گلواژه‌های حج و عمره صفحه 309

می‌شده است. (1) برخی نیز به این نکته اشاره کرده‌اند که ستونی را که در ضلع غربی محراب پیغمبر صلی الله علیه و آله قرار دارد، ستون مخلّقه نامیده‌اند. (2) نویسنده کتاب تاریخ المسجدالنبوی الشریف می‌نویسد: ستون مخلقه درجای ستونی که پیامبر صلی الله علیه و آله برآن تکیه می‌داد، وخطبه می‌خواند قرارگرفته است. (3) 9

أ

ستون وُفُود

یکی از کارهای جاری رسول خدا صلی الله علیه و آله ملاقات با سران قبایل برای آشنا ساختن آنان با اسلام و یا مذاکرات سیاسی بود. آن حضرت محلی را در مسجد به این امر اختصاص داده بودند و همیشه در همان مکان، هیأت‌ها را به حضور می‌پذیرفتند.

محل این ملاقات‌ها در کنار ستونی از ستون‌های مسجد بود که بعدها به نام «استوانة الوفود» (4) معروف شد، و اکنون نیزبه همین نام خوانده می‌شود. (5) این ستون که در پشت ستون محرس از سمت شمال قرار دارد، سومین ستون گرد و مدور از سمت قبله می‌باشد. قبل از مسقف شدن قسمت صحن مسجد در زمان رسول اکرم صلی الله علیه و آله این ستون آخرین ستون شبستان از سمت شمال بوده است. رجال و بزرگان صحابه، به ویژه بنی هاشم در کنار آن می‌نشسته‌اند و به این علت به محل آن «مجلس القلادة» نیز گفته می‌شد. (6) بعضی می‌گویند: نماز گاه حضرت علی علیه السلام در بین این ستون و ستون محرس قرار داشته است.

اکنون بر بالای این ستون، عبارت «اسطوانة الوفود» دیده می‌شود. (7)

1- آثار اسلامی مکه و مدینه ص 229 و 230

2- سرزمین وحی، ص 261.

3- تاریخ المسجد النبوی الشریف، محمد الیاس عبدالغنی، ص 121، 1416 ه، مکتبة الملک فهد الوطنیة.

4- وفاءالوفاء، ج 1، ص 449- 450، تاریخ المسجد النبوی الشریف، محمدالیاس عبد الغنی، ص 131، 1416 ه ق، مکتبه الملک‌فهد الوطنیة، اثناء النشر.

5- آثار اسلامی مکه و مدینه، ص 182.

6- وفد به معنای هیأت نمایندگی، و «وفود» جمع وفد است. این ستون را مجلس القلادة نیز می‌نامیدند، زیرا بزرگان صحابه در کنار آن می‌نشستند و به گفتگو می‌پرداختند.

7- تاریخ و آثار اسلامی مکه و مدینه منوره، ص 208.