گلواژه‌های حج و عمره صفحه 179

پای درآوردند. پیامبر گرامی دستور دادند که سپاه عقب‌نشینی کند و اردوگاه خود را در نقطه‌ای که از تیررس دشمن دورتر باشد قرار دهد. سلمان فارسی- که مسلمانان از تدابیر نظامی وی در جنگ خندق نتیجه گرفته بودند- به پیامبر صلی الله علیه و آله پیشنهاد کرد که با نصب منجنیق، دژِ دشمن را سنگ‌باران کنند. منجنیق در آن روز، کار توپخانه را انجام می‌داد.

افسران اسلام با راهنمایی سلمان، منجنیق را نصب کرده و نزدیک به 20 روز، برج‌ها و داخل دژ را سنگباران کردند، ولی دشمن در برابر این عملیات حاد جنگی ساکت ننشسته، به تیراندازی خود ادامه داد و از این راه، آسیب‌هایی به سپاهیان اسلام رسانید. برای تسلیم شدن دشمن، لازم بود حملات به صورت همه جانبه صورت پذیرد. هم زمان با نصب منجنیق و پرتاب سنگ، قرار شد برای شکافتن دیوار از ارابه‌های جنگی استفاده کنند و با شکافْ در دیوار دژ، ورود سپاه اسلام به داخل آن عملی گردد، ولی شکافتن دیوار با مشکل بزرگی روبرو بود، زیرا تیر از برج‌ها و سایر نقاط دژ مانند رگبار بر سر واحدهای سپاه اسلام می‌ریخت و کسی را یارای نزدیک شدن به دیوار نبود. پیامبر صلی الله علیه و آله در این نبرد تمام شیوه‌های نظامی از مادی و معنوی را به کار برد، ولی تجربه ثابت کرد که گشودن دژ به فعالیت و صبر و شکیبایی نیاز داشت، در صورتی که شرایط فعلی و امکانات ارتش اسلام اجازه توقف بیش از اندازه در منطقه «طائف» را نمی‌داد، زیرا:

اولًا: در طی مدت محاصره، سیزده نفر از مسلمانان کشته شده بودند، که هفت نفر از آنان از قریش و چهار نفر از انصار و یک نفر از قبیله دیگر بود.

ثانیاً: ماه شوال در حال سپری شدن بود و ماه ذی‌القعده فرا می‌رسید، که جنگ و نبرد در آن ماه از نظر ملت عرب حرام بود.

اسلام هم بعدها این سنت صالح را تأیید نمود از این رو برای حفظ این سنت لازم بود که هر چه زودتر محاصره برچیده شود.

ثالثاً: مراسم حج نزدیک بود و نظارت بر مراسم حج در آن سال بر عهده مسلمانان بود، زیرا پیش از آن، مراسم حج زیر نظر مشرکان مکه اداره می‌شد، مضافاً این که موسم حج بهترین فصل برای تبلیغ اسلام و بیان حقیقت آیین توحید به شمار می‌رفت.

با توجه به این شرایط پیامبر صلی الله علیه و آله محاصره طائف را ترک گفت و همراه سپاه خود به جعرانه که محل حفاظت غنایم جنگی و اسیران بود، حرکت کرد. (1)

1- فروغ ابدیت، ج 2، صفحه‌های 364- 360.