گلواژه‌های حج و عمره صفحه 31

در سال سوم هجری ابوسفیان در رأس سپاهی بزرگ، به قصد انتقام از مسلمانان به سوی مدینه حرکت کرد. در احد، در نزدیکی مدینه جنگی سخت روی داد که مسلمانان شکست خوردند و نخبگانی از آنان چون حمزه، عموی پیامبر صلی الله علیه و آله به شهادت رسیدند. پس از نبرد، ابوسفیان برفراز کوه برآمد و ضمن ستایش بتان، پیامبر صلی الله علیه و آله را به نبردی دوباره در بدر وعده داد.

سال بعد پیامبر صلی الله علیه و آله به بدر آمد، اما ابوسفیان پیش از رسیدن به وعده‌گاه، قریشیان را متقاعد کرد که به مکه باز گردند.

سال دیگر ابوسفیان با یاری یهودیان مدینه پیکار خندق را بر ضد پیامبر صلی الله علیه و آله ترتیب داد، اما با تدابیر و هوشمندی پیامبر صلی الله علیه و آله، سپاه ابوسفیان و متحدان او ناکام بازگشتند و مدینه رهایی یافت. با آن که در جریان صلح حدیبیه ابوسفیان مداخله آشکاری نداشت، پیش از فتح مکه، از سوی مشرکان به مدینه آمد تا درباره تمدید مدت صلح با پیامبر صلی الله علیه و آله مذاکره نماید. اما کسی به او اعتنا نکرد و بی‌نتیجه به مکه بازگشت. سرانجام پس از دشمنی و پیکارهای متعدد، ابوسفیان در سال هشتم هجری به هنگام فتح مکه به یاری و وساطت «عباس بن عبدالمطلب»، نزد پیامبر آمد و به ظاهر اسلام آورد و پیامبر خانه او را پناه امن اعلام کرد. پس از آن ابوسفیان و خانواده‌اش در شمار مسلمانان درآمدند و پیامبر صلی الله علیه و آله او را به امارت «نجران» فرستاد و در همان سال در جنگ حنین، ابوسفیان فرماندهی گروهی جنگجو را برعهده داشت. از پاره‌ای روایات چنین برمی‌آید که هنگام رحلت پیامبر صلی الله علیه و آله ابوسفیان والی نجران بود.

با آنکه او پس از فتح مکه به ظاهر، اسلام آورد، سخنی که در ماجرای «ردّه» به او نسبت داده شده، نشان از بستگی و علاقه او به آیین بت‌پرستی دارد. (1) 8

أ

ابوطالب‌

«ابوطالب»، نام آن حضرت عبدمناف یا عمران بن عبدالمطلب بن هاشم عبدمناف است. مادرش فاطمه بنت عمرو می‌باشد. ابوطالب، عموی بزرگوار پیغمبر صلی الله علیه و آله و پدر ارجمند امیر مؤمنان علی علیه السلام بزرگ بنی‌هاشم بود.

1- دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ج 5، ص 556.