- مقدمه 1
- فصل اول اسرار ارض 5
- اسرار ارض 5
- اشاره 5
- 1. ما از جنس خاک (زمین) هستیم 5
- 2. زمین گهواره موجودات 6
- 3. زمین منشأ رزق ماست 7
- 4. خشوع زمین 7
- 5. تاریخ، شاهد جاودانه زمین 8
- 6. آخرین منزل دنیایی 8
- 8. زمین بستر مسجد 9
- 7. خبر دادن از قیامت 9
- 9. مسجد خانه خدا است 11
- 10. کعبه 14
- 1. دل خانه خدا 16
- فصل دوم تعریف دل 16
- اشاره 16
- 2. عرش دل 19
- 3. قلب (دل)، فرمانروای جسم 20
- 5. ایمان قلبی 22
- 4. قلب، منشأ اخلاق 22
- 6. رجوع قلبی به سوی خداوند 23
- 8. فساد قلب 24
- 7. قلب و نزول واردات غیبی 24
- 9. کشور دل 26
- اشاره 28
- 10. اوصاف دل سالم 28
- الف) نور دل 29
- ب) بیداری مدام 30
- ج) طلب آب حیات 31
- د) آه دل 33
- ه) اجابت دعا 34
- اشاره 36
- اشاره 36
- فصل سوم اسرار اداب حج 36
- 1. استطاعت 36
- نشانههای استطاعت 38
- الف) توبه صادق 38
- اشاره 38
- ب) هجرت 39
- ج) شوق دیدار 41
- د) سفر آخرت 45
- 2. احرام 48
- اشاره 50
- 3. مقام تلبیه 50
- الف) احرام درد و نیاز 51
- ب) وارستگی کامل 52
- 4. طواف 53
- 5. مقام ابراهیم 61
- 6. سعی بین صفا و مروه 64
- 7. تقصیر 67
- 8. صحرای عرفات 68
- 9. وقوف در مشعر 73
- 10. منا (قربانگاه عاشقان) 77
- 11. رمی جمرات 80
- 12. احرام ربوبی 81
- 13. ورود به مدینه 85
- 14. زیارت حضرت زهرا 3 90
- 15. زیارت ائمه بقیع 92
- 1. یاد مرگ 95
- فصل چهارم آثار معنوی حج 95
- اشاره 95
- 2. مراقبه و محاسبه 97
- 3. محبت خدا در دل داشتن 98
- 4. علاقه به نماز شب 100
- 5. کمک به نیازمندان 103
- 6. خلوت نشینی 105
- 7. پرهیز از دنیا طلبی 107
- 8. دوری از حرص 110
- 9. بدی را با خوبی پاسخ دادن 112
- 10. سخاوت و ایثار 115
- 11. صبر و شکیبایی 120
- 12. امر به معروف و نهی از منکر 123
- 13. یاد قیامت 127
- 14. انس با قرآن 130
- 15. اعتدال 133
- 16. همنشین خوب 136
- اشاره 138
- فصل پنجم نامه نیایش 138
- نیایش رمضان 148
- نجوا 152
- فهرست منابع 172
پایش را میبوسد، گاهی دامن او را میگیرد، گاهی خود را به او میچسباند. گاهی گریه میکند و گاهی او را به اعزّ اشخاص پیش او قسم میدهد. گاهی تضرع مینماید که بلکه او را از مهلکه نجات دهد. خصوصاً اگر کسی باشد که انسان بداند غیر از او ملجأ و پناهی نیست، ببین تا فرمان استخلاص نگرفته از خدمت او بر میگردد؟
«لا وَ رَبّ الْکَعْبه»
در امورات دنیویه، انسان چنین است. و امّا بالنسبه به عذاب اخروی چون نسیه است، هیچ در فکر این مطالب نیست، حجّاج دروغی قدری میدوند دور کعبه، بعد میروند به تماشای سنگها و بازارها و دیوارها. (1) آری حاجی گرامی! باید قدر فرصتهای حج را بدانید. به ویژه در طواف کعبه قلب را عاشقانه تسلیم خدا کنید. بوسیدن حجرالاسود، لمس خال سویدای یار است، نکند لب بر حجر بگذاری و دل تسلیم خدا نکنی. امام صادق(ع) فرمود:
وَاسْتَلِمِ الْحَجَرَ رِضاً بِقِسْمَتِه وَ خُضوعاً لِعِزَّتِه. (2)
حجر الاسود را با رضا به قسمت او و خضوع در برابر عزّت او استلام کن.
ملا محسن کاشانی در حقیقت استلام حجرالاسود مینویسد:
استلام حجرالاسود، به منزله دست راست خداست. پیامبر خدا(ص) فرمودهاند: به استلام رکن بپردازید که مانند دست راست خداست که با بندگان خود، مانند بندهای که با مولای خود
1- محمد بهاری همدانی، تذکرة المتقین، ص 90 و 91
2- مصباح الشریعة، ص 90.