گلواژه‌های حج و عمره صفحه 296

می‌روید، آنان می‌شنوند و جواب شما را می‌دهند و هنگامی که بعد از طلوع خورشید به زیارت اموات بروید می‌شنوند، لکن جواب شما را نمی‌دهند.»

3- امام موسی کاظم علیه السلام فرمودند: «مَنْ لَمْ یَسْتَطِعْ أَنْ یَزُورَ قُبُورَنَا فَلْیَزُرْ قُبُورَ صُلَحَاءِ إِخْوَانِنَا (1)

؛ هر کس نمی‌تواند به زیارت قبر ما بیاید پس قبر صلحا را زیارت کند.

4- امام علی علیه السلام فرمودند: «زُورُوا مَوْتَاکُمْ فَإِنَّهُمْ یَفْرَحُونَ بِزِیَارَتِکُمْ وَ لْیَطْلُبْ أَحَدُکُمْ حَاجَتَهُ عِنْدَ قَبْرِ أَبِیهِ وَ عِنْدَ قَبْرِ أُمِّهِ بِمَا یَدْعُو لَهُمَا (2)

؛ به زیارت اموات بروید، زیرا آنان به زیارت شما خوشحال می‌شوند و درخواست نمایید حاجت خود را در کنار قبر پدر و مادر بعد از دعا کردن بر آنان.

4

أ

زیارت رسول خدا صلی الله علیه و آله‌

اتمام حج و عمره با زیارت

درباره اتمام حج و عمره که در آیه شریفه «وَ أَتِمُّوا الْحَجَّ وَ الْعُمْرَةَ لِلَّهِ» (3)

بدان امر شده است، قطع نظر از مباحث فقهی آن، در برخی روایات مصداق دیگری برای اتمام حج ذکر شده است (4) و آن این که حج گزار پس از انجام مناسک به زیارت امام علیه السلام مشرف شود. البته مراد تنها زیارت قبور نیست(گرچه این نیز یکی از حقوق ولایت است، زیرا زندگی و مرگ معصوم یکسان است). بلکه مراد از زیارت،

1- کافی، ج 4، ص 59.

2- وسائل الشیعه، ج 3، ص 223.

3- سوره بقره، آیه 196.

4- عن الصادق علیه السلام قال: «اذا حج احدکم فلیختمها حجه بزیارتی لأن ذلک من تمام الحجّ»، بحار، ج 100، ص 139.