- یاد و سپاس 1
- پیشگفتار 2
- حرف «آ» 6
- آثار حج 6
- آداب زیارت 10
- آداب ورود به مکّه 12
- آمنه 14
- آیات حج 16
- ابراهیم علیه السلام 18
- حرف «الف» 18
- ابراهیم «فرزند پیامبر صلی الله علیه و آله» 21
- ابرهه 23
- ابُو ایوب انصاری 24
- ابوجهل 25
- ابوذر 27
- ابوسفیان 30
- ابوطالب 31
- ابوعامر راهب (پدر حنظله غسیل الملائکه) 33
- ابولهب 34
- اجداد پیامبر صلی الله علیه و آله 36
- اجیاد 39
- احرام 40
- احکام ویژه حرم 45
- اخلاق و آداب سفر 47
- ادب حضور 55
- استطاعت 57
- اسحاق 60
- اسرار حج در حدیث شبلی 61
- اسماعیل (فرزند ابراهیم پیامبر) 75
- اسماعیل «فرزند امام جعفر صادق علیه السلام» 76
- اصحاب صُفّه 78
- اصحاب فیل 80
- ام البنین 83
- امُّ القُری 85
- امّ سَلمه 86
- امِّ هانی 88
- امیر الحاج 89
- انذار خویشان 90
- اهل بیت پیامبر صلی الله علیه و آله 92
- ایام تَشریق 94
- ایام معلومات و ایام معدودات 95
- بَرائَت از مشرکین 96
- حرف «ب» 96
- بَطحاء: (ابطح) 99
- بقیع 100
- بَکَّه 103
- بلال حبشی 105
- بلدالأمین 106
- بَنی هاشم 108
- بیت الأحزان «4» 109
- بیتُ اللَّه الحَرام 113
- بَیتُ المَعمُور 115
- بیتوته 116
- پرده کعبه 117
- حرف «پ» 117
- پیمان عَقَبِه (عقبه اولی) 120
- پیمان عَقَبِه دوّم 121
- ترک حج 124
- حرف «ت» 124
- تشرف به محضر امام عصر (عج) در ایام حج 128
- تلاوت قرآن 131
- تَلبیه 134
- جابر بنِ عبداللَّه انصاری 138
- حرف «ج» 138
- جَبَلُ الرَّحمَه 139
- جُحفَه 140
- جدال در حج 143
- جِعرانَه 146
- جعفر بن محمد علیه السلام 147
- جغرافیای عربستان 150
- جغرافیای مدینه 152
- جَمَرات 153
- جنگهای پیامبر صلی الله علیه و آله 156
- جنگ احد 161
- جنگ بدر 166
- جنگ خندق، «احزاب» 169
- جنگ خیبر 174
- جنگ طائف 178
- حرف «ح» 180
- حَجّ 180
- حج ائمه اطهار علیهم السلام 186
- حضور امام عصر (عج) در مراسم حج 188
- حج در اشعار مرحوم الهی قمشهای 189
- حج و طواف جاهلی 191
- حج و ولایت 194
- حَجِّ اکبَر 198
- حج پرچم اسلام 199
- حج پیامبران علیهم السلام 201
- حجاز (عربستان) 203
- حجة الوداع 205
- حجر اسماعیل 207
- حَجَرُالأسوَد 212
- حُجره طاهره 218
- حَجَة الاسلام 220
- حج و عبرتهای آن 221
- حُجُون 223
- حدود حرم «مرز حرم» 224
- حُدیبیه 227
- حَرّه 232
- حسن بن علی علیهما السلام 233
- حَطیم 237
- حَلق وَ تقصیر 239
- حلیمه سعدیه 241
- حمزه سیدالشهداء 243
- حنظله غسیل الملائکه 247
- خدیجه 250
- حرف «خ» 250
- حرف «د» 257
- دارالندوه 257
- دَحوالارض 259
- دختران پیامبر: «زینب، رقیه و امکلثوم» 262
- درهایی که به مسجدالنبی بسته شد 265
- دستورالعمل جامع امام صادق علیه السلام برای زائران خانه خدا 266
- دعا 268
- دعای پیشوایان برای زیارت خانه خدا 270
- دعای عرفه 272
- دعاهای حضرت ابراهیم علیه السلام 272
- دعاهای طواف 274
- دعای مشعرالحرام 275
- حرف «ذ» 277
- ذبحِ عظیم 277
- ذبیح اللَّه 279
- حرف «ر» 281
- راز توجه به کعبه در نماز 281
- رفث 282
- رُکن یمانی 284
- حرف «ز» 286
- زمزم 286
- زیارت 288
- زیارت اهل قبور 292
- زیارت رسول خدا صلی الله علیه و آله 296
- حرف «س» 301
- ساره 301
- ستون قرعه 302
- ستون سریر 302
- ستون تهجد 303
- ستون توبه 304
- ستون حَرس 306
- ستون حنّانه 307
- ستون مُخَلَّقه 308
- ستون وُفُود 309
- سعد بن معاذ 310
- سفرنامههای حج 311
- سِقایَة الحاج 314
- سَقیفه بنیساعده 316
- سلمان 317
- سوغات و هدیه حج 319
- سُمیَه 320
- حرف «ش» 322
- شاذِروان 322
- شرافت کعبه بر بیت المقدس 323
- شعب ابی طالب 324
- شَقُّ القَمَر 327
- شُهدای فَخّ 329
- حرف «ص» 333
- صروره 333
- صفا و مروه 334
- صلوات بر محمّد و آل محمّد 338
- حرف «ض» 340
- ضیافتاللَّه 340
- طائف 344
- حرف «ط» 344
- طواف 346
- طهارت خانه خدا 356
- حرف «ع» 358
- عباس عموی پیامبر صلی الله علیه و آله 358
- عبداللَّه 359
- عبداللَّه بن جعفر 360
- عبدالمطلب 362
- عثمان بن مظعون 364
- عرفات 367
- عقیل فرزند ابیطالب 370
- امام علی بن الحسین علیهما السلام 372
- زینالعابدین علیه السلام 372
- عمار یاسر 376
- عمرو بن جُمُوح 378
- عُمره 380
- عمههای پیامبر «صفیه و عاتکه» 383
- حرف «غ» 385
- غار ثور 385
- غار حراء 386
- غدیر 388
- حرف «ف» 392
- فاطمه زهرا علیها السلام 392
- فتح مکه 401
- فدک 405
- فسوق 407
- فضلیت ختم قرآن در مکه 409
- فضیلت حج 410
- فضیلت روضه مطهره 414
- فلسفه حج 416
- فلسفه حج در نگاه امام خمینی رحمه الله 420
- فلسفه حج در نگاه مقام معظم رهبری 421
- قبرستان ابوطالب 423
- حرف «ق» 423
- قبله واحد 424
- قربانی 426
- قرن المنازل 429
- قریش 430
- کعبه 433
- حرف «ک» 433
- کوه ابوقبیس 451
- حرف «گ» 453
- گنبد سبز، «قبة الخضراء» 453
- لیلة المَبیت 454
- حرف «ل» 454
- حرف «م» 456
- ماههای حج 456
- ماههای حرام 457
- مباهله 461
- مُحَصَّب 464
- محمد بن علی بن الحسین علیهم السلام 465
- امام محمد باقر علیه السلام 465
سوغات و هدیه حج
همانگونه که در بخش آداب سفر اشاره شد، از آداب و مستحبات سفر، آوردن هدیه برای نزدیکان است. در روایتی از امام صادق علیه السلام از آن حضرت نقل شده است که فرمودند:
«إِذَا سَافَرَ أَحَدُکُمْ فَقَدِمَ مِنْ سَفَرِهِ فَلْیَأْتِ أَهْلَهُ بِمَا تَیَسَّرَ وَ لَوْ بِحَجَرٍ» (1).
زمانی که هر یک از شما به سفر رفتید در هنگام مراجعت برای خانواده خود هدیهای همراه داشته باشید، اگرچه هدیه، کم ارزش و در حد یک سنگ باشد.
امام صادق علیه السلام آنگاه داستان حضرت ابراهیم علیه السلام را نقل کردند که هرگاه به دیدار اقوامش میرفت و در بازگشت چیزی نداشت به خانه بیاورد، برای آرامش روح ساره همسرش مقداری ریگ در خورجین مرکبش میریخت و بدین حال داخل میشد و آن را در کناری مینهاد و به نماز میایستاد.
چون ساره میآمد و خورجین را باز میکرد، میدید داخل آن پر از آرد است! آن را خمیر میکرد و نان میپخت و ابراهیم را صدا میزد که بیاید و تناول کند. ابراهیم به ساره میگفت: این نان از کجاست؟
ساره پاسخ میداد. از آن آردی که در خورجین آورده بودی. آنگاه ابراهیم سر به آسمان برداشته و میگفت:
«أَشْهَدُ أَنَّکَ الْخَلِیلُ ...» (2)
بار خدایا! گواهی میدهم تویی خلیل و دوست بنده خود.
هدیه حج
علاوه بر آن چه در باب سوغات ذکر گردید، در خصوص هدیه حج نیز توصیههای ویژهای است.
«الْهَدِیَّةُ مِنْ نَفَقَةِ الْحَجِّ» (3)
، «هَدِیَّةُ الْحَجِّ مِنَ الْحَجِّ» (4).
1- وسائل الشیعة، ج 11، ص 459.
2- همان.
3- کافی، ج 4، ص 280.
4- همان.