- پیشگفتار 1
- اشاره 5
- فصل اوّل: جایگاه و اسرار حج 5
- 1. نامگذاری حج و حکمتها 6
- اشاره 11
- 2. جایگاه حج 11
- الف) وراثت بهشت 12
- ب) جهاد ضعیفان 14
- ج) انفاق برای حج 15
- اشاره 16
- 3. جایگاه حجگزار 16
- الف) میهمان خدا (ضیف اللَّه) 16
- ب) باریافته خدا (وفد اللَّه) 18
- ج) در ضمان الهی (ضمان اللَّه) 19
- 4. حکمتها و آثار حج 21
- اشاره 21
- د) یاری خدا (عون اللَّه) 21
- الف) تندرستی 22
- ب) رزق فراوان 23
- ج) پاکی و بهشت 26
- ه) نور 28
- د) شفاعت 28
- اشاره 32
- فصل دوّم: اسرار عرفانی کعبه 32
- 1. شروع ساختن کعبه 33
- یک) کعبه 37
- اشاره 37
- 2. اسرار نامهای کعبه 37
- دو) عتیق 39
- سه) بکّه 41
- چهار) بیت المعمور 41
- اشاره 43
- 3. اسرار عرفانی کعبه 43
- یک) شکوه و عظمت کعبه 44
- اشاره 44
- مسخ گنهکار 45
- کشتن بیادب 45
- اشاره 46
- برگزیده خدا 46
- دو) فضل و رحمت 46
- آمرزش گناهان 47
- شفاعت زائر 48
- مصافحه با خدا 49
- نگاه به کعبه 51
- اشاره 54
- فصل سوّم: اسرار عرفانی احرام 54
- اسرار احرام 56
- یک) تحریم انسان بر اشیا براساس اسم عزیز 56
- دو) شهود و فنا 57
- سه) دوری از معاصی 58
- چهار) حرمت کعبه 58
- پنج) ناودان قلب 59
- شش) مقام تنزیه 60
- هفت) جذبه 61
- هشت) حضور 62
- نه) تشبیه خدا 63
- ده) سفر معنوی 63
- یک) کندن لباس معصیت 65
- اسرار میقات 65
- دو) زیارت خدا 67
- اسرار واجبات احرام 68
- یک) هجرت باطنی و اخلاص 69
- اسرار نیت 69
- دو) قصد تحول 70
- یک) پاسخ به دعوت خدا 71
- اسرار تلبیه 71
- دو) سکوت معصیت 73
- سه) هماهنگی با ابراهیم 75
- چهار) الگوی زندگی 76
- پنج) ذوب گناه 77
- شش) زمزمه هستی 78
- اشاره 81
- اسرار لباس احرام 81
- الف) اسرار کندن لباس 82
- یک) کندن لباس مخالفت خدا 82
- دو) عبور از دنیا 83
- سه) بیحجابی 85
- ب) اسرار پوشیدن لباس 86
- دو) کفن 86
- یک) لباس تقوا 86
- سه) جامه معنا 87
- اشاره 88
- یک) غسل توبه 88
- سرّ غسل احرام 88
- اشاره 88
- اسرار مستحبات احرام 88
- دو) غسل طهارت 92
- سرّ نماز احرام 94
- اسرار مکروهات احرام 95
- اسرار محرمات احرام 96
- یک) قلب زائر صید خدا 96
- اشاره 96
- دو) آینه و سرمه زینت 98
- سه) سایه و ذوب گناه 99
- پنج) تجربه برادری 100
- چهار) کندن درخت و اصلاح زمین 100
- شش) رحمت و آشتی 100
- هفت) شراب لم یزلی 101
- اشاره 102
- فصل چهارم: اسرار عرفانی طواف 102
- اسرار طواف 104
- 1. تشبّه به فرشتگان 104
- 2. طواف قلب 107
- 3. طهارت از شهود غیر 109
- 5. طواف قرب و انس 111
- 4. طواف معنا 111
- 6. حدیث شمع و پروانه 112
- اشاره 113
- 7. هفت شهر عشق 113
- الف) بطون سبعه 115
- ج) اطوار سبعه 117
- ب) لطایف سبعه 117
- اسرار حجرالأسود 120
- 1. سنگ بهشتی 120
- 2. حضور در بهشت 121
- 3. علت سیاهی 122
- 4. سنگ میثاق 124
- اسرار ملتزم 132
- اشاره 132
- یک) نهر بهشتی 133
- دو) بخشش به شرط اقرار 133
- سه) نگاه خدا 134
- اسرار حطیم 136
- یک) امامت جبرئیل 136
- دو) توبه آدم 136
- اشاره 136
- فصل پنجم: اسرار عرفانی نماز طواف 138
- اشاره 138
- 1. نماز نیاز 139
- 2. نماز حضور 143
- 3. نماز وصال و فنا 145
- 4. نماز ولایت 147
- فصل ششم: اسرار عرفانی سعی و تقصیر 149
- اشاره 149
- اسرار باطنی سعی 152
- 1. طهارت درونی 152
- اشاره 152
- 2. شفاعت فرشتگان 153
- 3. محبوب خدا 154
- اوصاف ابراهیم 155
- اشاره 155
- 4. سعی ابراهیم علیه السلام 155
- 5. امید هاجر 160
- 6. سرّ هروله 162
- لطیفه اول: سیر میان عالم ظاهر و باطن 164
- لطیفه دوم: سیر میان صفا و مروت 164
- 7. هفت سیر 164
- اشاره 164
- لطیفه سوم: سیر میان دو قوس 165
- لطیفه چهارم: سیر از خدا به سوی خدا 166
- لطیفه ششم: سیر میان دنیا و آخرت 166
- لطیفه پنجم: سیر میان جمال و جلال 166
- لطیفه هفتم: تردد میان خوف و رجا 167
- اشاره 170
- سرّ سنگ صفا و مروه 170
- دو) سنگ و حیات 170
- یک) سنگ و بیم 170
- سه) سنگ و جمال و جلال 171
- چهار) سنگ و تسبیح 171
- سرّ آغاز کردن از صفا 172
- اشاره 174
- اسرار زمزم 174
- یک) بخشش گناهان 175
- دو) درمان دردها 176
- سرّ تقصیر 177
- اشاره 180
- فصل هفتم: اسرار عرفانی عرفات 180
- سرّ ترویه 183
- یک) موقف معرفت و بصیرت 184
- اسرار عرفات 184
- دو) وادی شور و عشق 187
- سه) عرصات قیامت 189
- چهار) سرزمین قرب و دعا 193
- سرّ عصر عرفات 196
- اشاره 198
- فصل هشتم: اسرار عرفانی مشعر 198
- 1. شمیم رحمت 200
- 2. توشه تقوا 201
- فصل نهم: اسرار عرفانی منی، رمی، قربانی و حلق 205
- اشاره 205
- یک) یاد خدا 206
- اسرار منی 206
- اشاره 206
- دو) رضای حق 208
- یک) راندن شیطان 211
- اسرار رمی 211
- اشاره 211
- دو) ذخیره نور 213
- اسرار قربانی 214
- اشاره 214
- یک) تقوا و اخلاص 216
- دو) ذبح نفس 219
- اسرار حلق 220
- سرّ مسجد خیف 221
- سرّ وداع 222
- فصل دهم: فضائل مدینه منّوره 226
- اشاره 226
- سرّ ختم حج به مدینه منوره 227
- سرّ نامهای مدینه منوره 228
- شهر مدینه منوره 229
- یک) محبوب نبی صلی الله علیه و آله 229
- دو) شهر قرآن 230
- سه) وادی پاکی 232
- اشاره 234
- فصل یازدهم: فضائل مسجد النبی (ص) 234
- یک) دیدار پیامبر صلی الله علیه و آله 236
- دو) شفاعت رسول خدا صلی الله علیه و آله 238
- اشاره 240
- فصل دوازدهم: فضائل بقیع 240
- کتابنامه 242
و به این نکته توجه کنیم که گفتگو زمانی صورت گرفت که ابراهیم علیه السلام چند گامی بیشتر با کوه آتش فاصله نداشت. خداوند هم به پاس توکل و ادبش آتش را برای او سرد و آرام قرار داد.
حج گزار و زائر بیت اللَّه الحرام باید شباهتی به ابراهیم علیه السلام پیدا کند. او باید حلم ورزد، صبر پیشه کند، سرشک اشک بر گونهها داشته باشد، اهل صدق و صفا باشد، دعا و تضرع پیشه کند و اگر در شدائد و مصائب قرار گرفت، اعتمادش را سلب نکند، بلکه بر توکلش افزوده شود.
لبیک دریچهای است به سوی ابراهیمی شدن. راز و رمز لبیک هماهنگی با خلیل اللَّه و بانی بیت اللَّه است.
آن یکی اللَّه میگفتی شبیتا که شیرین گردد از ذکرش لبی
گفت شیطانش خموش ای سخت رویچند گویی آخر ای بسیار گوی
این همه اللَّه گفتی از عتوخود یکی اللَّه را لبیک کو؟
او شکستهدل شد و بنهاد سردید در خواب او خضر را در حضر
گفت همین از ذکر چون واماندهایچون پشیمانی از آن کش خواندهای؟
گفت لبیکم نمیآید جوابزان همی ترسم که باشم ردّ باب
گفت خضرش که خدا این گفت به منکه برو با او بگو ای ممتحن
نی که آن اللَّه تو لبیک ماستآن نیاز و سوز و دردت پیک ماست
ترس و عشق تو کمند لطف ماستزیر هر یارب تو لبیک ماست
چهار) الگوی زندگی
عارفان و سالکان، تلبیه منقطع ندارند؛ لبیک آنها دائمی است. آنها در تمامی عمر اجابت حق میکنند و لبیک گویان مقام قدس ربوبیاند. خداوند دعوتی عام فرموده است:
«یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا اسْتَجِیبُوا للَّهِ وَلِلرَّسُولِ إِذَا دَعَاکُمْ لِمَا یُحْیِیکُمْ ...» (1) 210؛
«ای اهل ایمان چون خدا و رسول شما را به ایمان دعوت کنند اجابت کنید تا به
1- . انفال: 24