- پیشگفتار 1
- در تهذیب نفس درنگ روا نیست! 8
- از ابراهیم و اسماعیل برایت بگویم 12
- از شوق زیارت بگو! 15
- با همسر و فرزندان چگونهای؟ 17
- آیا به دیدن اقوام و آشنایان و همسایگان رفتهای؟ 20
- چرا عازم زیارت خانه خدا شدهای؟ 25
- بار نخست است که به زیارت کعبه میروی؟ 28
- درباره آثار حج از زائران خانه خدا چه شنیدهای؟ 30
- با چه کسانی به زیارت میروی؟ 33
- در کاروان حج چه کسانی را دیدهای؟ 36
- با روحانی کاروان دیدار داشتهای؟ 38
- دوست داری همسفران درباره تو چه بگویند؟ 41
- آیا به ایام پس از بازگشت اندیشیدهای؟ 43
- در میقات چگونهای؟ 46
- در دیار وحی به نظاره ایستادهای! 48
- اینک از رسول خدا (ص) چه به یاد میآوری؟ 53
- آیا انصار را میشناسی؟ 62
- زائران مسلمان را مینگری که از همه سوی جهان گرد هم آمدهاند! 64
- در طواف چه میجویی؟ 72
- از کجا آمدهای؟ 78
- در میقات کیستی؟ 82
- آیا مایلی زائر نمونه خانه خدا شناخته شوی؟ 84
- در سعی صفا و مروه به چه میاندیشی؟ 87
- شکوه نماز جماعت به یاد ماندنی است! 89
- در بازار مکه آمدهای! 94
- واینجا «عرفات» است! 97
- همراه با آفتاب در منا! 103
- به سوی کعبه میشتابی حاجی! 105
- واینجا شهر پیامبر است! 111
- اشاره 115
- از دستپروردگانِ پیامبر چه میدانی؟ 115
- 1. ابوذر غفاری 115
- 2. بادیهنشین 117
- 3. روغنفروش 118
- 4. سعدبن ربیع 120
- وهماکنون در برابر روشنای بقیع هستی! 121
- با حاجیان گفتوگو داشتهای؟ 125
- بازگشت دشوار است! 127
- در سفر حج چه کسانی را به یاد آوردهای؟ 128
- پس از حج چگونهای؟ 129
- کتابنامه 133
که به تو ستم کرده، درمیگذری و چون چنین کردی، خداوند عزوجل در برابر آنها پشتیبان تو خواهد بود.(1)
درباره حقوق مردم در اسلام باید گفت که این حقوق دوجانبه است: همانگونه که دیگران در برابر ما وظیفههایی دارند، ما نیز در برابر آنان وظیفههایی بر دوش داریم که باید انجام داد. در این هنگام که قصد زیارت کردهای، آیا به حقوق مردم یا وظیفههای خویش در مقابل آنان اندیشیدهای؟ آیا حقی از حقوق مردم بر گردنت نمانده یا به کسی جفایی نکردهای؟ دیدارهایی که برای خداحافظی انجام میشود، ممکن است جبرانکننده کاستیهای اخلاقی باشد.
امام علیبن ابیطالب (ع)، در حدیث زیر به حقوق متقابل مردم اشاره دارند:
ثُمَّ جَعَلَ سُبْحَانَهُ مِنْ حُقُوقِهِ حُقُوقاً افْتَرَضَهَا لِبَعْضِ النَّاسِ عَلَی بَعْضٍ فَجَعَلَهَا تَتَکَافَأُ فِی وُجُوهِهَا وَ یُوجِبُ بَعْضُهَا بَعْضاً وَ لا یُسْتَوْجَبُ بَعْضُهَا إِلَّا بِبَعْض. (2)
آنگاه خداوند سبحان از جمله حقوق خویش، حقوقی را میان بندگان بر یکدیگر واجب فرمود و آن
1- ر. ک: بحارالانوار، ج 74، ص 100.
2- نهجالبلاغه، خطبه 216.