در ملکوت حج صفحه 17

همچنان که از مضمون آیه‌های بالا برمی‌آید، خداوند با ما معیّت دارد. بدیهی است که این معیّت با مرکز وجود انسان، یعنی قلب می‌باشد. آنچه برداشت پیش گفته را تأیید می‌کند، تصریحی است که در بسیاری از روایت‌ها بر این معنا شده است. از جمله این روایت‌ها حدیثی است از امام صادق(ع) که فرمود: «الْقَلْبُ حَرَمُ اللهِ فَلا تُسْکِنْ حَرَمَ اللهِ غَیْرَ اللهِ» (1)؛ «قلب حرم خدا است غیر او را در قلبت جا مده».

امام صادق آن بحر حقایق چنین در وصف دل بودست ناطق

که دل تنها حرم باشد خدا را پس اندر وی مده جا، ماسوا را

بود این نکته تخم رستگاری که باید در زمینِ دل بکاری

پس اندر حفظ وی کن دیده‌بانی

که تا گردد ضمیرت آسمانی (2)

حضرت علی(ع) نیز فرمودند:

قُلوبُ الْعِبادِ الطّاهِرةُ مَواضِعُ نَظَرِ اللهِ سُبحانَه، فَمَنْ طَهَّرَ قَلْبَه نَظَرَ الَیهِ. (3)

دل‌های پاک بندگان جایگاه‌های نظر و توجّه خداوند است، پس هرکه دلش را پاک گرداند، خداوند به او نظر کند.

مولوی هم در این باره زیبا گفته است که: (4)

کعبه هر چندی که خانه برّ اوست خلقت من نیز خانه سرّ اوست

1- بحارالانوار، ج 67، ص 25 باب 43
2- حسن زاده آملی، دفتر دل، باب هفتم
3- عبدالواحد تمیمی آمدی، غرر الحکم، حکمت 3743
4- مثنوی معنوی، دفتر دوم، ابیات 2245 و 2246.