حج و بیداری اسلامی در اندیشه امام خمینی قدس‌سره صفحه 51

راستای بیداری اسلامی تحلیل‌پذیر است.

از نظر امام خمینی (رحمه الله) ، داشتن هدفی مشترک، یکی از روش‌های ایجاد همبستگی است. (1)در جریان حج، هدف‌های دینی و مناسکی زائران مشترک است؛ همه زائران، اعمال و مناسکی یکسان را در زمان و مکانی یکسان انجام می‌دهند که این امر، زمینه مناسبی برای ایجاد هم‌گرایی است.

بنابراین، امام خمینی (رحمه الله) ، با استفاده از همگرایی مناسکی، سعی در تقویت همگرایی سیاسی و اجتماعی دارد.

البته رابطه بیداری اسلامی و همبستگی رابطه‌ای دوسویه است. از سویی بدون همبستگی، حرکت بیداری اسلامی، کند یا متوقف خواهد شد و از سوی دیگر، یکی از مهم‌ترین نتایج بیداری اسلامی همبستگی است که از فلسفه‌های مهم حج است.

امام خمینی (رحمه الله) نیز نهضت و قیام را منشأ وحدت (2)و وحدت را حاصل قیام و انقلاب می‌دانستند. (3)

6. ایجاد اعتماد به نفس و روحیه مبارزه‌طلبی

بیداری اسلامی، جنبشی فراگیر و دامنه‌داری است که البته در مسیرش سختی‌ها و موانع بسیاری وجود دارد. آغاز این حرکت و ثبات قدم در آن، با وجود مشکل‌های بسیار و مشاهده ظهور قدرت و تمدن دشمن استکباری، به روحیه و اعتماد به نفس کاملی نیاز

1- ر. ک: وحدت از دیدگاه امام خمینی \ تبیان، دفتر پانزدهم ، صص۶٩ - ٧۴
2- ر. ک: صحیفه نور، ج۵، ص۴٨
3- ر. ک: همان، ج١٠، ص٨۶؛ ج١۶، ص١٢.