گلچین شعر حج صفحه 27

گر تو بپذیری زمن نصیحت‌از چاه برآئی به چرخ اعظم

*** 349

حرم آل رسول است تو را جای که هیچ‌دیو را راه نبوه است در این شهره حریم

سخن حجت بر وجه ملامت مشنوتا نمانی به قیامت خزی و خوار و ملیم

*** 380

کعبه جان خلق پیکر اوست‌حکمت ایزدی درو مهمان

گرد او گر طواف خواهی کردجان بشوی از پلیدی عصیان

*** 462

همی دشوارت آید کرد طاعت‌که بس خوش خواره و باکبر و نازی

ره مکه همی خواهی بریدن‌که با زادیّ و با مال و جهازی

مگر کاندر بهشت آئی به حیلت‌بدین اندوه تن را چون گدازی؟

گر این فاسد گمانت راست بودی‌بهشتی کس نبودی جز حجازی

*** 486

این گفت «اگر به خانه مکه درون شوی‌ایمن شوی از آتش اگر چند مجرمی»

وان گفت که «ت زقول شهادت عفو کنندگر تو گناه کارترین خلق عالمی»

رفتن به سوی خانه مکه است آرزوت‌زاندیشه دراز نشسته به ماتمی

وز بیم تشنگیّ قیامت به روز و شب‌در آرزوی قطر گکی آب زمزمی

سنائی

سنائی (463 یا 473 ه. ق- 535 ه. ق) حکیم ابوالمجد مجدود بن آدم از شاعران بزرگ قرن ششم. ابتدا به دربار غزنویان راه یافت و مسعود بن ابراهیم و بهرام شاه بن مسعود را مدح کرد و پس از سفر خراسان و ملاقات با مشایخ صوفیه از دربار شاهان چشم پوشید و عزلت اختیار کرد و سفری به مکه کرد و به سیاحت اغلب شهرها و به معاشرت با رؤسای صوفیه پرداخت و بحلقه ایشان در آمد. بعد از سفر مکه چندی در بلخ و سرخس و مرو و نیشابور زیست و در حدود سال 418 به غزنین بازگشت و تا پایان حیات در آنجا ماند از آثار او دیوان شعر است که شامل قصاید و غزلیات و مقطعات می‌باش. دیگر: حدیقه الحقیقه، سیر العباد الی المعاد، طریق التحقیق، کارنامه بلخ و مثنویهائی به نام عشقنامه، عقل نامه ... اشعار دوره اول شاعری سنائی تحت تأثیر سبک فرخی و مسعود سعد است و در دوره دوم که سنائی در عالم عرفان وارد شد مضامین مستقل و اشعار عارفانه دارد. سنائی را می‌توان نخستین غزلسرای عارف ایرانی دانست که افکار و اصطلاحات عرفانی را با مضامین عاشقانه آمیخته است.