گلواژه‌های حج و عمره صفحه 227

و به ترتیب، دیگران طی زمان‌های مختلف، حدود آن را ترمیم کردند. در هر صورت، حدود حرم در حال حاضر، همان نقطه‌هایی است که علاوه بر علامت و نشانه، مورد قبول و پذیرش علمای بزرگوار اسلام است. امید است خداوند به همه توفیق زیارت خانه اش را نصیب فرماید.

19

أ

حُدیبیه‌

یکی از اماکن متبرکه اطراف مکّه مکرمه که به عنوان «حدود حرم» به شمار می‌آید حدّ حدیبیّه است که از جانب غرب، اندکی به جانب شمال، قریه ای است به نام حدیبیّه شمیسی که در کنار راه سابق جدّه، در فاصله 48 کیلومتری واقع شده است و پیامبر صلی الله علیه و آله حدود 20 روز در این منطقه بوده‌اند. (1) سال ششم هجرت، پیامبر صلی الله علیه و آله در رؤیای شیرینی دیدند که مسلمانان در مسجدالحرام مشغول انجام مراسم خانه خدا هستند. خواب خود را برای یاران خویش نقل نمودند، و این را به فال نیک گرفتند که مسلمانان به همین زودی‌ها به آرزوی دیرینه خود خواهند رسید. (2) چیزی نگذشت که برای مسلمانان دستور آمد که آماده عمره شوند و از قبایل مجاور که هنوز به حال شرک باقی بودند دعوت کرد که با مسلمانان هم سفر شوند. از این رو این خبر در همه نقاط عربستان انتشار یافت که مسلمانان در ماه «ذی القعده» به سوی مکه حرکت می‌کنند و مراسم عمره را انجام می‌دهند. (3) ابعاد معنوی و اجتماعی این سفر عمره

این سفر مزایای زیادی داشت که به برخی از آنها اشاره می‌شود:

1- قبایل مشرک عرب تصور می‌کردند که پیامبر با تمام عقاید و مراسم ملّی و مذهبی آنان حتی فریضه حج و عمره که یادگار نیاکان آنان بوده، مخالف است.

1- قبل از حج بخوانید، ص 77، ادعیه و آداب حرمین شریفین، ص 429.

2- فروغ ابدیت، ج 3، ص 183

3- مجمع البیان، ج 9، ص 126.