه است. کعبه تنها قبلهگاه عاشقان خداست. کعبه خانه خدای واحد است و کعبه تجلیگاه توحید در دنیاست. هر وجودی سرّی دارد کعبه هم سراسر سرّ است و اسرار الهی را درون خود جای داده است. بیجهت نیست که کعبه خانه خدا روی زمین است.
از آیات و احادیث بهصورت مجموعی بهدست میآید که خانه خدا دوگونه اوصاف دارد:
اوصاف جلال و اوصاف جمال. گاهی کعبه انسانی را نابود میکند، گاهی وسیله بخشش و مغفرت میشود، گاهی خانه خدا اجازه نزدیکی به خود را به انسانی نمیدهد و گاهی نگاه به او عبادت و نیکی است. کعبه از یک طرف گنهکاری را مسخ میکند و از سوی دیگر بنده خاشع را در آغوش میگیرد. خانه خدا با یک نگاه سپاه ابرهه را از پای درمیآورد و با نگاه دیگر تمام زائرین خود را شفاعت میکند. بیتاللَّه الحرام تجلیگاه جلال و جمال الهی است و خداوند خودش را با کعبه به انسانها نشان میدهد. برایناساس اسرار عرفانی کعبه به دوبخش تقسیم میشوند:
یک) شکوه و عظمت کعبه
اشاره
خدا عظیم است و باشکوه و او عظمت و جلال خود را در خانهاش در چند چیز نشان داده است:
1- . بقره: 156
2- . مائده: 18