گلچین شعر حج صفحه 164

همچو هما پای نه به تارک گردون‌از شرف مدحت محمد محمود

ختم رسل عقل کل که روز نخستین‌شد ز وجودش دو کون ظاهر و موجود

*** 835

نوبهار است بیا تا به گلستان برویم‌حیف باشد که ازین جمع پریشان برویم

دفتر دانش و پرهیز بشوئیم در آب‌مست با شاهد و ساقی به گلستان برویم

در کنار چمن و پای گل و سایه بیدبنشینیم و بخیزیم و غزلخوان برویم

گر چه در بزم سلیمان نبرد راه صباما بصوت خوش مرغان خوش الحان برویم

چون لب و خط و قد سروقدان یاد کنیم‌به تماشای گل و لاله و ریحان برویم

تا به کی سبحه صد دانه و سجاده زهدوقت آن است که در حلقه مستان برویم

آخر ای کعبه جان مقصد و راه تو کجاست‌تا همه ره به سر خار مغیلان برویم

گردش چرخ به داد دل ما گرنرسددادخواهان به بر صاحب دیوان برویم

گر ز ظلمتکده دهر برائیم هماهمره خضر به سرچشمه حیوان برویم

جیحون یزدی

میرزا محمد جیحون (- 1301 ه. ق.) شاعری مدیحه سراست که همروزگار پادشاهی ناصرالدین شاه قاجار می‌زیسته است. وی در شهر یزد به جهان آمده و بخشی از دوران حیات خویش را در آن شهر به سر برده و در آنجا تشکیل عائله داده و نیز حکام و خوانین و اعیان آن شهر را ستوده است.

از بخش دیگر زندگانی جیحون در آذربایجان و تهران و قم و اصفهان و صفحات جنوب تا سواحل خلیج فارس و دریای عمان نشان می‌جوئیم که پیداست وجود ممدوحانی که وی درباره آنان مدیحه سرایی کرده در جای جای کشور، او را به سیر و گشت در این نقاط ملزم می‌ساخته است ولی بیشترین قسمت، از این بخش زندگانی جیحون در شهر کرمان می‌گذرد. چنانکه سالهای آخر عمر، در آن دیار رحل اقامت می‌افکند و هم آنجا بدرود جهان می‌گوید.

جیحون از ظل السطان فرزند ناصرالدین شاه لقب تاج الشعرایی یافته و از اشعار او آشکار است که حتی در پیش ممدوحان خویش، بدین لقب مفاخرت می‌جسته است:

داورا، چاکر دیهیم تو تاج الشعراست‌که خجل مانده ز اعطاف برون از شمرت

*** 14

محمد تقی متّقی امام جوادکه شد خلیل ورا ریزه خوار خوان عطا

در آن مقام که او گردد از جلال مقیم‌کند ز مصطبه‌اش جان کعبه کسب صفا

سکوت زاده اکثم ازو عجب نبودعجب بود که گمان کرد خویش را دانا

مخالفش کند ار تن ز صور اسرافیل‌برون نیاید ازو روز حشر نیز صدا

به طوف کعبه کویش دو صد چو ابراهیم‌بجای میش کند خویش را بلا به فدا

ندای حق چو شنفت و بجان اجابت کردبه سوی حق پسرش خلق را نمود ندا

*** 23

وهّاب هر دیهیم تو نهّاب هر اقلیم توآدم تو ابراهیم تو اندر سراندیب و منا

باشد مرا گر صد دهان و اندر دهانی صد زبان‌آن صد زبان با صد بیان نتوان سرودت یک ثنا

*** 35

شهی که از حجرالاسودش حرم عُمریست‌که بهر محل وی سنگ آستان کشدا

وزان حجر بود اسود که پیش درگاهش‌سیاه روئی از آن کاخ عرش سان کشدا

سلیل آدم و صد جد چو آدم خاکی‌ز کلک صنع بر این لوح خاکدان کشدا

در تهنیت عید قربان

*** 72

عید قربان بود وحاج به درک عرفات‌ما و کوی صنمی کش عرفات از غرفات

شور زمزم به سر حاج و خلیلی است مراکه زند جوش به چاه ذقنش آب حیات

حاج اگر در جمراتند بر جم شیطان‌تا مناسک را محرم شده اندر میقات