- مقدمه 1
- فصل اول اسرار ارض 5
- اشاره 5
- اسرار ارض 5
- 1. ما از جنس خاک (زمین) هستیم 5
- 2. زمین گهواره موجودات 6
- 3. زمین منشأ رزق ماست 7
- 4. خشوع زمین 7
- 5. تاریخ، شاهد جاودانه زمین 8
- 6. آخرین منزل دنیایی 8
- 8. زمین بستر مسجد 9
- 7. خبر دادن از قیامت 9
- 9. مسجد خانه خدا است 11
- 10. کعبه 14
- 1. دل خانه خدا 16
- اشاره 16
- فصل دوم تعریف دل 16
- 2. عرش دل 19
- 3. قلب (دل)، فرمانروای جسم 20
- 5. ایمان قلبی 22
- 4. قلب، منشأ اخلاق 22
- 6. رجوع قلبی به سوی خداوند 23
- 8. فساد قلب 24
- 7. قلب و نزول واردات غیبی 24
- 9. کشور دل 26
- اشاره 28
- 10. اوصاف دل سالم 28
- الف) نور دل 29
- ب) بیداری مدام 30
- ج) طلب آب حیات 31
- د) آه دل 33
- ه) اجابت دعا 34
- فصل سوم اسرار اداب حج 36
- اشاره 36
- اشاره 36
- 1. استطاعت 36
- نشانههای استطاعت 38
- الف) توبه صادق 38
- اشاره 38
- ب) هجرت 39
- ج) شوق دیدار 41
- د) سفر آخرت 45
- 2. احرام 48
- اشاره 50
- 3. مقام تلبیه 50
- الف) احرام درد و نیاز 51
- ب) وارستگی کامل 52
- 4. طواف 53
- 5. مقام ابراهیم 61
- 6. سعی بین صفا و مروه 64
- 7. تقصیر 67
- 8. صحرای عرفات 68
- 9. وقوف در مشعر 73
- 10. منا (قربانگاه عاشقان) 77
- 11. رمی جمرات 80
- 12. احرام ربوبی 81
- 13. ورود به مدینه 85
- 14. زیارت حضرت زهرا 3 90
- 15. زیارت ائمه بقیع 92
- 1. یاد مرگ 95
- فصل چهارم آثار معنوی حج 95
- اشاره 95
- 2. مراقبه و محاسبه 97
- 3. محبت خدا در دل داشتن 98
- 4. علاقه به نماز شب 100
- 5. کمک به نیازمندان 103
- 6. خلوت نشینی 105
- 7. پرهیز از دنیا طلبی 107
- 8. دوری از حرص 110
- 9. بدی را با خوبی پاسخ دادن 112
- 10. سخاوت و ایثار 115
- 11. صبر و شکیبایی 120
- 12. امر به معروف و نهی از منکر 123
- 13. یاد قیامت 127
- 14. انس با قرآن 130
- 15. اعتدال 133
- 16. همنشین خوب 136
- اشاره 138
- فصل پنجم نامه نیایش 138
- نیایش رمضان 148
- نجوا 152
- فهرست منابع 172
خوشا آنان که پیش از توانایی مادی، زمینههای معنوی حج را در خود ایجاد میکنند و روزهایی را در خلوت و گوشهنشینی سپری میکنند تا بر ظرفیت روحانی و قابلیت روانی خود بیفزایند. به هنگام عزیمت، جانب کعبه معبود نیز مرغ جانشان سبکبال به آشیانه حضور پرواز میکند و صد البته این سبکباری به دست نمیآید مگر آنکه زنجیر وابستگیها را پاره کنیم و با توبه صادق و نصوح از رفتار گذشته باز گردیم. همچنین از غفلت و دل مشغولیهای بینتیجه دنیا رها شویم و با آب دیده در سحرها و آه آتشین نیمه شب دل را از گناهان ریز و درشت بشوییم؛ ریشه دلبستگیها را بخشکانیم و خلعت خضوع و خشوع را آرایه جان کنیم و هر چه غیر خدا است، بر خود حرام گردانیم.
هرکس که هوای کوی دلبر دارد از سر بنهد هر آنچه در سر دارد
ورنه به هزار چله ار بنشیند سودش ندهد که نفس کافر دارد
خوشا حاجیانی که توفیق توبه خالص پیدا کردهاند و از هر چه غیر خدا بریدهاند. کسانیکه راه ورود اغیار بر دل بستهاند، و قلبشان پیوسته با یاد محبوب آباد و از همه تعلّقات آزاد است. آنان ذکر همیشگی امام سجاد(ع) را زمزمه میکنند؛ «مولایَ بِذکْرِک عاشَ قَلْبی» (1)، «الهی ... أَذِقْنی بَرْدَ عَفْوِک و حَلاوَةَّ ذِکْرِکَ» (2). آنچه در این نوشتار میخوانید، بیان اسرار حج از زبان گویا و نورانی اهل بیت(ع) است. همچنین به بازتاب
1- محمد بن حسن طوسی، مصباح المتهجد، ص 590
2- همان، ص 831.