نهج البلاغه: ترجمه عبدالمحمد آیتی صفحه 248

هجوم آورند و لشکرهای گران به شهرهایشان روانه گردد و سراسر بلادشان در زیر سمّ ستوران کوبیده شود و گرداگرد مراتع و چراگاههایشان را فرو گیرند.

شریف رضی گوید:

من می گویم:

(دعق) به معنی (دق) است، یعنی کوبیدن. یعنی اسبها به سمهای خود زمینشان را فرو کوبند و (نواحر) به معنی متقابل است: روبروی یکدیگر. می گویند، (منازل بنی فلان تتناحر) یعنی، مقابل یکدیگر است.

کلام: 125

و من کلام له علیه السلام …

فِی مَعْنی الْخَوارِج لَمَا اءَنْکَرُوا تَحْکِیمَ الرَّجالِ، وَ یَذُمُّ فِیِه اءَصْحابَهُ فِی التَّحْکِیمِ، فَقالَ عَلَیْهِ السَّلامُ:

إ نّا لَمْ نُحَکِّمِ الرِّجالَ، وَ إِنَّما حَکَّمْنا الْقُرْآنَ، هذَا الْقُرْآنُ إِنَّما هُوَ خَطُّ مَسْطُورٌبَیْنَ الدَّفَّتَیْنِ، لا یَنْطِقُ بِلِسانٍ، وَ لا بُدَّ لَهُ مِنْ تَرْجُمانٍ، وَ إِنَّما یَنْطِقُ عَنْهُ الرِّجَالُ، وَ لَمّا دَعانَا الْقَوْمُ إ لَی اءَنْ نُحَکِّمَ بَیْنَنَا الْقُرْآنَ لَمْ نَکُنِ الْفَرِیقَ الْمُتَوَلِّیَ عَنْ کِتابِ اللَّهِ سُبْحَانَهُ وَ تَعَالَی، وَ قَدْ قالَ اللَّهُ سُبْحَانَهُ: فَإ نْ تَنازَعْتُمْ فِی شَیْءٍ فَرُدُّوهُ إ لَی اللّ هِ وَالرَّسُولِ فَرَدُّهُ إ لَی اللَّهِ اءَنْ نَحْکُمَ بِکِتابِهِ، وَرَدُّهُ إ لَی الرَّسُولِ اءَنْ نَأْخُذَ بِسُنَّتِهِ، فَإ ذا حُکِمَ بِالصِّدْقِ فِی کِتابِ اللَّهِ فَنَحْنُ اءَحَقُّ النّاسِ بِهِ، وَ إ نْ حُکِمَ بِسُنَّهِ رَسُولِ اللَّهِ صَلّی اللّهُ عَلَیهِ وَ آلِه فَنَحْنُ اءَحَقُّ النَّاسِ وَ اءَوْلاهُمْ بِهِ.

وَ اءَمّا قَوْلُکُمْ: لِمَ جَعَلْتَ بَیْنَکَ وَ بَیْنَهُمْ اءَجَلاً فِی التَّحْکِیمِ؟ فَإِنَّما فَعَلْتُ ذلِکَ لِیَتَبَیَّنَ الْجاهِلُ، وَ یَتَثَبَّتَ الْعالِمُ، وَ لَعَلَّ اللَّهَ اءَنْ یُصْلِحَ فِی هَذِهِ الْهُدْنَهِ اءَمْرَ هَذِهِ الْاءُمَّهِ، وَ لا تُؤْخَذَ بِاءَکْظامِها، فَتَعْجَلَ عَنْ تَبَیُّنِ الْحَقِّ، وَ تَنْقادَ لِاءَوَّلِ الْغَیِّ.

إ نَّ اءَفْضَلَ النَّاسِ عِنْدَ اللَّهِ مَنْ کانَ الْعَمَلُ بِالْحَقِّ اءَحَبَّ إ لَیْهِ وَ إ نْ نَقَصَهُ وَ کَرَثَهُ مِنَ الْبَاطِلِ وَ إ نْ جَرَّ