- پیشگفتار 1
- اشاره 5
- فصل اوّل: جایگاه و اسرار حج 5
- 1. نامگذاری حج و حکمتها 6
- اشاره 11
- 2. جایگاه حج 11
- الف) وراثت بهشت 12
- ب) جهاد ضعیفان 14
- ج) انفاق برای حج 15
- اشاره 16
- 3. جایگاه حجگزار 16
- الف) میهمان خدا (ضیف اللَّه) 16
- ب) باریافته خدا (وفد اللَّه) 18
- ج) در ضمان الهی (ضمان اللَّه) 19
- 4. حکمتها و آثار حج 21
- اشاره 21
- د) یاری خدا (عون اللَّه) 21
- الف) تندرستی 22
- ب) رزق فراوان 23
- ج) پاکی و بهشت 26
- ه) نور 28
- د) شفاعت 28
- اشاره 32
- فصل دوّم: اسرار عرفانی کعبه 32
- 1. شروع ساختن کعبه 33
- یک) کعبه 37
- اشاره 37
- 2. اسرار نامهای کعبه 37
- دو) عتیق 39
- سه) بکّه 41
- چهار) بیت المعمور 41
- 3. اسرار عرفانی کعبه 43
- اشاره 43
- یک) شکوه و عظمت کعبه 44
- اشاره 44
- مسخ گنهکار 45
- کشتن بیادب 45
- دو) فضل و رحمت 46
- اشاره 46
- برگزیده خدا 46
- آمرزش گناهان 47
- شفاعت زائر 48
- مصافحه با خدا 49
- نگاه به کعبه 51
- اشاره 54
- فصل سوّم: اسرار عرفانی احرام 54
- یک) تحریم انسان بر اشیا براساس اسم عزیز 56
- اسرار احرام 56
- دو) شهود و فنا 57
- سه) دوری از معاصی 58
- چهار) حرمت کعبه 58
- پنج) ناودان قلب 59
- شش) مقام تنزیه 60
- هفت) جذبه 61
- هشت) حضور 62
- نه) تشبیه خدا 63
- ده) سفر معنوی 63
- یک) کندن لباس معصیت 65
- اسرار میقات 65
- دو) زیارت خدا 67
- اسرار واجبات احرام 68
- اسرار نیت 69
- یک) هجرت باطنی و اخلاص 69
- دو) قصد تحول 70
- اسرار تلبیه 71
- یک) پاسخ به دعوت خدا 71
- دو) سکوت معصیت 73
- سه) هماهنگی با ابراهیم 75
- چهار) الگوی زندگی 76
- پنج) ذوب گناه 77
- شش) زمزمه هستی 78
- اسرار لباس احرام 81
- اشاره 81
- یک) کندن لباس مخالفت خدا 82
- الف) اسرار کندن لباس 82
- دو) عبور از دنیا 83
- سه) بیحجابی 85
- ب) اسرار پوشیدن لباس 86
- دو) کفن 86
- یک) لباس تقوا 86
- سه) جامه معنا 87
- اشاره 88
- یک) غسل توبه 88
- اشاره 88
- سرّ غسل احرام 88
- اسرار مستحبات احرام 88
- دو) غسل طهارت 92
- سرّ نماز احرام 94
- اسرار مکروهات احرام 95
- اسرار محرمات احرام 96
- یک) قلب زائر صید خدا 96
- اشاره 96
- دو) آینه و سرمه زینت 98
- سه) سایه و ذوب گناه 99
- پنج) تجربه برادری 100
- چهار) کندن درخت و اصلاح زمین 100
- شش) رحمت و آشتی 100
- هفت) شراب لم یزلی 101
- اشاره 102
- فصل چهارم: اسرار عرفانی طواف 102
- اسرار طواف 104
- 1. تشبّه به فرشتگان 104
- 2. طواف قلب 107
- 3. طهارت از شهود غیر 109
- 5. طواف قرب و انس 111
- 4. طواف معنا 111
- 6. حدیث شمع و پروانه 112
- اشاره 113
- 7. هفت شهر عشق 113
- الف) بطون سبعه 115
- ج) اطوار سبعه 117
- ب) لطایف سبعه 117
- اسرار حجرالأسود 120
- 1. سنگ بهشتی 120
- 2. حضور در بهشت 121
- 3. علت سیاهی 122
- 4. سنگ میثاق 124
- اشاره 132
- اسرار ملتزم 132
- یک) نهر بهشتی 133
- دو) بخشش به شرط اقرار 133
- سه) نگاه خدا 134
- اسرار حطیم 136
- یک) امامت جبرئیل 136
- دو) توبه آدم 136
- اشاره 136
- فصل پنجم: اسرار عرفانی نماز طواف 138
- اشاره 138
- 1. نماز نیاز 139
- 2. نماز حضور 143
- 3. نماز وصال و فنا 145
- 4. نماز ولایت 147
- فصل ششم: اسرار عرفانی سعی و تقصیر 149
- اشاره 149
- 1. طهارت درونی 152
- اشاره 152
- اسرار باطنی سعی 152
- 2. شفاعت فرشتگان 153
- 3. محبوب خدا 154
- اوصاف ابراهیم 155
- اشاره 155
- 4. سعی ابراهیم علیه السلام 155
- 5. امید هاجر 160
- 6. سرّ هروله 162
- لطیفه اول: سیر میان عالم ظاهر و باطن 164
- لطیفه دوم: سیر میان صفا و مروت 164
- 7. هفت سیر 164
- اشاره 164
- لطیفه سوم: سیر میان دو قوس 165
- لطیفه چهارم: سیر از خدا به سوی خدا 166
- لطیفه ششم: سیر میان دنیا و آخرت 166
- لطیفه پنجم: سیر میان جمال و جلال 166
- لطیفه هفتم: تردد میان خوف و رجا 167
- سرّ سنگ صفا و مروه 170
- اشاره 170
- دو) سنگ و حیات 170
- یک) سنگ و بیم 170
- سه) سنگ و جمال و جلال 171
- چهار) سنگ و تسبیح 171
- سرّ آغاز کردن از صفا 172
- اشاره 174
- اسرار زمزم 174
- یک) بخشش گناهان 175
- دو) درمان دردها 176
- سرّ تقصیر 177
- اشاره 180
- فصل هفتم: اسرار عرفانی عرفات 180
- سرّ ترویه 183
- یک) موقف معرفت و بصیرت 184
- اسرار عرفات 184
- دو) وادی شور و عشق 187
- سه) عرصات قیامت 189
- چهار) سرزمین قرب و دعا 193
- سرّ عصر عرفات 196
- اشاره 198
- فصل هشتم: اسرار عرفانی مشعر 198
- 1. شمیم رحمت 200
- 2. توشه تقوا 201
- فصل نهم: اسرار عرفانی منی، رمی، قربانی و حلق 205
- اشاره 205
- یک) یاد خدا 206
- اسرار منی 206
- اشاره 206
- دو) رضای حق 208
- اسرار رمی 211
- اشاره 211
- یک) راندن شیطان 211
- دو) ذخیره نور 213
- اسرار قربانی 214
- اشاره 214
- یک) تقوا و اخلاص 216
- دو) ذبح نفس 219
- اسرار حلق 220
- سرّ مسجد خیف 221
- سرّ وداع 222
- فصل دهم: فضائل مدینه منّوره 226
- اشاره 226
- سرّ ختم حج به مدینه منوره 227
- سرّ نامهای مدینه منوره 228
- یک) محبوب نبی صلی الله علیه و آله 229
- شهر مدینه منوره 229
- دو) شهر قرآن 230
- سه) وادی پاکی 232
- فصل یازدهم: فضائل مسجد النبی (ص) 234
- اشاره 234
- یک) دیدار پیامبر صلی الله علیه و آله 236
- دو) شفاعت رسول خدا صلی الله علیه و آله 238
- اشاره 240
- فصل دوازدهم: فضائل بقیع 240
- کتابنامه 242
توفیقهای الهی را جلب کند، بی ادبی در بارگاه باریتعالی را کاهش دهد و امهال و ستر الهی را شامل حال خود سازد.
دوم، توبه متوسطین است که به معنای آن است که سالک هیچ گناهی را کوچک نشمارد، در غیر اینصورت انسان در برابر خدا گستاخ شده، انس با گناه پیدا میکند و آهسته آهسته در ورطه استدراج و هلاکت فرو میرود.
سوم، توبه خواص است. توبه خواص از تضییع وقت است. سالک نباید لحظهای را از کف دهد و وقت خود را ضایع کند. غنیمت شمردن وقت از شرایط اصلی سلوک است. توبه خاصّه و وقت غنیمت شمردن، انسان را غرق در نور شهود میکند و سالک را از کثرت رهانیده، به وحدت میرساند؛ باعث تمکین، قرار و ثبات میشود، انسان را از فرو افتادن در ژرفای کاستیها و قعر ظلمتها نجات میدهد. آنکه وقت خویش را غنیمت نشمارد نور مراقبه از او رخت میبندد، کدورت قلب جانشین آن میشود و حلاوت انس با خدا را از کام انسان میبرد.
دو) غسل طهارت
زائر به هنگام غسل احرام، قصد پاکی درون میکند. طهارت باطنی، نیت غسل کننده است؛ برای احرام بستن باید طاهر بود. طهارت و پاکی ذات انسان را فرامیگیرد. اعمالی که حاجی میخواهد انجام دهد، باید همراه با پاکی و صفای درونی باشد، او میخواهد مظهر نام «القدوس» شود. (1) 251 ورود به این اسم با غسل طهارت امکانپذیر است و بدون آن صفت طهارت برای سالک فراهم نمیشود.
از سوی دیگر خداوند زیباست و زیبایی را دوست دارد. از جمله مظاهر جمال الهی، نظافت است. امام سجاد علیه السلام در باب نظافت غسل احرام فرمود:
«فَحِینَ تَنَظَّفْتَ وَ أَحْرَمْتَ وَ عَقَدْتَ الْحَجَّ نَوَیْتَ أَنَّکَ تَنَظَّفْتَ بِنُورَةِ التَّوْبَةِ الْخَالِصَةِ لِلَّهِ تَعَالَی؟ قَالَ: لَا»؛
«پرسید: وقتی نظافت کردی و احرام بستی و نیت حج کردی آیا نیت کردی که با نور توبه خالص خود را پاک کنی؟ گفت: نه.»
1- . ترجمه فتوحات مکیه، باب 70- 72، ص 612