حج و بیداری اسلامی در اندیشه امام خمینی قدس‌سره صفحه 85

خالق جشن بگیرد.

امام (رحمه الله) که فقیهی عارف و استاد اخلاق حوزه علمیه بود، گذشته از اینکه همچون حکیمی فرزانه، معارف حج را تبیین کرد و مانند سیاست‌مداری کاردان، به تحلیل سیاسی و اجتماعی حج پرداخت، جنبه‌های اخلاقی و معنوی حج را نیز با ظرافت و بیانی زیبا اظهار داشت و همواره زائران را به رعایت آنها سفارش کرد. (1)

ب) شخصیت عرفانی امام خمینی (رحمه الله) و حج

برای فهم دیدگاه عرفانی امام خمینی (رحمه الله) نسبت به حج، باید به شخصیت عرفانی ایشان توجه کرد.

امام (رحمه الله) در هر رشتۀ علمی، تحت تأثیر مکتب عرفانی بود؛ به عبارت دیگر، شاکلۀ تفکر امام (رحمه الله) ، از طریق اندیشه‌های عرفانی ساخته شده است. به همین دلیل، دیدگاه امام به جهان، انسان، علوم، فقه، اقتصاد و به سیاست و هنر، دیدگاهی عرفانی است. این موضوع، در گفتار و رفتار و آثار به جا مانده از ایشان، به خوبی آشکار است. (2)

امام خمینی (رحمه الله) ، از جمله عارفان راستینی بود که عرفان نظری و عملی را به هم آمیخت و مبانی عمیق نظری، برهانی و فلسفی برای آن تبیین کرد. از این‌رو، امام خمینی (رحمه الله) ، عارفی همه‌جانبه بود که عرفانش سبب گوشه‌گیری صوفیانه و مانع از حضور و فعالیت