گلواژه‌های حج و عمره صفحه 284

تفسیر آیه

مفسرین غالباً در زمینه آیه شریفه معتقدند ... «فَمَنْ فَرَضَ فِیهِنَّ الْحَجَّ فَلَا رَفَثَ وَلَا فُسُوقَ وَلَا جِدَالَ فِی الْحَجِّ» این سه در بردارنده جمیع محرمات احرام است.

فخر رازی در توضیح این سخن می‌گوید: حکمت این‌که خداوند این الفاظ سه گانه را بدون کم و زیاد ذکر کرده، این است که در علوم عقلی ثابت شده که در انسان قوای چهارگانه وجود دارد:

1- قوه شهوانیه بهیمیه

2- قوه غضبیه سبعیه

3- قوه وهمیه شیطانیه

4- قوه عقلیه ملکیه

و غرض از همه عبارات غلبه بر سه قوه نخست است، پس قول خداوند(فلا رفث) اشاره بر غلبه بر قوه شهوانیه است(ولا فسوق) اشاره بر غلبه بر قوه غضبیه که موجب تمرد و خشم می‌شود(ولاجدال) اشاره به قوه وهمیه است که انسان را وادار به جدال در ذات خداوند، صفات، افعال، احکام و اسماء او می‌کند و این قوه محرک انسان برای درگیری و مخاصمه با مردم در هر چیزی است، حال که منشأ آن در این سه امر محصور گردید، لذا فرمود: «لا رَفَثَ وَ لا فُسُوقَ وَ لا جِدالَ فِی الْحَجِّ»، یعنی هر کس معرفت و محبت خدا را دارد باید که این امور در او نباشد و مقصد نهایی این آیات اسرار گرانبهایی است که عاقل نباید از آنها غافل باشد. (1) 3

أ

رُکن یمانی‌

این رکن، در زاویه جنوبی خانه کعبه و قبل از رکن حجرالاسود می‌باشد. از این جهت به آن یمانی می‌گویند که به سمت یمن است. (2) روایات در فضیلت و شرافت این رکن بسیار است، در روایات زیادی

1- نگرشی اجتماعی به کعبه از دیدگاه قرآن، سید محمد حسینی کشکوئیه، به نقل از التفسیر الکبیر، ج 5، ص 182- 183.

2- و ذکر السهیلی شیئاً من سبب تسمیة الرکن الیمانی، لانه قال: واما الرکن الیمانی فسمی بالیمانی فیما ذکر القتبی: لان رجلًامن الیمن بناه اسمه ابَیّ بن سالم وانشد: