حج نیکان : آیت الله علی احمدی‌میانجی صفحه 61

زیارتگاه‌های مکه‌

روز دوم یا سوم ورود به مکه بود که به زیارت قبر حضرت خدیجه 3 و حضرت ابی‌طالب و حضرت عبدالمطلب و عبدمناف و قاسم، پسر رسول خدا (ص) رفتیم. ابتدا وارد قبرستان عمومی مکه شدیم که غسالخانه دارد و دیوارهایش را سفید کرده‌اند و اطراف آن دیوار دارد و در وسط هم چند قبر، دیوار کوتاهی دارد مانند قبر عبدالله بن زبیر و ... و این قبرستان «مقبره معلّی» نام دارد.

این قبرستان را نهرها به طول کنده‌اند و اطراف آن را با سنگ کار کرده‌اند، مرده‌ها را آنجا قرار داده و می‌چینند و پس از تمام شدن، روی نهر را می‌پوشانند پس از مدتی که گوشت‌ها بپوسد آن را باز می‌کنند و استخوان‌ها را جمع کرده در یک گودی می‌ریزند و خالی می‌کنند بعد مرده را آنجا به همان نحو دفن می‌نمایند (ولی تفصیل دفن را نمی‌دانیم چگونه است، ما فقط نهرها را خالی شده دیدیم و استخوان‌ها را که در می‌آوردند از دور دیدیم و مجموع استنباط ما همین بود که نوشتم). قبرستان به قدری خشن و دور از عاطفه بود که اصلًا گریه یا تأثر از تشییع‌کنندگان و یا بازماندگان ندیدیم، من از مردن در مکه وحشت کردم و از خدا خواستم که در آنجا نمیرم.

از قبرستان رد شدیم از زیر پل «خیابان حجون» رد شدیم و به قبرستان «شعب ابی‌طالب» وارد شدیم که یک