نهج البلاغه: ترجمه عبدالمحمد آیتی صفحه 24

بر من تمام نمی کرد و خدا از عالمان پیمان نگرفته بود که در برابر شکمبارگی ستمکاران و گرسنگی ستمکشان خاموشی نگزینند، افسارش را بر گردنش می افکندم و رهایش می کردم و در پایان با آن همان می کردم که در آغاز کرده بودم. و می دیدید که دنیای شما در نزد من از عطسه ماده بزی هم کم ارج تر است.

چون سخنش به اینجا رسید، مردی از مردم (سواد) عراق برخاست و نامه ای به او داد.

علی (علیه السلام) در آن نامه نگریست. چون از خواندن فراغت یافت، ابن عباس گفت: یا امیرالمؤ منین چه شود اگر گفتار خود را از آنجا که رسیده بودی پی می گرفتی. فرمود: هیهات ابن عباس، اشتر خشمگین را آن پاره گوشت از دهان جوشیدن گرفت و سپس، به جای خود بازگشت. (1) ابن عباس گوید، که هرگز بر سخنی دریغی چنین نخورده بودم که بر این سخن که امیرالمؤ منین نتوانست در سخن خود به آنجا رسد که آهنگ آن کرده بود.

معنی سخن امام که می فرماید: (کراکب الصعبه إ ن اشنق لها خرم و ان اسلس لها تقحّم) این است، که اگر سوار، مهار شتر را بکشد و اشتر سر بر تابد بینی اش پاره شود و اگر با وجود سرکشی مهارش را سست کند، سرپیچی کند و سوارش نتواند که در ضبطش آورد. می گویند: (اشنق الناقه) زمانی که سرش را که در مهار است بکشد و بالا گیرد. (شنقها) نیز به همین معنی است و ابن سکیت صاحب اصلاح المنطق چنین گوید. و گفت: (اشنق لها) و نگفت: (اشنقها) تا در برابر جمله (اسلس لها) قرار گیرد گویی، امام (علیه