- مقدمه 1
- فصل اول اسرار ارض 5
- اشاره 5
- 1. ما از جنس خاک (زمین) هستیم 5
- اسرار ارض 5
- 2. زمین گهواره موجودات 6
- 3. زمین منشأ رزق ماست 7
- 4. خشوع زمین 7
- 5. تاریخ، شاهد جاودانه زمین 8
- 6. آخرین منزل دنیایی 8
- 8. زمین بستر مسجد 9
- 7. خبر دادن از قیامت 9
- 9. مسجد خانه خدا است 11
- 10. کعبه 14
- فصل دوم تعریف دل 16
- 1. دل خانه خدا 16
- اشاره 16
- 2. عرش دل 19
- 3. قلب (دل)، فرمانروای جسم 20
- 5. ایمان قلبی 22
- 4. قلب، منشأ اخلاق 22
- 6. رجوع قلبی به سوی خداوند 23
- 7. قلب و نزول واردات غیبی 24
- 8. فساد قلب 24
- 9. کشور دل 26
- اشاره 28
- 10. اوصاف دل سالم 28
- الف) نور دل 29
- ب) بیداری مدام 30
- ج) طلب آب حیات 31
- د) آه دل 33
- ه) اجابت دعا 34
- اشاره 36
- اشاره 36
- فصل سوم اسرار اداب حج 36
- 1. استطاعت 36
- اشاره 38
- الف) توبه صادق 38
- نشانههای استطاعت 38
- ب) هجرت 39
- ج) شوق دیدار 41
- د) سفر آخرت 45
- 2. احرام 48
- اشاره 50
- 3. مقام تلبیه 50
- الف) احرام درد و نیاز 51
- ب) وارستگی کامل 52
- 4. طواف 53
- 5. مقام ابراهیم 61
- 6. سعی بین صفا و مروه 64
- 7. تقصیر 67
- 8. صحرای عرفات 68
- 9. وقوف در مشعر 73
- 10. منا (قربانگاه عاشقان) 77
- 11. رمی جمرات 80
- 12. احرام ربوبی 81
- 13. ورود به مدینه 85
- 14. زیارت حضرت زهرا 3 90
- 15. زیارت ائمه بقیع 92
- 1. یاد مرگ 95
- فصل چهارم آثار معنوی حج 95
- اشاره 95
- 2. مراقبه و محاسبه 97
- 3. محبت خدا در دل داشتن 98
- 4. علاقه به نماز شب 100
- 5. کمک به نیازمندان 103
- 6. خلوت نشینی 105
- 7. پرهیز از دنیا طلبی 107
- 8. دوری از حرص 110
- 9. بدی را با خوبی پاسخ دادن 112
- 10. سخاوت و ایثار 115
- 11. صبر و شکیبایی 120
- 12. امر به معروف و نهی از منکر 123
- 13. یاد قیامت 127
- 14. انس با قرآن 130
- 15. اعتدال 133
- 16. همنشین خوب 136
- اشاره 138
- فصل پنجم نامه نیایش 138
- نیایش رمضان 148
- نجوا 152
- فهرست منابع 172
خدا شریک قرار دادند.
کَذَلِکَ یَطْبَعُ اللهُ عَلی قُلُوبِ الْکَافِرِینَ(اعراف: 101)
خداوند این چنین دلهای کافران را مهر خواهد زد.
فَإِنَّهَا لا تَعْمَی الأَبْصَارُ وَلَکِن تَعْمَی الْقُلُوبُ الَّتِی فِی الصُّدُورِ(حج: 46)
کافران از چشم سر کور نیستند؛ لیکن چشم باطن و دیده دل آنها کور است.
پس این دل که مرکز همه اعضا و جوارح است باید با عالم غیب در تماس باشد و اصل دین زمانی در قلب استقرار مییابد که این ارتباط برقرار شود.
جناب مولوی خوش گفته است که:
تا روم من سوی خلوت در نماز پرسم این احوال از دانای راز
خوی دارم در نماز آن التفات معنی قرّة عینی فی الصّلاة
روزن جانم گشادهست از صفا میرسد بیواسطه نامه خدا
نامه و باران و نور از روزنم میفتد در خانه ام، از معدنم
دوزخ است آن خانه کان بیروزن است اصل دین ای بنده روزن کردن است (1)
بنابراین قلب همه چیز است. هم از این روست که در قرآن آمده:
رَبَّنَا لَا تُزِغْ قُلُوبَنَا بَعْدَ إِذْ هَدَیْتَنَا(آل عمران: 8)
خداوندا! ما را به باطل میل مده پس از آنکه به حق هدایت فرمودی.
1- مثنوی معنوی، دفتر سوم، ابیات 2400 2404.